Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'De vader ontfermt zich over de [[verloren zoon, door Guercino]] De heilige Klara geeft aalmoezen, uit de [[Codex Tennenbach]] '''Barmhartigheid''' is het tonen van erbarmen, van mededogen met mensen die het moeilijk hebben. ''Barmhartig'' zijn zij die zich ontfermen over hun medemensen, die in woord en daad hulp en ondersteuning bieden aan degenen die daar...'

2024-12-20T08:02:47Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|De vader ontfermt zich over de [[verloren zoon, door Guercino]] thumb|De heilige Klara geeft aalmoezen, uit de [[Codex Tennenbach]] '''Barmhartigheid''' is het tonen van erbarmen, van mededogen met mensen die het moeilijk hebben. ''Barmhartig'' zijn zij die zich ontfermen over hun medemensen, die in woord en daad hulp en ondersteuning bieden aan degenen die daar...'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Guercino Ritorno figliol prodigo.jpg|thumb|De vader ontfermt zich over de [[verloren zoon]], door [[Guercino]]]]
[[Bestand:Codex Tennenbach 4 017r.jpg|thumb|De heilige Klara geeft aalmoezen, uit de [[Codex Tennenbach]]]]

'''Barmhartigheid''' is het tonen van erbarmen, van mededogen met mensen die het moeilijk hebben. ''Barmhartig'' zijn zij die zich ontfermen over hun medemensen, die in woord en daad hulp en ondersteuning bieden aan degenen die daaraan behoefte hebben.

== Herkomst ==
Het woord is ontstaan als een [[leenvertaling]] uit het [[Latijn]], vanwaar het woord ''misericors'' werd vertaald als ''armahairts'' in het [[Gotisch (taal)|Gotisch]] en ''armherz'' in het [[Oudhoogduits]]. Het Middelhoogduitse ''barmherzec'' werd overgenomen en verving het [[Middelnederlands]]e ''ontfarmhertich''. In het Nederrijns van circa 1280 bestond reeds het woord ''barmhertig''. De Nederlandse Bijbelvertalingen gebruiken vanouds het werkwoord "ontfermen" en afgeleide vormen, de [[Statenbijbel]] uit 1637 heeft de Duitse versie ingang doen vinden. <ref>[[Jan de Vries (taalkundige)|Jan de Vries]] & F. de Tollenaere, ''Etymologisch woordenboek'', Utrecht: Het Spectrum, 1995, 19e druk, blz. 384.</ref>

Als in mindere of meerdere mate [[synoniem (taalkunde)|synoniem]] van barmhartigheid kunnen worden genoemd [[compassie]], deernis, edelmoedigheid, genade, goedertierenheid, goedheid, [[liefdadigheid]], mededogen, medegevoel, medelijden, ontferming. [[Antoniem]] is onbarmhartigheid. <ref>[https://web.archive.org/web/20070928014237/http://synoniemen.net/index.php?zoekterm=barmhartig Synoniemen.net: Barmhartig]</ref> Een verschil met sommige van de genoemde woorden is de actie. Barmhartigheid is niet zozeer een [[gevoel]] zoals compassie of medelijden dat kunnen zijn, maar wordt gekenmerkt door daden.

== Barmhartigheid in de joodse traditie ==
Jodendom en christendom hebben eeuwenlang een fundamenteel verschillende benadering gehad van het begrip "barmhartigheid". In het christendom werd barmhartigheid altijd gefundeerd in de goedheid van God. Daarom werd christelijke barmhartigheid steeds beschouwd in termen van genade, gunst en deugd. In het jodendom is barmhartigheid echter gefundeerd in de Thora, met als gevolg dat het beschouwd wordt in termen van plichten en rechten. Barmhartigheid in het jodendom heeft twee belangrijke aspecten: tsêdakah (gerechtigheid) en gêmieloet chasadiem (daden van liefhebbende vriendschap).

== Christendom ==
In het [[christendom]] is barmhartigheid een belangrijke [[deugd]]. De [[Zeven werken van Barmhartigheid]] werden in de middeleeuwen samengesteld als de [[Directief|leidraad]] voor een godvruchtig leven. Ook uit de [[gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan]] in het [[Evangelie volgens Lucas]] blijkt een grote waardering voor onzelfzuchtige daadkracht. <ref>[http://www.statenvertaling.net/bijbel/luka/10.html Statenvertaling.net: Lucas 10:25-37]</ref>

[[Bestand:Pierre Montallier 001.jpg|thumb|Barmhartigheid rond 1680 van [[Pierre Montallier]]]]
In [[Italië]] ontstonden in de 15e eeuw de [[Berg van barmhartigheid|Bergen van Barmhartigheid]], liefdadige instellingen bedoeld om armen te beschermen tegen de woekerrentes die geldschieters vroegen voor hun [[lening]]en. De benaming komt van ''mons pietatis'', letterlijk de [[vroomheid|vrome]] bergen; het Latijnse woord ''mons'' ("[[Berg (aardrijkskunde)|berg]]", meervoud ''montes'') werd ook gebruikt in de betekenis van "een grote hoeveelheid", "een grote hoop". <ref>[http://www.newadvent.org/cathen/10534d.htm "Montes Pietatis"], lemma in [[Catholic Encyclopedia]] (1913)</ref> Ook verschillende 19e-eeuwse katholieke [[Congregatie (kloostergemeenschap)|kloostergemeenschappen]], met name die aan ziekenverzorging doen, noemen zichzelf barmhartig, zoals de [[Barmhartige Broeders van Montabaur]] en de [[Broeders van Barmhartigheid van Onze-Lieve-Vrouw van de Altijddurende Bijstand]].

''[[Dives in Misericordia]]'' is de titel van de tweede [[encycliek]] van [[Paus Johannes Paulus II]], gepubliceerd in 1980. Hij maakt een studie van de barmhartigheid van God de Vader en breekt een lans voor vergevingsgezindheid als essentieel voor een [[Rechtvaardigheid|rechtvaardige]] maatschappij. De Nederlandse vertaling van het werk luidt "Rijk aan barmhartigheid".

== Islam ==
In de [[islam]] is 'de Barmhartige' (Ar-Rahman) een van de meest genoemde [[99 Schone Namen van God]], omdat de [[besmele]], o.a. vertaald als ''In de naam van God, de Erbarmer, de Meest Barmhartige'' de aanhef is van 113 van de 114 [[soera]]'s van de [[Koran]].

[[Soera De Nachtreis]] 110 vermeldt: ''Zeg: "Roept God aan of roept Rahman aan, bij welke naam je Hem ook noemt, Hij heeft de schoonste Namen."''

== Amsterdam ==
''Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig'' is het [[motto#Wapenspreuk|devies]] van de stad [[Amsterdam]], zoals te lezen in het [[wapen van Amsterdam]]. Het motto werd in 1947 toegekend door [[Wilhelmina der Nederlanden|koningin Wilhelmina]] als blijk van waardering voor de opstelling van de stad tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]]. Het geknakte rechtvaardigheidsgevoel van vele Amsterdammers en hun compassie met Joodse medeburgers leidde immers tot bijvoorbeeld de [[Februaristaking]].

== Externe links ==
*[http://www.barmhartigheid.nl Beweging van Barmhartigheid] Website van de Beweging van Barmhartigheid
{{Appendix|Bronnen en noten}}

[[Categorie:Christelijke ethiek]][[Categorie:Geschiedenis van de zorg]][[Categorie:Islam]]

Barmhartigheid - Bewerkingsoverzicht