https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=BrikkenbekkerBrikkenbekker - Bewerkingsoverzicht2026-04-29T16:21:03ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Brikkenbekker&diff=39158&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2023-11-01T09:46:00Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:De Brikkebekker in Rekem (deelgemeente) van Lanaken provincie Limburg in België 02.jpg|miniatuur|De brikkebekker in [[Rekem]]]]<br />
Een '''brikkenbekker''' (Nederlands: [[baksteen]]bakker), ook ''brikkebekker'', was een man die vanuit uit de [[Maasland (Limburg-Luik)|Maasland]]se dorpen in [[Limburg (Belgische provincie)|Belgisch]] en [[Limburg (Nederlandse provincie)|Nederlands Limburg]] naar het [[Duitse]] [[Rijnland (Duitsland)|Rijnland]] trok om er te werken in de [[Steenfabriek|baksteenindustrie]].<ref>{{Citeer boek|titel=Magisch, mythisch Maasmechelen|auteur=Kortleven, Eric|medeauteurs=Coenen, Ludo|url=https://www.worldcat.org/oclc/901907768|uitgever=Erfgoedcel Mijn-Erfgoed|datum=[c.2010]|ISBN=9789081723510}}</ref><br />
<br />
== Achtergrond ==<br />
Na de [[Frans-Duitse Oorlog|oorlog van 1870]] en de Franse nederlaag tegen de Duitsers moest Frankrijk een enorme schadevergoeding aan Duitsland betalen. Onder meer het [[Ruhrgebied]] werd hiermee verder uitgebouwd. Hiervoor waren grote hoeveelheden bakstenen nodig.<ref>{{Citeer web|url=https://www.elsloo.info/de-stiefkoeppige-maaskentjers/312-deel-4-de-stiefkoeppige-maaskentjers|titel=Deel 4: De stiefköppige Maaskèntjers|bezochtdatum=2020-11-27|werk=www.elsloo.info}}</ref> Deze seizoensarbeid stond niet op zichzelf, maar maakte deel uit van een reeds langer bestaande trek naar de [[zware industrie]] in het Duitse grensgebied, toen deel van het opkomende [[Pruisen]], dat [[arbeidskrachten]] aantrok met hogere lonen en -voor die tijd- goede [[sociale voorzieningen]].<br />
<br />
Vanaf 1860 trokken mensen, die in hun eigen -armoedige- streek geen werk konden vinden, naar de omgeving van [[Düsseldorf]], [[Keulen (stad)|Keulen]], [[Bonn]] en later ook zuidelijker. Verschillende van hen hadden ervaring in het werk bij de [[ringoven]]s in de [[uiterwaarden|Maasuiterwaarden]] en reisden met hier gevormde [[Team|werkploegen]] naar werkgevers in Duitsland, waarmee vooraf een akkoord was bedongen. Ze vertrokken tussen [[Palmzondag]] en [[Beloken Pasen]] met de kar naar Maastricht en dan verder met de trein nadat ze hun [[Akker (landbouw)|akker]] hadden ingezaaid. Als het Maasland in 1881 wordt geteisterd door zware overstromingen kwam de trek in 1883 goed op gang. Vooral [[Mechelen-aan-de-Maas]] leverde een groot aantal brikkenbekkers: 200 in 1884, in 1890 300 tot 350 arbeiders, die 25 ploegen vormden.<br />
<br />
In de regel waren het zogenaamde ''[[keuterboer]]en'', arme boeren die nauwelijks konden rondkomen van hun werk, meestal op zandgrond in en rond het ''Boseind'', ten westen van het Mechelse dorpscentrum. Vrouwen en kinderen gingen vaak mee, men spijkerde dan vensters en deuren van hun woning dicht met planken en zakken, het vee werd uitgeleend. Er zijn Maaslanders die nog steeds contact houden met hun familie in het Rijnland, [[Nazaat|nazaten]] van brikkenbekkers die in Duitsland zijn gebleven.<br />
<br />
== Aan de slag ==<br />
Een ''vormer'' met ervaring onderhandelde met de opdrachtgever (''heer'') over een akkoord om de volgende zomer een hoeveelheid ''brikken'' te maken. In de winter trok de vormer erop uit om helpers te vinden die een meepenning van 5 [[Belgische frank|frank]] ontvingen. Kinderen die meegingen om te werken kregen 2,5 frank.<br />
<br />
Hoe sterker de ploegbaas, hoe meer brikken zijn ploeg van tien man kon maken. Hij was de vormer die de [[klei]] in de baksteenvorm ''klatst.'' Hij verdiende daarmee per duizend stenen 1,1 frank terwijl de helpers 60 tot 70 frank per maand verdienden en de kost. Dat leverde hen een kwart meer op dan thuis te werken, als er al werk was.<br />
<br />
De ploeg bestond meestal uit drie leemmakers die als taak hadden om veertien tot vijftien kubieke meter klei met de voeten in het water tot bewerkbare massa te kneden. Drie leemvaarders of schörgers voerden iedere dag 28 ton leem met de kruiwagen naar de vormer. Hij pletste met iedere hand twee vakken van de leemvorm vol met leem. Jongens en meisjes droegen de bakvorm van meer dan zes kilo naar het droogveld, 1500 keer per dag. Willem Berix uit [[Maasband]] zei dat men na een week niet meer wist of men ''e menneke of e wiefke waas''.<br />
<br />
Jan Schuermans en zijn ploeg ''schörgers'' slaagden erin om op het leemveld van [[Dollendorf]] per dag 20.000 brikken te maken, dubbel zoveel als normaal. Dat zijn er twintig per minuut en 14000 per dag. In de hut van de brikkenbekkers begon de dag om half vier en men werkte tot tien uur 's avonds, vier maanden aan een stuk, van maandag tot zaterdag en een deel van de zondag. De dag begon met een halve ''sjobber'' [[jenever]], goedkope aardappeljenever uit Keulen. Het overmatige [[alcoholgebruik]], dat vaak gepaard ging met deze zware [[seizoensarbeid]], was [[spreekwoordelijk]] en eiste niet zelden ''een hoge tol''. Aan voeding was er meestal geen gebrek.<br />
<br />
De [[Eerste Wereldoorlog]] maakte een einde aan de trek en de arbeid van de brikkenbekkers. <br />
==Externe link==<br />
* [https://www.elsloo.info/de-stiefkoeppige-maaskentjers/312-deel-4-de-stiefkoeppige-maaskentjers Brikkenbekkers in Elsloo]<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
<br />
[[Categorie:Historisch beroep]]</div>Colani