https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=CoadjutorCoadjutor - Bewerkingsoverzicht2026-04-16T14:24:07ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Coadjutor&diff=87255&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-04-07T19:24:25Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>Een '''coadjutor''' is binnen de [[Rooms-Katholieke Kerk]] een [[hulpbisschop]], vice-[[abt (abdij)|abt]] of vice-[[proost (ambt)|proost]] die bij zijn benoeming het recht van opvolging (''cum iure successionis'') krijgt.<ref>Boek II, Deel II, Afdeling II, Titel I, Hoofdstuk II, Art. III ("Bisschoppen-coadjutoren en hulpbisschoppen 403-411") van het Wetboek van Canoniek Recht (1983). De [https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/latin/documents/cic_liberII_lt.html#sec2%20tit1 Latijnse tekst] en de [https://www.vatican.va/archive/ENG1104/__P1F.HTM Engelse vertaling] staan op de website van het Vaticaan. Zie de website [https://www.rkdocumenten.nl/rkdocs/index.php?mi=600&doc=30&id=5158 RK Documenten] voor een Nederlandse vertaling. Gebruik bij de Latijnse en de Nederlandse tekst het canonnummer "403" als zoekterm. Let op: op de Nederlandse website is per abuis canon 402 opgenomen in Art. 3 (geraadpleegd: 16-8-2012).</ref><br />
<br />
== Kerkrecht ==<br />
Een coadjutor wordt meestal benoemd in gevallen waarin de zetelende diocesane bisschop (de ''ordinarius loci'') vanwege ouderdom of ziekte niet meer bij machte is om volop te functioneren. Na het overlijden of terugtreden van de bisschop zal de coadjutor hem automatisch opvolgen.<br />
<br />
In het [[Canoniek recht|Wetboek van Canoniek Recht van 1917]] was ook het ambt van ''coadiutor sedi datus'' voorzien. Dat was een hulpbisschop die geen recht van opvolging had, maar die in het geval van overlijden van de ([[aartsbisschop|aarts]])[[bisschop]] wel het recht had in functie te blijven, daar de Codex van 1917 er nog van uitging dat een nieuw benoemde (aarts)bisschop het recht had zijn hulpbisschoppen te ontslaan, wat in het Wetboek van Canoniek Recht van 1983 niet meer is voorzien.<br />
<br />
== Coadjutrix ==<br />
De vrouwelijke vorm van coadjutor is '''coadjutrix'''. De coadjutrix is na de [[Abt (abdij)|abdis]] de hoogste in rang in de hiërarchie van een vrouwenabdij en de [[priorij]]en die tot die abdij behoren. Net als de coadjutor-bisschop heeft zij recht van opvolging.<ref>Conform besluit van de 25ste zitting van het [[Concilie van Trente]]. Het concilie bepaalde dat bisschoppen, abten en abdissen, bij ziekte of vanwege hun leeftijd, een coadjutor of coadjutrix konden kiezen, die het recht had om hun op te volgen. Zie S. Tunc, [https://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/abpo_0399-0826_1992_num_99_3_3428 De l'élection des abbesses de Fontevraud à leur nomination par le Roi]", ''Annales de Bretagne et des pays de l'Ouest'', 1992, jrg. 99, nr. 3, blz. 209.</ref> In de [[abdij van Fontevraud]] werd de coadjutrix ook [[grootprior]]es ("grande prieure") genoemd.<br />
<br />
In oudere teksten heeft coadjutrix soms de algemene betekenis van assistent-bestuurster of rechterhand. Zo werd de Engelse schrijfster [[Delarivier Manley]] door [[William Makepeace Thackeray|Thackeray]] de "coadjutrix van Swift" genoemd.<ref>Zie Thackerays [http://archive.org/stream/thackeraysenglis00thacrich#page/100/mode/2up lezing over Steele] in J.W. Cunliffe & H.A. Watt (red.), ''Thackeray's English Humorists of the Eighteenth Century'', Chicago 1911, blz. 100. De genoemde "Mrs. Manley" assisteerde [[Jonathan Swift]] bij het schrijven en redigeren van artikelen voor zijn krant ''The Examiner''. Zie ook de website [http://useful_english.enacademic.com/185139/coadjutrix Academic Dictionaries and Encyclopedias]{{Dode link|datum=mei 2021 |bot=InternetArchiveBot }}.</ref><br />
<br />
== Ridderlijke orden ==<br />
Ook bij [[Ridderlijke orde|ridderlijke orden]], zoals de [[Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht]], werd de term coadjutor gebruikt. Het was de titel van de persoon die was aangewezen om de [[landcommandeur]] na diens dood op te volgen. Deze functie werd gewoonlijk bekleed door een ridder die de rang had van [[Commandeur (ridderorde)|commandeur]] van een [[Commanderij (ridderorden)|Commanderij]].<ref>Renger E. de Bruin: [https://books.google.nl/books?id=YbzSAQAAQBAJ Bedreigd door Napoleon: De Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht 1753-1838], Uitgeverij Verloren, 2012, ISBN 9087042817. [https://web.archive.org/web/20220702031121/https://books.google.nl/books?id=YbzSAQAAQBAJ Gearchiveerd] op 2 juli 2022.</ref><br />
<br />
{{Appendix}}<br />
<br />
[[Categorie:Geestelijk ambt in de Rooms-Katholieke Kerk]]</div>Colani