https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=AbdijvorstendomAbdijvorstendom - Bewerkingsoverzicht2026-04-21T18:34:56ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Abdijvorstendom&diff=60321&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-03-01T11:19:57Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Kurien des reichstages des Heiligen Römischen Reiches.jpg|thumb|Zitting Rijksdag (Gravure Peter Troschel, 1675)]]<br />
<br />
Een '''abdijvorstendom''' (Duits: [[:de:Fürstabt|Fürstabtei]]) was een gebied dat beheerd werd door een abt die ''gefürstet''<ref>[http://www.duden.de/rechtschreibung/fuersten#Bedeutungb Duden.de ''fürsten'']. [https://web.archive.org/web/20210506100447/https://www.duden.de/rechtschreibung/fuersten Gearchiveerd] op 6 mei 2021.</ref> was en een zetel met individueel stemrecht (''Virilstimme'') op de geestelijkenbank in de [[Rijksdag (Heilige Roomse Rijk)|Rijksdag]] van het [[Heilige Roomse Rijk]] bezat.<br />
<br />
Enkele abdijvorstendommen werden verheven tot [[prinsbisdom]], zoals [[Abdij van Corvey|Corvey]] (1792) en [[Abdij van Fulda|Fulda]] (1752).<ref>[https://books.google.nl/books?id=3xmZAwAAQBAJ&pg=PA176&dq=Abdijvorstendom&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwiyz5OD1p3KAhXG0xQKHfR2DCYQ6AEIRDAI#v=onepage&q=abdijvorstendom&f=false Waxmann (2013) ''Wachse hoch, Oranien!': Auf dem Weg zum ersten König der Niederlande'' p. 176]. [https://web.archive.org/web/20211201213439/https://books.google.nl/books?id=3xmZAwAAQBAJ&pg=PA176&dq=Abdijvorstendom&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwiyz5OD1p3KAhXG0xQKHfR2DCYQ6AEIRDAI#v=onepage&q=abdijvorstendom&f=false Gearchiveerd] op 1 december 2021.</ref> Dat kon doordat het gebied onder beheer van een reeds actieve bisschop kwam, of zoals in het geval Corvey, de regerende abt tot bisschop werd gewijd.<br />
<br />
Verder waren er abdijen binnen [[Zwabisch Oostenrijk]] die niet [[Reichsunmittelbar|rijksvrij]] waren, maar onder de landshoogheid van Oostenrijk een gebied met meerdere dorpen bestuurden.{{Bron?|Waar komt dit vandaan?|2016|01|13}}<br />
<br />
== Abdijvorstendommen ==<br />
=== In de Lage Landen ===<br />
Op het grondgebied van de [[Lage Landen]] waren er de volgende abdijvorstendommen:<br />
* [[abdijvorstendom Stavelot-Malmedy]], dat beheerd werd door de abt van de [[Abdij van Stavelot]] die tevens individueel stemrecht (''Virilstimme'') in de Rijksdag had. Deze [[prins-abt]] of vorst-abt werd gerekend tot de geestelijk rijksvorsten.<br />
* [[abdijvorstendom Thorn]]<br />
* [[Abdij van Burtscheid|abdijvorstendom Burtscheid]]<br />
<br />
=== Overige gebieden === <br />
Elders in het Heilige Roomse Rijk waren er de volgende abdijvorstendommen:<br />
==== Abdijvorstendommen die verheven zijn tot prinsbisdommen ====<br />
* [[Abdij van Fulda|abdijvorstendom Fulda]], vanaf 1220. In 1752 verheven tot prinsbisdom of hoogstift.<br />
* [[Abdij van Corvey|abdijvorstendom Corvey]], vanaf 1220 een abdijvorstendom. In 1792 verheven tot een [[prinsbisdom]].<ref>[https://books.google.nl/books?id=3xmZAwAAQBAJ&pg=PA176&dq=Abdijvorstendom&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwiyz5OD1p3KAhXG0xQKHfR2DCYQ6AEIRDAI#v=onepage&q=Abdijvorstendom&f=false {{Aut|Koch, Micahel}} (2013) 'Verfassungswandel und Reformimpulse im Fürstentum Corvey unter der Herrschaft der Fürsten Oranien-Nassau (1802-1806), p. 176]. [https://web.archive.org/web/20211201213439/https://books.google.nl/books?id=3xmZAwAAQBAJ&pg=PA176&dq=Abdijvorstendom&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwiyz5OD1p3KAhXG0xQKHfR2DCYQ6AEIRDAI#v=onepage&q=Abdijvorstendom&f=false Gearchiveerd] op 1 december 2021.</ref><br />
<br />
Zowel de prins- of vorst-abten als de prinsbisschoppen zetelden op de geestelijkenbank in de Rijksdag en hadden individueel stemrecht (''Virilstimme'', in tegenstelling tot het collectief stemrecht (''Kuriatsstimme'') van de prelatenbanken).<br />
<br />
==== Overige abdijvorstendommen ====<br />
===== Met persoonlijke stem =====<br />
* [[Abdij van Kempten|abdijvorstendom Kempten]], vanaf de 12de eeuw.<br />
* [[Abdij van Prüm|abdijvorstendom Prüm]], vanaf 1222. In [[Abdij van Prüm#Belangrijke_data|1576]] opgegaan in een personele unie met de aartsbisschop van Trier, waarbij de vorstenzetel van de abt verloren ging aan de keurvorst van Trier.<br />
* [[Abdij Murbach|abdijvorstendom Murbach]], van 1548 tot 1759 een abdijvorstendom.<br />
* [[proosdij Berchtesgaden]], in 1558 verheven tot vorstendom met een zetel en individueel stemrecht op de Rijksdag.<br />
<br />
===== Zonder persoonlijke stem ===== <br />
* [[abdij van Disentis]], in 1048 ontving de abt van [[keizer Hendrik III]] de ''Reichsfürstenwürde''.<br />
* [[sticht Essen]], ''gefürstet'' sinds einde 13de eeuw, geen individueel stemrecht, sinds 1653 zitting in de ''Rheinische Prälatenbank''<ref>[https://books.google.nl/books?id=Fc9r8BbvIsUC&pg=PA60&lpg=PA60&dq=historisches+lexikon+der+deutschen+l%C3%A4nder+:+die+deutschen+murat&source=bl&ots=HIzuFmWBba&sig=ueKu_s0EjdmO5A4Nj4qEYjdv32c&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjZ4-iZ3qXKAhUGRg8KHUfRBSYQ6AEINDAC#v=snippet&q=essen&f=false {{Aut|Köbler, Gehrard}} (1988) ''Historisches Lexikon der Deutschen Länder: die deutschen Territorien vom Mittelalter bis zir Gegenwart'' p. 175 (C.H. Beck München): '''Essen (Reichsabtei, gefürstete Abtei)''']</ref><br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Rijksabdij]]<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
<br />
{{Commonscat|Reichstag (Holy Roman Empire)}}<br />
<br />
[[Categorie:Rijksabdij| ]]<br />
[[Categorie:Feodaliteit]]</div>Colani