Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2025-04-30T12:26:16Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

[[Bestand:Royal Berline.jpg|thumb|Een koninklijke berline van Leopold II. [[Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis|KMKG]]]]
[[Bestand:LG Prinsjesdag 2013 76.jpg|thumb|Galaberline op Prinsjesdag]]
De '''berline''' is een koets die vooral in de stad wordt gebruikt. De naam van de koets is ontleend aan het [[Frans]] en komt van [[Berlijn]], waar in 1662 de eerste berline werd ontworpen. Het is een gesloten, 4-persoonsrijtuig dat door twee of vier paarden wordt getrokken. Het is veel comfortabeler dan oudere stadskoetsen, die op een zware balk waren gebouwd. De berline daarentegen "hangt" tussen twee draagbalken.

Bij oudere modellen hangt de doorgaans symmetrische wagenkast tussen hoge veren, terwijl de latere berlines kleiner en wendbaarder werden door de wagenkast rechtstreeks naar het onderstel af te veren. De koetsen worden vaak gelakt in zwart en [[ossenbloedrood]]. Zij worden bekleed met rood [[laken (textiel)|laken]], of andere kostbaardere stoffen. Vanwege de symmetrie en grandeur van het ontwerp wordt de berline vaak als ceremonieel voertuig gebruikt; deze modellen werden vaak overvloedig gedetailleerd en versierd.<ref>{{Citeer web|url=http://www.karrenmuseum.be/info-onderzoeksprojecten.aspx|titel=Karrenmuseum Essen {{!}} Onderzoeksprojecten|bezochtdatum=2018-03-20|datum=2018-01-30|dodeurl=ja|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180130105559/http://www.karrenmuseum.be/info-onderzoeksprojecten.aspx|archiefdatum=2018-01-30|dodelink=ja}}</ref>

== Koninklijke berlines in België ==
In het [[Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis|Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis]] te Brussel wordt een grote collectie koetsen en berlines bewaard, waaronder de berlines van het [[Belgische monarchie|Belgische koningshuis]]. Ook berlines uit de [[napoleontische tijd]] worden er bewaard.<ref>{{Citeer web|url=https://carmentis.kmkg-mrah.be:443/eMP/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&module=collection&objectId=97945&viewType=detailView|titel=Collectie Rijtuigen KMKG|bezochtdatum=28 Oktober 2019|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=nl}}</ref>

==Koninklijke berlines in Nederland ==
Koning Willem I moest vanaf 1813 zijn wagenpark opnieuw opbouwen, en bestelde tussen 1816 en 1830 dertien nieuwe berlines, waaronder de [[Glazen Koets (Nederland)|Glazen Koets]] in 1826.
In de [[Koninklijke Stallen]] in [[Den Haag]] staan zes luxe uitgevoerde ''galaberlines''. De oudste daarvan werd in 1836 gebouwd door de firma Pearce & Co in [[Londen]]. Hij was bestemd voor kroonprins [[Willem II der Nederlanden|Willem]], die in 1840 koning Willem II der Nederlanden werd. De wanden van deze oudste berline werden in 1967 van glas gemaakt voor het huwelijk van prinses [[Margriet der Nederlanden|Margriet]] en [[Pieter van Vollenhoven]]. Hij wordt nu de [[gala-glasberline]] genoemd. Sinds hun huwelijk mochten zij de koets gebruiken tijdens [[Prinsjesdag]]. Prins [[Constantijn der Nederlanden|Constantijn]] en prinses [[Laurentien Brinkhorst|Laurentien]] rijden sinds 2013 daarin mee.

De ''[[coupé (koets)|galacoupé]]'' is een kleinere galaberline voor twee personen.

De galaberlines, of de galacoupé worden in de stoet op Prinsjesdag gebruikt door de [[Nederlandse hof#De kamerheren|kamerheer van de Koning]] samen met de [[Nederlandse hof#Het Civiele Huis|ceremoniemeester van het hof]] en de [[Nederlandse hof#De grootmeester|grootmeester van het Huis van Z.M. de Koning]] samen met de [[Nederlandse hof#De grootmeesteres|grootmeesteres van Z.M. de Koning]].

De andere galaberlines worden ook nog regelmatig gebruikt. Nieuwe ambassadeurs worden ermee opgehaald als zij hun [[geloofsbrief|geloofsbrieven]] aan de koning op [[Paleis Noordeinde]] gaan aanbieden.

==Trivia==
* De berline is vereeuwigd in het traditionele [[driekoningen]]liedje: ''[[A la berline postiljon!]]''.

==Zie ook==
* Vigilante (koets)

== Literatuur ==
[[Willem te Slaa]]: De gala-berline in Nederland, uitg. WBooks, Zwolle, 2016; ISBN 978 94625 8160 9

{{Appendix|1=alles|2=
* [https://web.archive.org/web/20091027041226/http://www.koninklijkhuis.nl/Organisatie/Koninklijk_Staldepartement/Rijtuigen Koninklijk Huis.nl]
----
{{References}}
}}

[[Categorie:Koets]]

Berline (koets) - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"