https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=BisschopBisschop - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T22:06:13ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Bisschop&diff=153077&oldid=prevColani: Tekst vervangen - "17e" door "17<sup>e</sup>"2024-11-23T16:48:40Z<p>Tekst vervangen - "17e" door "17<sup>e</sup>"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zie dp}}<br />
[[Bestand:Koorkledij (vlnr Jean-Pierre Delville-Franco Coppola-Jozef De Kesel - Guy Harpigny).jpg|thumb|Twee Belgische bisschoppen, een apostolische nuntius en een kardinaal]]<br />
Een '''bisschop''' ([[Grieks]]: {{Polytonic|ἐπίσκοπος}}, ''episkopos'' (''epi-skopos''), letterlijk "op-zichter") is een [[geestelijke]] in de [[Hiërarchie van de Rooms-Katholieke Kerk|hiërarchie]] van verschillende christelijke kerken, die veelal aan het hoofd staat van een [[bisdom]]. Christelijke kerken die het ambt van bisschop kennen, zijn onder andere de [[Hiërarchie van de Rooms-Katholieke Kerk|Rooms-Katholieke Kerk]], de [[Oosters-Orthodoxe Kerk]], de [[Anglicaanse Gemeenschap]], de [[Vrij-Katholieke Kerk]], de [[Oudkatholieke Kerk]], de [[Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen]] en de [[Lutheranisme|Lutherse Kerk]].<br />
<br />
Onder meer in de Rooms-Katholieke Kerk en de Oosters-Orthodoxe Kerk vormt een aantal bisdommen samen een [[kerkprovincie]], waarbij een [[metropoliet]] aan het hoofd staat.<br />
<br />
==Katholieke Kerk==<br />
In het [[Kerkelijk Wetboek]] van [[1983]] hebben de artikelen 375 tot en met 459 betrekking op bisschoppen.<br />
<br />
In de [[Rooms-Katholieke Kerk|Katholieke Kerk]] wordt de [[wijding]] tot bisschop gezien als de derde trap van het [[priesterschap]], na de wijding tot [[diaken]] en [[priester (hoofdbetekenis)|priester]]. Om een keuze te maken voor een nieuwe bisschop wordt in Nederland een zogenaamde ''relatieve lijst'' opgesteld van drie kandidaten (de ''terna''). De taak van de [[pauselijke nuntius]] is hierbij van belang. De hoofdregel is dat de [[paus (hoofdbetekenis)|paus]] een bisschop ''vrij'' benoemt. Dit wil zeggen dat hij niet verplicht is om een kandidaat van de relatieve lijst te benoemen.<br />
<br />
De wijding gebeurt door drie bisschoppen (een hoofdconsecrator en twee mede-consecratoren). De consacrerende bisschoppen worden aangewezen bij pauselijk mandaat en het is bisschoppen niet toegestaan om zonder pauselijk mandaat iemand tot bisschop te wijden. De wijding moet ook in een publieke viering plaatsvinden.<br />
<br />
Naar de katholieke opvatting zetten de bisschoppen de leer- en herdersfuncties van de door [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus Christus]] uitgekozen twaalf [[apostel (christelijk)|apostel]]en voort, de [[apostolische successie]]. In een ononderbroken keten van handopleggingen gaat het ambt van bisschop terug op deze apostelen. Als eerste onder de bisschoppen wordt de [[paus (hoofdbetekenis)|paus]] beschouwd, in navolging van dat [[Petrus (hoofdbetekenis)|Petrus]] de eerste onder de apostelen was.<br />
<br />
Er worden de volgende soorten bisschoppen onderscheiden:<br />
* residerende bisschop of ordinaris (staat aan het hoofd van een bisdom)<br />
* [[bisschop-coadjutor]] (een hulpbisschop met recht van opvolging)<br />
* [[hulpbisschop]] (assisteert een residerende bisschop en is altijd ook titulair bisschop)<br />
* [[wijbisschop]]<br />
* [[titulair bisschop]] (veelal in dienst van de [[Romeinse Curie]] of een hulpbisschop, die hier zijn bisschopstitel aan ontleent)<br />
* [[aartsbisschop]] (hoofd van een [[aartsbisdom]], het belangrijkste bisdom van een aantal bisdommen dat bij elkaar hoort)<br />
* [[metropoliet]], hoofd van een [[kerkprovincie]]<br />
* [[elect (beroep)|elect]]-bisschop, een priester die al benoemd is, maar nog niet [[wijding|gewijd]]<br />
* [[suffragane bisschop]]<br />
<br />
De bisschoppen leggen elke vijf jaar een [[Ad Limina|ad limina-bezoek]] bezoek af aan de [[paus (hoofdbetekenis)|paus]]. Bij het dagelijkse bestuur van zijn [[bisdom]] wordt de bisschop bijgestaan door [[vicaris]]sen en een [[bisschopsraad]], adviserend bestaat er ook een [[priesterraad]].<br />
<br />
[[Paus Johannes Paulus II]] heeft een [[Exhortatie|postsynodale apostolische exhortatie]] ''Pastores Gregis - De herders van de kudde'' ([[16 oktober]] [[2003]]) geschreven over het bisschopsambt.<br />
Bisschoppen worden - sinds het [[motu proprio]] ''[[Ecclesiae Sanctae]]'' van [[paus Paulus VI]] uit 1966 geacht om op hun vijfenzevenstigste verjaardag hun ontslag aan te bieden aan de paus. De paus neemt dit ontslag in overweging en besluit vervolgens naar goeddunken. Deze gang van zaken is geregeld in het eerste lid van artikel 401 van de [[Codex Iuris Canonici]]. In het tweede lid van dit artikel uit het kerkelijk rechtboek, wordt voorzien in andere omstandigheden die aanleiding kunnen zijn tot ontslag. Hiertoe kunnen gerekend worden: ziekte, verstoorde verhoudingen binnen het bisdom, maar ook de omstandigheid dat een bisschop in opspraak is geraakt, bijvoorbeeld in gevallen van [[Seksueel misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk|seksueel misbruik]].<br />
<br />
Bisschoppen zijn georganiseerd in [[bisschoppenconferentie | bisschoppenconferenties]], waarvan een aartsbisschop voorzitter is. Ook Nederland heeft een [https://www.rkkerk.nl/kerk/kerkprovincie/bisschoppenconferentie bisschoppenconferentie], waar alle actieve diocesane en hulpbisschoppen van dit land lid van zijn.<br />
<br />
<gallery><br />
Icon 02044 Patriarh Ioakim Moskovskij 1620-1690. Neizv. hud. XVII v. Rossiya.jpg|Patriarch Joachim, 17<sup>e</sup>-eeuwse Russisch-orthodoxe [[metropoliet]] van Moskou en heel Rusland<br />
Edward Joseph McCarthy.jpg|Edward Joseph McCarthy, Canadees bisschop<br />
Victor Augustus Dechamps Bisschopskruis Hanswijkbasiliek 22-04-2021.jpg|Bisschopskruis van [[Victor Augustus Dechamps]]<br />
</gallery><br />
<br />
==Zie ook==<br />
* [[Koorbisschop]]<br />
* [[Mijter]], hoofddeksel van een bisschop<br />
* Andere [[pontificalia]]<br />
* [[Faldistorium]], een vouwstoel voor een bisschop<br />
* Het [[pallium (liturgie)|pallium]], indien de bisschop een [[metropoliet]] is<br />
* [[Coadjutor]]<br />
* [[Pontificale Romanum]]<br />
<br />
==Externe link==<br />
* [https://web.archive.org/web/20050313105619/http://www.katholieknederland.nl/archief/rkkerk/media/kerkelijke-documentatie/index_archief_2003_20790.html Pastores gregis] - Apostolische exhortatie van Paus Johannes Paulus II (2003)<br />
<br />
{{Navigatie christendom}}<br />
<br />
[[Categorie:Bisschop| ]]<br />
[[Categorie:Christelijke titulatuur]]<br />
[[Categorie:Wijding in de katholieke kerk]]</div>Colani