Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-09-01T11:07:31Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Zijbalk jaren in eeuw|6|7|8}}
De '''8e eeuw''' (van de [[christelijke jaartelling]]) is de 8e periode van 100 jaar, dus bestaande uit de jaren [[701]] tot en met [[800]]. De 8e eeuw behoort tot het [[1e millennium]].

== Langjarige gebeurtenissen en ontwikkelingen ==
[[Bestand:Järnåldern, Stigbygel av järn, Nordisk familjebok.png|thumb|75px|[[Stijgbeugel (voetsteun)|stijgbeugel]]]]
;Europa
* De [[Karolingen]] schuiven de [[Merovingen]] opzij en worden eerst [[Hofmeier|hofmeiers]] en later koningen van het [[Frankische Rijk]].
* In de [[Saksenoorlogen]] onderwerpt [[Karel de Grote]] de [[Saksen (volk)|Saksen]].
* Engeland is verdeeld in zeven koninkrijken: de [[heptarchie]]. Ze voeren meestal oorlog tegen elkaar.
* Door [[Beda]] en zijn volgers worden tal van kloosterscholen opgericht.
* Arabieren en Moren steken over naar Spanje en stichten [[Al-Andalus]] Onder leiding van [[Abd el Rahman]] weten de [[Omajjaden van Andalusië]] tot diep in Frankrijk door te dringen. Uiteindelijk worden ze in [[732]] nabij [[Poitiers]] tot staan gebracht en trekken zij zich terug tot achter de [[Pyreneeën]].

;Godsdienst
* Begin van het [[iconoclasme]], de strijd over het toelaten van afbeeldingen van Christus, de Moeder Gods en heiligen in de oosterse kerken.
* De Engelse monnik [[Beda Venerabilis]] slaagt erin de [[christelijke jaartelling]] en de [[Dionysius Exiguus' paastabel|paaskalender]] algemene ingang te doen vinden.
* In Noord-Europa vindt de [[kerstening]] plaats door Engelse en Ierse missionarissen zoals [[Lebuïnus]], [[Willibrordus]], [[Bonifatius (heilige)|Bonifatius]] en [[Werenfried van Elst|Werenfridus]].
* In Ierland ontstaat een hervormingsbeweging, die [[Culdee]] wordt genoemd, die voor meer [[ascese]] en soberheid is in de kloosters.
* Onder de [[Omajjaden]] verbreidt de [[islam]] zich sterk naar het westen zowel als naar het oosten. Vele moskeeën verrijzen, waaronder de [[Omajjadenmoskee]] in [[Damascus]] en de [[Al-Aqsamoskee]] in [[Jeruzalem]].
* De [[Omayaden]] verliezen de macht in het kalifaat aan de [[Abbasiden]]. die verplaatsen de hoofdstad van Damascus naar Bagdad.
* Het [[boeddhisme]] blijft tijdens de Tang-periode een belangrijke godsdienst in China, en wordt goedgekeurd door de keizerfamilie. Grote boeddhistische bouwprojecten als de [[Grote Boeddha van Leshan]] worden gesubsidieerd door de staat.
* Het [[Tibetaans Boeddhisme|boeddhisme]] komt vanuit India Tibet binnen.

;Nederlanden
* De [[Fries-Frankische oorlogen]] zijn meerdere gewapende conflicten van het [[Frankische Rijk]] tegen het [[Magna Frisia|Friese koninkrijk]]. De inzet is meestal de beheersing van de [[rivierdelta|delta]] tussen [[Rijn]] en [[Maas]]. De voortdurende vijandelijkheden zijn de aanleiding voor het einde van het Friese koninkrijk in [[734]]. De Fries-Frankische oorlogen eindigen met de laatste opstand van de [[Friezen]] in [[793]].
* [[Dorestad]] is een bloeiende handelsstad, lange tijd betwist door Friezen en Franken maar vanaf 719 deel van het Frankenrijk. Van hieruit wordt handel gedreven met de niet-christelijke wereld in het noorden.
* De introductie van de [[sceatta]], een zilveren munt die in korte tijd in Noord-West Europa de gouden Romeinse munten vervangt, zorgt voor de terugkeer van een [[geldeconomie]] en voor economisch herstel.
* De [[koningsvrijen]] of homines franci, gewapende boeren, worden elders uit het Frankische Rijk neergezet in het Gelderse [[rivierengebied]], het grensgebied met de Friezen. Als beschermers tegen de inheemse boeren genieten zij bepaalde voorrechten. In Gelre
vallen de koningsvrijen onder het [[publiek recht]], waardoor zij hun vrijheid kunnen handhaven. Na enkele generaties worden zij opgenomen in de [[ridderschap (instituut)|ridderschap]].

;Azië
* De periode van de [[Tang-dynastie]] wordt door historici veelal gezien als een van de hoogtepunten in de Chinese beschaving. Het grondgebied van China, dat door de militaire prestaties van zijn vroege heersers is verworven, is groter dan dat tijdens de [[Han-dynastie]]. Bevorderd door contact met [[India]] en het [[Midden-Oosten]] wordt de periode gekenmerkt door een culturele opbloei. De hoofdstad [[Chang'an (stad)|Chang'an]] is met een miljoen inwoners de grootste stad ter wereld.
* Het drinken van [[Thee (drank)|thee]] verbreid zich sterk in China. Ook ontstaat er export van [[Thee (plant)|thee]] naar India, Tibet en Japan.
* De grootste bloeitijd van het [[Bohai-Rijk]] onder de derde koning Tae Hŭngmu (Da Jinmao, gest. 793) die 57 jaar regeert. Het Bohai-Rijk in het huidige Korea claimt dat het de opvolger is van het [[Koguryo]]-koninkrijk, maar het is ook sterk op de Chinese Tang-dynastie gericht.
* Japan leeft in de [[Naraperiode]], waarin het [[boeddhisme]] de godsdienst van de keizer wordt, een begin wordt gemaakt met de geschiedschrijving, de eerste munten worden geslagen en Japan zich oriënteert op China.
* Het [[Tibetaanse rijk]] heeft aan het eind van de eeuw zijn grootste omvang bereikt. Delen van wat nu [[Sichuan]], [[Sinkiang]], [[Gansu]] is en belangrijke posten aan de [[Zijderoute]] zoals [[Dunhuang]] en de stadstaat [[Khotan]] maken deel uit van het rijk.
* De twee belangrijkste gebieden in de [[Indische Archipel]] zijn nog steeds Sumatra en [[Java (eiland)|Java]]. Java is zeer belangrijk voor de [[specerijenhandel]], die in de lift zit. [[Sumatra]] controleert dan weer de zeevaartroutes van Voor-Indië naar China en omgekeerd. Deze route gaat door de [[Straat Sunda]].

;Scheepvaart en handel
* De Chinezen vervoeren olie in [[Bulkgoed|bulk]] met een omgebouwde Newchwang-[[jonk]]. Oorspronkelijk was dit type schip ontwikkeld voor het vervoer van water. Arabische en Perzische geschriften vermelden het transport van olie van [[Bakoe]] (hoofdstad van [[Azerbeidzjan]]) naar [[Bagdad]] voor verwarming. De Newchwang jonk was revolutionair, aangezien hij al was uitgerust met een "expansion trunk", die bij stijging van temperatuur uitzette.
* eerste verschijning in de Lage Landen van de [[Hulk (schip)|hulk]], een vrachtschip met een [[Steven (scheepsromp)|stevenloze]] romp van zware planken en een in de lengte sterk gebogen vorm: de z.g. zeeg.

Innovatie
* In Europa vindt het gebruik van [[Stijgbeugel (voetsteun)|stijgbeugels]] ingang. IJzeren [[hoefijzer|hoefijzers]] komen in algemeen gebruik rond 770.
* De Arabieren nemen Chinese papiermakers gevangen, tijdens een oorlog tussen het zich uitbreidende [[Arabische Rijk]] en [[Chinese keizerrijk]] omstreeks het jaar [[740]] na Chr. Zo leren de Arabieren [[papier]] maken en dit verdringt al snel het minder stevige [[Papyrus (schrift)|papyrus]] gemaakt van papyrusplanten en het steviger, maar veel duurdere [[perkament]].
* De techniek van de [[blokdruk]] zorgt ervoor dat in China het geschreven woord ter beschikking komt van enorm groot publiek.
*De zware [[Ploeg (werktuig)|ploeg]] wordt in gebruik genomen in de [[Rijn]]vallei.
*De [[haam]] wordt in gebruik genomen in [[Noord-Europa]].

;taal en cultuur
* De [[Taalgrens]] Romaans-Germaans ontstaat.
*De eerste driehoekige [[Harp (tokkelinstrument)|harp]] wordt ontworpen door de [[Picten]] van [[Schotland]].
* In de Ierse en Engelse abdijen ontwikkelt zich de [[Insulaire kunst]]: evangelieboeken worden ware hoogstandjes van [[kalligrafie|kalligrafische]] kunst. Vanaf de vroege 8e eeuw komen de [[Durham-evangeliarium]], het c, het [[Lindisfarne-evangeliarium]] en de [[Lichfield-evangeliën]]. Het [[evangelieboek van Sankt Gallen]] en de ''Macregal-evangeliën'' komen uit de late 8e eeuw.
* [[Chrodegang]] (712-766), bisschop van Metz en stichter van de [[Abdij van Gorze]], brengt de [[chant messin]] (dit wil zeggen: zang op de manier van Metz) tot ontwikkeling.

;Wetenschap
* Aan de [[hofschool van Karel de Grote]] begint onder leiding van [[Alcuinus]] de cultuur en de filosofie weer op te bloeien. De filosofie wordt gezien als een ancilla theologiae, een dienstmaagd van de theologie.
* In Perzië boekt [[Jabir ibn Hayyan]] theoretische en praktische resultaten op het grensgebied van [[alchemie]] en [[chemie]]. Hij maakt zich verdienstelijk in de ontwikkeling van een aantal basistechnieken zoals [[kristallisatie]], [[calcinatie]], [[sublimatie]] en [[verdamping]]. Hij ontwikkelt de [[Alambiek|alembiek]], een speciaal voor [[destillatie]] bedachte kolf. Hij bereidt verschillende minerale [[zuur (chemie)|zuren]]. Hij doet een poging stoffen in klassen onder te verdelen zoals vluchtige substanties als [[kamfer]], [[arseen]] en [[salmiak]] tegenover metalen als goud, zilver, koper en lood en ten derde materialen die tot poeder fijngestampt kunnen worden.

{{Clearboth}}

== Belangrijke personen van de 8e eeuw ==
*[[Abd al-Malik]], [[kalief]] uit de dynastie van de [[Omajjaden]].
*[[Paus Adrianus I]], de 95e [[paus]].
*[[Alcuinus]], Angelsaksisch geleerde en schrijver.
*[[Al-Walid I]], kalief uit de dynastie van de [[Omajjaden]].
*[[An Lushan]], [[Iran|Iraans]]-[[Turken|Turkse]] of [[Sogdië|Sogdisch]]-Turkse rebellenleider tijdens de [[Tang-dynastie]].
*[[Beda]], [[Angelsaksen|Angelsaksische]] monnik, Bijbelgeleerde, geschiedschrijver en [[heilige (christendom)|heilige]].
*[[Karel Martel]], [[hofmeier]] van het [[Frankische Rijk]].
*[[Karel de Grote]], [[Lijst van Frankische koningen en keizers|koning der Franken]] en [[Lijst van Rooms-Duitse koningen en keizers|keizer van het Heilige Roomse Rijk]].
*[[Desiderius van de Longobarden]], de laatste koning der [[Longobarden]].
*[[Du Fu]], [[Chinees keizerrijk|Chinees]] [[dichter]] ten tijde van de [[Tang-dynastie]].
*[[Genmei]], 43e keizer van [[Japan]].
*[[Haroen ar-Rashid]], [[kalief]] van het [[Arabische Rijk]] uit de dynastie der [[Abbasiden]].
*[[Irene van Byzantium]], keizerin van het [[Byzantijnse Rijk]].
*[[Johannes Damascenus]], [[monnik]], [[priester]], [[theoloog]] en [[heilig|heilige]] uit de [[Oosters-orthodoxe kerken|Orthodoxe Kerk]].
*[[Kammu]], 50e keizer van Japan.
*[[Koken (keizerin)|Koken]], 46e en 48e keizer van Japan.
*[[Paus Leo III]], 96e paus.
*[[Li Bai]], Chinees dichter.
*[[Muhammad ibn al-Qasim]], [[Arabieren|Arabische]] veldheer in dienst van de [[Omajjaden]], die militaire expedities naar [[Voor-Indië]] leidde.
*[[Omar II]], achtste [[kalief]] uit het geslacht der [[Omajjaden]].
*[[Padmasambhava]], persoon die verantwoordelijk is voor de introductie van een georganiseerd [[boeddhisme]] in [[Tibet (gebied)|Tibet]].
*[[Paolo Lucio Anafesto]], de eerste [[Lijst van doges van Venetië|doge van Venetië]].
*[[Paulus Diaconus]], een van de eerste "[[Germanen|Germaanse]]" historici.
*[[Paulinus II van Aquileia]], [[Italië|Italiaans]] [[bisschop]].
*[[Pepijn de Korte]], de eerste [[Lijst van Frankische koningen en keizers|koning der Franken]] van de [[Karolingen|Karolingische dynastie]].
*[[Paus Stefanus II (III)|Paus Stefanus II]], Siciliaanse paus.
*[[Roland (ridder)]], paladijn van Karel de Grote
*[[Theodulf van Orléans|Theodulf]], als theoloog, dichter en kenner van de [[klassieke oudheid]] verbonden aan de wetenschappelijke kring die [[Karel de Grote]] om zich had gevormd.
*[[Wu Zetian]], enige officiële keizerin van China.

{{Navigatie decennia|8}}
{{Navigatie eeuwen|1}}
{{Commonscat|8th century}}

[[Categorie:8e eeuw| ]]

8e eeuw - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd