https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Cornelis_Johan_de_LangeCornelis Johan de Lange - Bewerkingsoverzicht2026-04-26T02:38:13ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Cornelis_Johan_de_Lange&diff=153881&oldid=prevColani: Tekst vervangen - "18e" door "18<sup>e</sup>"2024-11-23T18:37:13Z<p>Tekst vervangen - "18e" door "18<sup>e</sup>"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Infobox auteur<br />
| naam = Cornelis Johan de Lange<br />
| afbeelding = Cornelis Johan de Lange van Wijngaerden.jpg<br />
| onderschrift = <br />
| bijnaam = Cornelis Johan de Lange van Wijngaerden<br />
| geboren = 24 september 1752<br />
| overleden = 25 september 1820<br />
| land = [[Nederland]]<br />
| ouders = Bonaventura de Lange en Quirina Jacoba van Gelre<br />
| expartner = <br />
| partner = Elisabeth Prins<br />
| kinderen = 2<br />
| jaren-actief = <br />
| genre = geschiedenis<br />
| uitgeverij = <br />
| website = <br />
}}<br />
'''Mr. Cornelis Johan de Lange, vrijheer<ref>Vrijheer (niet te verwarren met het Duitse ''Freiherr'') is de ''niet adellijke titel'' van een eigenaar van een zogenaamde hoge of vrije heerlijkheid, zie: [[Johan Philip de Monté ver Loren|Monté ver Loren, Johan Philip de]] (2000) ''Hoofdlijnen uit de ontwikkeling der rechterlijke organisatie in de noordelijke Nederlanden tot de Bataafse omwenteling'', 7e herziene druk, bewerkt door Johannes Emil Spruit, uitg. Kluwer, Deventer ISBN 90-268-2739-3</ref> van Wijngaerden en Ruygbroek''' ([[Gouda]], [[24 september]] [[1752]] - Oud-Wassenaar, [[25 september]] [[1820]]) was een bekend Goudse [[regenten|regent]], [[Patriotten|patriot]] en [[historicus|geschiedschrijver]].<ref>[https://www.herenvanholland.nl/eigenaar.cfm?eigenaarnummer=387 Cornelis Johan de Lange - Heren van Holland: eigenaars van heerlijke titels<!-- Botmatig gegenereerde titel -->]{{Dode link}}</ref><br />
<br />
==Biografie==<br />
Cornelis Johan de Lange werd in 1752 te Gouda geboren als zoon van Bonaventura de Lange en Quirina Jacoba van Gelre. Hij erfde de hoogheerlijkheden van [[Wijngaerden]] en [[Ruygbroek]] (gelegen in de [[Alblasserwaard]]) van zijn vader, die deze rechten in [[1775]] had gekocht. Hij is daarom ook beter bekend onder de naam “'''De Lange van Wijngaerden'''".<br />
<br />
Cornelis Johan de Lange bezocht de [[Latijnse school]] aan de Groeneweg in Gouda en studeerde vervolgens [[Rechtsgeleerdheid|rechten]] in [[Leiden]] en promoveerde aldaar in [[1774]]. Hij trouwde in [[1778]] te Gouda met Elisabeth Prins, telg van een vooraanstaand Rotterdams [[patriciër]]sgeslacht en kleindochter van de invloedrijke Goudse burgemeester Willem van Strijen.<br />
In hetzelfde jaar 1778 werd De Lange lid van de [[vroedschap]] van Gouda. Hij vervulde in deze stad diverse bestuurlijke functies. Binnen de vroedschap liet hij zich na enkele jaren nadrukkelijk gelden als een vooraanstaand leider van de patriottische beweging.<br />
<br />
==De Patriottentijd==<br />
[[Bestand:Westhaven 52 Gouda.jpg|thumb|left|De woning van De Lange van Wijngaerden aan de [[Haven (Gouda)|Westhaven]] te Gouda]]<br />
[[Bestand:Aanhouding prinses Wilhelmina in de Vlist door Matthias de Sallieth.jpg|thumb|Aanhouding van [[Wilhelmina van Pruisen (1751-1820)|prinses Wilhelmina]] door het Goudse vrijkorps in de Vlist]]<br />
De Lange is het meest bekend geworden als commandant van het Goudse [[Vrijkorps]], dat hij met [[Jacob Blauw]] had opgericht. In juni [[1787]] werden de toegangswegen afgezet, nadat de komst van enkele hooggeplaatste personen was verklapt door een kamermeisje op [[Paleis Huis ten Bosch|Huis ten Bosch]]. [[Wilhelmina van Pruisen (1751-1820)|Prinses Wilhelmina]] werd bij [[Bonrepas]] (aan de [[Vlist (rivier)|Vlist]] tussen [[Schoonhoven]] en [[Haastrecht]]) aangehouden en de doorreis naar Den Haag ontzegd. Het gezelschap werd begeleid in afwachting van antwoord uit [[Woerden]] en provisorisch ondergebracht in een boerderij in [[Goejanverwellesluis]] bij [[Hekendorp]]. Dat was de plek waar De Lange zich had ingekwartierd. De prinses was uitermate beledigd door de aanhouding en dit gebeuren was de directe aanleiding voor de inval van de [[Pruisen]]. In de weken daarna namen de [[Orangisme (Republiek)|prinsgezinden]] wraak en plunderden onder andere het huis van De Lange aan de Westhaven. Samen met zijn geestverwanten [[Martinus van Toulon]] en Blauw werd hij uit het stadsbestuur verwijderd.<ref>[https://www.geneaknowhow.net/script/dewit/naamlijst-regeringsleden-1787.htm Afgezette en benoemde regeringsleden van Hollandse steden]</ref> De Lange vluchtte naar [[Brussel (stad)|Brussel]] en Parijs, en was betrokken bij de plannen voor een invasie van de Republiek. Het is onwaarschijnlijk dat hij in 1788 in aanmerking kwam voor [[amnestie]], want hij maakte deel uit van de leiding van een exercitiegenootschap of een defensiegenootschap. Waar hij zich ophield is onduidelijk.<br />
<br />
==Bataafse Republiek en Koninkrijk Holland==<br />
Na de komst van de Fransen in [[1795]] vervulde hij diverse landelijke functies in de [[Bataafse Republiek]] en het [[Koninkrijk Holland]].<ref>Instituut voor Nederlandse Geschiedenis: [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/Repertorium/app/personen/4476 personen Mr. Cornelis Johan de Lange van Wijngaarden]</ref> Minder bekend is zijn werk als stadshistoricus. Van zijn hand verscheen in [[1813]] en in [[1817]] in twee delen de ''Geschiedenis der Heeren en beschrijving der stad van der Gouda''. Na het werk van [[Ignatius Walvis]] de tweede stadsgeschiedenis van Gouda.<br />
<br />
Op [[29 november]] [[1809]] overleed zijn vrouw Elisabeth Prins in Gouda. Rond 1815 ging hij op bezoek in Haarlem in [[Landhuis Welgelegen]]. Daar was hij een van de gasten van [[Wilhelmina van Pruisen (1751-1820)|Prinses Wilhelmina]]. Ze begroette hem met een grapje: ''Heden is Mijnheer mijn gevangene. Ik wacht U aan mijn tafel.''<ref>Roy van Zuydewijn, N. de (1975) Provinciehuis Noord-Holland, p. 10. </ref> De Lange overleed in 1820 op zijn buitengoed [[Oud-Wassenaar]]. Hij werd begraven in het door hem gekochte familiegraf in de Coolskapel van de [[Grote of Sint-Janskerk (Gouda)|St. Janskerk]] te Gouda.<br />
<br />
== Trivia ==<br />
*In Gouda is (in 1921) ''De Lange van Wijngaardenstraat'' naar hem genoemd.<br />
<br />
== Externe link ==<br />
* {{Link dbnl auteur|id=lang038|label=Profiel}}<br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
* Schouten, J. (1980) ''Wie waren zij? Een reeks van Goudse mannen en vrouwen die men niet mag vergeten.'' Alphen aan den Rijn: Repro-Holland.<br />
* Abels, P.H.A.M. e.a. (red.) (2002) ''Duizend jaar Gouda; Een stadsgeschiedenis.'' Hilversum: Uitgeverij Verloren.<br />
* Jong, J.J. de (1985) "Met goed fatsoen, de elite in een Hollandse stad, Gouda 1700-1780." Hollandse Historische Reeks 5, De Bataafsche Leeuw.<br />
* [[Arie Scheygrond|Scheygrond, A.]] "''Goudsche Straatnamen''" en "''De namen der Goudse straten''", Alphen aan den Rijn, 1979 en 1981.<br />
'''Noten'''<br />
{{References}}<br />
}}<br />
{{Bibliografische informatie}}<br />
{{Commonscat|Cornelis Johan de Lange}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Lange, Cornelis Johan de}}<br />
[[Categorie:Nederlands schrijver]]<br />
[[Categorie:Nederlands patriot (18<sup>e</sup> eeuw)]]<br />
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 18<sup>e</sup> eeuw]]</div>Colani