Brontekst bekijken van Venster (muur)

[[Bestand:Window of the house with number 17 on strada Mântuleasa, from Bucharest (Romania).jpg|thumb|Een venster in een huis]]
[[Bestand:Kruisraam01.jpg|thumb|[[Kruiskozijn]] met 1) [[Kalf (bouwkunde)|kalf]] 2) latei 3) [[penant]] 4) [[neggenblok]] 5) [[dorpel]]]]
[[Bestand:Twaalfruits schuifraam - Veenhuizen - 20383096 - RCE.jpg|thumb|Klassiek [[schuifraam]]]]
[[Bestand:Interieur, penthouse, metalen raamkozijn, draairaam - Heerlen - 20001030 - RCE.jpg|thumb|Metalen taatsramen]]
Een '''venster''' is een opening in een [[muur (bouwsel)|muur]] of wand van een [[gebouw]] om licht door te laten en doorheen te kijken (bij een transparant '''raam''' of een permanente opening) en/of te ventileren (bij een raam dat open kan, of een of twee [[Blind (luik)|luik]]en, of een permanente opening). Een venster kan ook voorzien zijn van zowel een raam als een of twee luiken.

Het transparante materiaal is meestal [[glas]]. Het glas zelf is de '''ruit'''. Tussen het glas en de muur bevindt zich bij een raam dat niet open kan het [[kozijn]], en bij een raam dat wel open kan een raamwerk dat vast aan de muur zit en een raamwerk om het glas. Meestal zijn er [[scharnier]]en en een [[sponning]] zodanig dat het maar naar één kant open kan. Bij een raam in een buitenmuur is dit soms naar buiten, en soms naar binnen. Redenen om een raam naar binnen te laten openen zijn er bijvoorbeeld bij een looppad buiten langs het gebouw (op de begane grond of een galerij van een [[galerijflat]]) of bij de deuren (die tevens de functie van ramen hebben) van een [[Frans balkon]] (omdat er aan de buitenkant door de [[balustrade]] geen ruimte is). Er zijn ook [[schuifraam|schuiframen]].

== Geschiedenis ==
In de [[middeleeuwen]] konden enkel rijke mensen zich glas in hun venster veroorloven. In die tijd waren dat nog glazenschijfjes in een [[Glas in lood|loden]] matrix. Pas later kon men stukken vlak glas maken. In warme landen werd [[linnen]] in frames in de vensters geplaatst. Deze werden met olie ingestreken zodat er meer licht doorheen kon.

== Venster en raam ==
Doorgaans wordt er verschil gemaakt in de betekenis tussen 'venster' en 'raam'.

Een '''raam''' is in het algemeen een randwerk waarvan de afzonderlijke onderdelen onderling zijn verbonden en waarin of waarop andere constructiedelen bevestigd kunnen worden. Met andere woorden elk randwerk is een raam(werk). Denk bijvoorbeeld aan een [[spieraam]] waarop doek gespannen kan worden om op te schilderen. In de [[bouwkunde]] verstaat men onder een raam een randwerk dat vensterruiten of glas omvat en als het beweegbare deel in een venster is aangebracht.<br /> 
Een '''venster''' is de opening in de muur en bestaat dus uit een kozijn met eventueel een raam. Een venster wordt ook overdrachtelijk gebruikt als een bepaalde kijk op iets wordt bedoeld.

Materialen om ramen van te maken zijn onder andere: hout, [[kunststof]], [[aluminium]] en staal. Er zijn verschillende typen ramen, de aanduiding slaat meestal op de manier hoe een raam beweegt wanneer het wordt geopend bijvoorbeeld: draairaam, uitzetraam, kiepraam, schuifraam, draaikiepraam, valraam en tuimelraam.

In [[Nederland]] en [[België]] zijn ramen vaak voorzien van [[dubbel glas]] als [[thermische isolatie|isolatie]]. Vaak kan een raam aan de buitenkant worden afgesloten met [[blind (luik)|blinden]] of [[rolluik]]en, en aan de binnenkant een [[Gordijn (afscherming)|gordijn]], [[rolgordijn]] of iets dergelijks. In de zomer wordt een raam vaak afgesloten met een [[Hor (gaas)|hor]] als het open gezet wordt, om te vermijden dat ongedierte zoals [[Muggen|mug]]gen en [[Vliegen (dieren)|vliegen]] binnen vliegt.

Het Engelse woord ''window'' wordt ook gebruikt voor grafische vensters in [[software]]toepassingen.

Een bijzondere vorm van een raam is een gebrandschilderd [[glas-in-lood]]raam van een [[kerk (gebouw)|kerk]].

=== Voorbeelden ===
* Het tocht hier, zal ik het raam dicht doen? (hier gaat het om het raam).
* Zachtjes tikt de regen tegen 't zolderraam (uit ''Het ritme van de regen'', een lied van [[Rob de Nijs]], het gaat hier om het glas van het raam).
* Ik ga de ramen lappen (het glas van het raam).
* Een venster op de wereld (een bepaalde opening, een kijk, op de wereld).
* Een raamwerk bestaat uit meerdere onderdelen, kozijn, raam en ruit.

== Vormen van vensters ==
* [[Dakraam|Dakvenster]] (dakraam)
* [[Gekoppeld venster]]
* [[Kloostervenster]]
* [[Kruisvenster]]
*[[Monofora]], [[bifora]], [[trifora]], [[polifora]]
* [[Rondboogvenster]]
* [[Roosvenster]]
* [[Spitsboogvenster|Spitsboog- of lancetvenster]]

== Onderdelen van vensters ==
Vensters kunnen uit een uitgebreid geheel van onderdelen bestaan die ieder een eigen naam hebben. Dit zijn onder andere:
* Bovendorpel
* Bovenlicht
* [[Kalf (bouwkunde)|Kalf]] / tussendorpel
* [[Kozijn]]
* [[Maaswerk]] / tracering
* [[Negblok]]
* [[Neut (bouwkundig)|Neut]]
* Onderdorpel
* [[Glasroede|Roeden]]
* Raam
* Ruit
* Tussenstijl

== Zie ook ==
* [[Geheng]]

[[Categorie:Bouwkundig onderdeel]][[Categorie:Venster| ]]