Colani: Tekst vervangen - "17e" door "17^e"

2024-11-23T16:44:56Z

Tekst vervangen - "17e" door "17<sup>e</sup>"

Nieuwe pagina

'''Bertulfus van Gent''', ook wel (in het Frans) '''Bertulphe de Renty''' of '''Bertoul d'Artois''' genoemd (geboren circa [[645]] - [[Renty]] [[5 februari]] [[705]]), was een priester in het [[bisdom Terwaan]]. Hij werkte in dienst van de lokale graaf Wambert. Hij was de eerste [[Benedictijnen|benedictijner]] abt van de door hem gestichte abdij van [[Renty]]. Renty ligt vandaag in het Franse departement [[Pas-de-Calais]]. Zijn relieken werden eeuwenlang bewaard in [[Gent]] (vandaar zijn naam).

[[Bestand:Renty Roman Roads.png|miniatuur|Romeinse heirbanen naar het land van de [[Morini (stam)|Morini]]; rode stip = [[Renty]]]]
[[Bestand:L'Aa - Renty - panoramio (1).jpg|miniatuur|Renty in Artesië aan de rivier de [[Aa (Frankrijk)|Aa]]]]
== Levensloop ==
=== Doop ===
Bertulfus groeide op hetzij in [[Pannonia (Romeinse provincie)|Pannonia]] hetzij in [[Allemannië|Allemannia]]; er bestaan geen geschreven bronnen hierover<ref>{{Citeer web | url = http://www.saintpatrickdc.org/ss/0205.shtml | titel = Bertoul, OSB abbot | bezochtdatum = | auteur = | achternaam = | voornaam = | auteurlink = | medeauteurs = | datum = | formaat = | werk = St. Patrick Catholic Church, Saint of the Day | uitgever = Saint Patrick Church | paginas = | taal = en | archiefurl = https://web.archive.org/web/20171113214733/http://www.saintpatrickdc.org/ss/0205.shtml | archiefdatum = 13 november 2017 | dodeurl = ja | citaat = }}</ref>. Zijn geboortejaar wordt rond 645 geschat op basis van latere vermeldingen van zijn hoge leeftijd. Zijn ouders zouden weinig bemiddeld zijn geweest. Bertulfus wenste zich een beter leven toe en koos voor het christendom. Doch zijn ouders volgden hem duidelijk niet in het christelijk geloof. Bertulfus trok weg, waarschijnlijk volgens de oude Romeinse heirbanen, naar het land van de [[Morini (stam)|Morini]]<ref>Of Bertulfus nu afkomstig was van Pannonia of van Alemannia, hij passeerde via het oude Gallo-Romeinse [[bisdom Langres]] (Latijn: Andemantunnum)</ref>. De religieuze politiek van de [[Merovingen|Merovingische]] koningen bestond er namelijk in de leegstaande bisdommen in [[Belgica Secunda]], de voormalige Romeinse provincie in Frankische handen, nieuw leven in te blazen<ref>{{Citeer boek | achternaam = Rouche | voornaam = Michel | auteurlink = | medeauteurs = | datum = 2010 | titel = Clovis | hoofdstuk = Lettre de Remi à Clovis | uitgever = Fayard | plaats = Parijs | ISBN = 978-2-213-59632-7 | NUR = | pagina's = blz 389 | taal = fr | URL = | bezochtdatum = }} </ref>. Dit algemeen gegeven suggereert dat Bertulfus afkomstig was van Allemannia. Allemannia lag in het Merovingische deelkoninkrijk [[Austrasië]] en de [[Thérouanne|Colonia Morinorum]] lag in [[Neustrië]].

Concreet stelde Bertulfus zichzelf voor aan [[Audomarus]], de eerste [[bisdom Terwaan|bisschop van Sint-Omaar]] in [[Terwaan]] of Colonia Morinorum, de stad van de Morini<ref>De stad [[Sint-Omaar]] is genoemd naar de naam van zijn eerste bisschop.</ref> Dit nieuw gestichte bisdom was in volle expansie met verspreiding van het geloof onder impuls van Audomarus. De heilige Audomarus doopte Bertulfus en wijdde hem later tot priester. Nochtans begon Bertulfus hierna niet aan een kerkelijke carrière.

=== Zaakvoerder ===
Bertulfus geraakte bevriend met de Merovingische graaf Wambert en zijn vrouw Homburge. Wambert was graaf van [[Renty]] (Latijn: ''Rentiacum'') en Terwaan in het Merovingische Neustrië<ref>{{Citeer web | url = https://fr.wikisource.org/wiki/Biographie_nationale_de_Belgique/Tome_2/BERTULPHE,_Saint | titel = Saint Bertulphe | bezochtdatum = | auteur = | achternaam = Coemans | voornaam = Eugène | auteurlink = | medeauteurs = | datum = | formaat = | werk = Biographie Nationale de Belgique, Tome 2 | uitgever = | paginas = | taal = fr | archiefurl = | archiefdatum = | dodeurl = | citaat = }} </ref>. Bertulfus werd de echte zaakvoerder van het graafschap: hij beheerde de landerijen en opbrengsten van het grafelijk koppel. De zaken gingen vrij goed. De graaf en de gravin hadden geen kinderen en duidden Bertulfus aan als hun erfgenaam en/of adoptiezoon. Graaf Wambert liet met zijn middelen kerken bouwen op aangeven van Bertulfus. De graaf en de gravin zouden twee reizen naar Rome gemaakt hebben. De eerste reis zonder Bertulfus en de tweede reis met hem. Bertulfus had het volle vertrouwen gewonnen van het koppel. Na hun overlijden stichtte Bertulfus de [[Benedictijnen|benedictijner]] [[abdij van Renty]], aan de oever van de [[Aa (Frankrijk)|Aa]]. Bertulfus werd de eerste [[Abt (abdij)|abt]]. De monniken van Renty droegen bij tot de politiek van evangelisatie van het bisdom Terwaan (en tot de politiek van de Merovingers).

[[Bestand:Abbaye Saint-Martin de Marmoutier dans Monasticon Gallicanum.jpg|miniatuur|De grote benedictijner abdij van Marmoutier (Tours) nam de kleine abdij van Renty over.]]
=== Heiligenverering ===
In 705 stierf Bertulfus en werd hij begraven in de kerk van Saint-Denis van Renty; de abdij bestond maar uit enkele cellen, zonder abdijkerk. Hij werd heilig verklaard en zijn graf in Renty werd een bedevaartsoord, omwille van mirakels waarover bedevaarders vertelden. Hij werd aanroepen tegen stormweer op zee. Later werden relieken van Bertulfus aanbeden in [[Boulogne-sur-Mer]]<ref>De relieken werden in het fort van Boulogne bewaard om roof door Noormannen te voorkomen.</ref> (9e eeuw), [[Harelbeke]] (10e eeuw) en Gent (11e eeuw). Dit wijst erop dat zijn naam bekend was buiten het bisdom Terwaan, in de naburige bisdommen [[Bisdom Atrecht|Atrecht]] en [[Bisdom Doornik|Doornik]]<ref>{{Citeer boek | achternaam = [[Pierre François Xavier de Ram|de Ram]] | voornaam = Petrus Franciscus Xaverius | auteurlink = | medeauteurs = | datum = 1867 | titel = Vies des saints et des personnes d'une éminente piété qui ont vécu dans les anciennes provinces belges | hoofdstuk = Tome 2, 1er Fascicule | uitgever = Charles Peeters | plaats = Leuven | ISBN = | NUR = | pagina's = blz 137-143 | taal = fr | URL = https://books.google.fr/books?id=j_4-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=onepage&q&f=false | bezochtdatum = }} </ref>. Van de 11e eeuw tot de 16e eeuw lagen zijn relieken plechtig uitgestald in de [[Sint-Pietersabdij (Gent)|Sint-Pietersabdij]] in Gent. De heilige Bertulfus werd genoemd ''van Gent''. Het schrijn zou Bertulfus afgebeeld hebben met een wandelstok, zoals [[Abraham]] uit het Oude Testament ooit wegtrok uit zijn land [[Ur (Sumer)|Ur]] in het Oosten. Sommige Gentenaars twijfelden of Bertulfus ooit wel abt geweest was, omdat hij nooit als abt is beschreven noch afgebeeld (Latijn: ''nusquam abbas dicitur, nec talis depingitur'')<ref>zie referentie De Ram</ref>. Bij de [[Beeldenstorm]] haalden Gentse ''calvinisten'' het hele schrijn met inhoud weg.

De kleine abdij van Renty werd overgenomen door de benedictijnen van [[Marmoutier]] bij [[Tours (Indre-et-Loire)|Tours]] aan de Loire (12e eeuw). Het werd een [[priorij]] van Marmoutier tot de priorij van Renty opgedoekt werd in de 17<sup>e</sup> eeuw<ref>{{Citeer boek | achternaam = Portalis | voornaam = MM | auteurlink = | medeauteurs = et al | datum = 1868 | titel = Tableau général numérique par fonds des archives départementales antérieures à 1790 | hoofdstuk = Pas-de-Calais | uitgever = Imprimerie Nationale | plaats = Parijs | ISBN = | NUR = | pagina's = blz 10 | taal = fr | URL = https://books.google.fr/books?id=6Z0_URo6azEC&printsec=frontcover&hl=fr#v=onepage&q&f=false | bezochtdatum = }} </ref>.

{{Appendix}}

[[Categorie:Heilige in het christendom]]
[[Categorie:Frans heilige of zalige]]
[[Categorie:Merovingisch heilige]]
[[Categorie:7e-eeuws abt]]
[[Categorie:Abt van Renty|Gent]]
[[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 7e eeuw]]
[[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 8e eeuw]]

Bertulfus van Gent - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "17e" door "17e"

Colani: Tekst vervangen - "17e" door "17^e"