Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Een '''allodium''' was tijdens het ancien régime een onroerend goed met landerijen en bijhorende horigen in vrij eigen bezit. Het stond tegenover het feodum of leengoed dat in bruikleen werd verkregen. Op een allodium hoefde bij erven geen belasting te worden betaald. Een andere benaming is '''zonneleen''' of '''eigengoed'''. == Toelichting == Het duidt op een uitzonderlijke vorm va...'

2024-09-22T13:55:18Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'Een '''allodium''' was tijdens het ancien régime een onroerend goed met landerijen en bijhorende horigen in vrij eigen bezit. Het stond tegenover het feodum of leengoed dat in bruikleen werd verkregen. Op een allodium hoefde bij erven geen belasting te worden betaald. Een andere benaming is '''zonneleen''' of '''eigengoed'''. == Toelichting == Het duidt op een uitzonderlijke vorm va...'

Nieuwe pagina

Een '''allodium''' was tijdens het [[ancien régime]] een [[Vastgoed|onroerend goed]] met landerijen en bijhorende [[horigheid|horigen]] in vrij eigen bezit. Het stond tegenover het [[Feudum|feodum]] of [[Leen (feodalisme)|leengoed]] dat in bruikleen werd verkregen. Op een allodium hoefde bij [[Erfrecht|erven]] geen belasting te worden betaald. Een andere benaming is '''zonneleen''' of '''eigengoed'''.

== Toelichting ==
Het duidt op een uitzonderlijke vorm van grondbezit, waarover het bezitsrecht absoluut is. In de meest beknopte definitie zei men in oude wetteksten dat boven een ''allodium'' alleen nog God en de zon stonden, vandaar de naam zonneleen. Iedere vorm van [[vruchtgebruik]] of rechtspleging binnen het betrokken grondstuk behoorde toe aan de bezitter.

Vele ''allodia'', allodiale goederen, vinden hun oorsprong in een rijks- of [[koningsgoed]], dat door de vorst wegens bewezen diensten aan een trouwe [[vazal]] werd geschonken en waarbij het statuut van ''allodium'' ten eeuwigen dage werd gewaarborgd. Ook het stichtingsgoed van de meeste [[middeleeuwen|middeleeuwse]] [[abdij]]en en kerken was doorgaans allodiaal, om de immuniteit van de stichting te waarborgen. <ref>{{Aut|J.W. Koten}}, [http://www.genealogie-info.nl/Jaargang16.pdf Grond(land)rechten in vroegere tijden (1)], in ''Ons Erfgoed'' 16 (2008), p. 4. Vergelijk met {{Aut|A.R. Lewis}}, [https://web.archive.org/web/20150714163013/http://comuna.cat/biblioteca-comuna/Cdu946-The_Development_of_Southern_French_and_Catalan_Society_718-1050_(Ross)_1965.pdf ''The Development of Southern French and Catalan Society 718-1050''], Austin, 1965.</ref>

Een ''allodium'' mag niet verward worden met een [[Leen (feodalisme)|leengoed]]. Bij een leengoed verwerft men slechts het vruchtgebruik over het betrokken goed en blijft, in hedendaags Nederlands, het naakte eigendom steeds bij de leenheer. Een leengoed is overigens niet (altijd) ontheven van de omringende jurisdictie. Vele [[Landsheerlijkheid|landsheerlijke]] ''allodia'' hebben nochtans de basis gevormd voor een allodiaal leenhof. Daarin werd het leengoed geadministreerd, dat de bezitter (een graaf of hertog) als allodiaal goed had verworven en verder aan vazallen in leen gaf.

Allodia zijn veelal grondstukken met beperkte oppervlakte. Er bestaan nochtans ook allodiale graafschappen, bijvoorbeeld het [[Vrijgraafschap Bourgondië]]. Dit zijn landsheerlijke entiteiten waarover de vorst in uiterste totaliteit afstand had gedaan van de rechtspleging en de begunstigde in wezen niet leenhuldeplichtig meer was aan de koning. In een dergelijk graafschap bestaat er bijgevolg geen [[Feodale piramide|feodale hiërarchie]] meer: er heerst een graaf, die in wezen aan niemand nog rekenschap is verschuldigd. De betrokken graaf kan ook niet in feodale gradatie stijgen, bijvoorbeeld naar [[Markies (titel)|markgraaf]] of [[hertog]]: er is geen behoefte aan een gelaagde hiërarchie en bovendien bezat de koning zelfs niet meer het recht er een titel te verlenen. <ref>{{en}} {{Aut|A.R. Lewis}}, [https://web.archive.org/web/20150714163013/http://comuna.cat/biblioteca-comuna/Cdu946-The_Development_of_Southern_French_and_Catalan_Society_718-1050_(Ross)_1965.pdf ''The Development of Southern French and Catalan Society 718-1050''], Austin, 1965.</ref>

Een bijzondere vorm van ''allodium'' was het [[opgedragen leen]], ook genoemd ''fief de reprise''.

== Etymologie ==
Het begrip ''allodium'' is een in het Nederlands overgenomen [[latinisering]] van het [[Oudfrankisch]]e ''alōd''. <ref>[http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/allodium ''s.v'' allodium], in {{Aut|J. Vercoullie}}, ''[[Etymologisch woordenboek#Nederlands|Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal]]'', Gent, 1925. Vergelijk met {{Aut|J.W. Koten}}, [http://www.genealogie-info.nl/Jaargang16.pdf Grond(land)rechten in vroegere tijden (1)], in ''Ons Erfgoed'' 16 (2008), p. 9. [https://web.archive.org/web/20201022091517/http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/allodium Gearchiveerd] op 22 oktober 2020.</ref> In het [[Germaanse talen|Oudgermaans]] duidt het versterkende voorvoegsel ''al'' op ‘gans, volledig’, het alles omvattende. Het tweede woorddeel ''ōd'' zou staan voor ‘rijkdom, eigengoed’ <ref>Zie [[Kleinood#Etymologie van –ood|Kleinood]] voor een bespreking van deze uitgang.</ref> ). Het geheel werd verlatijnst met het typerende achtervoegsel -''ium''.

Een goed voorbeeld hiervan is de dorpsnaam [[Eigenbrakel]], die in het Frans ''Braine-l'Alleud'' heet. ''Alleu(d)'' is de Franse verbastering van het Frankische ''alōd'', en ''eigen-'' is hiervan de latere Nederlandse vertaling, zoals ook in [[Eigenbilzen]]. Terwijl het naburige ''Braine-le-Comte'' (Nederlandse naam: [['s-Gravenbrakel]]) een heerlijk goed was dat aan de graaf toekwam.

{{Appendix}}

[[Categorie:Feodaal recht]]
[[Categorie:Oudvaderlands recht]]

Allodium - Bewerkingsoverzicht