https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Donderbezem 2026-04-23T06:56:00Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.43.6 https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Donderbezem&diff=81053&oldid=prev 2024-03-30T16:20:52Z

<p>1 versie geïmporteerd</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Donderbezem in metselwerk.jpg|rechts|250px|thumb|Donderbezem als in Elburg]]<br /> <br /> Een gemetseld of houten [[runen|rune]], de &#039;&#039;&#039;donderbezem&#039;&#039;&#039; of [[hagalaz|hagalrune]] werd in gevels afgebeeld, in de veronderstelling dat daardoor [[bovennatuurlijk]]e krachten onheil, met name [[bliksem|blikseminslag]], afweren.<br /> <br /> ==Gebruik ==<br /> Deze komt ook voor als symbool in het [[Wagenwiel (symbool)|zonnerad]] dat men op muren en in bovenramen aantreft. Het heeft dan dezelfde functie. De donderbezem werd ook als top[[gevelteken]] of top[[makelaar (bouwconstructie)|makelaar]], aan de [[dakconstructie|nok]] van de gevel, aangebracht.<br /> Behalve op middeleeuwse stadsmuren kan het op vakwerkhuizen in [[Twente]] en in de [[Achterhoek]] worden gezien.&lt;ref&gt;https://www.bovenlichten.net/id386.html. [https://web.archive.org/web/20230331130339/https://www.bovenlichten.net/id386.html Gearchiveerd] op 31 maart 2023.&lt;/ref&gt; De donderbezem kan ook voorkomen als een metalen [[muuranker]] in de vorm van een hamer (een omgekeerde T). Donderbezems in siermetselwerk moeten opzettelijk zijn aangebracht.<br /> Wanneer een topmakelaar een donderbezem genoemd kan worden is onduidelijk. Men komt de donderbezem als [[makelaar (bouwconstructie)|makelaar]] in allerlei vormen tegen.<br /> <br /> ==Voorbeelden==<br /> In Nederland vindt men een gave donderbezem in sierlijk metselwerk in de [[Vischpoort (Elburg)|Vischpoort]] in [[Elburg (stad)|Elburg]]. <br /> Men vindt het donderbezemmotief nog als kopie op het dak van een 19e-eeuws huis in [[Buurse]] (gemeente Haaksbergen). Het origineel wordt bewaard in het Rijksmuseum te Enschede. <br /> <br /> ==Oorsprong ==<br /> De donderbezem als [[magie|magisch]] teken zou nog teruggaan op het [[Germanen|Germaanse]] geloof in [[Thor|Donar]], de god van de [[donder]]. <br /> Een donderbezem kon het Boze afweren. Zo schreef meester [[Hendrik Willem Heuvel]] in [[Oud-Achterhoeksch Boerenleven]] ([[1927]]) dat zijn buurvrouw, als ze het huis verliet, een [[bezem]] schuin tegen de deur plaatste. &quot;Nou könt er gin spöke of dieve in huus kommen.&quot;<br /> Deze donderbezems kunnen zich in de tijd als beeld vermengen met de latere [[Levensboom (bouwkunde)|levensbomen]].<br /> Muurankers zoals bovenaan de Vischpoort kunnen ook gewoon een esthetische vorm hebben gekregen. Het is gemakkelijk om er afwerende X-figuren in te zien, de gelijkenis kan op toeval berusten.<br /> De kerk heeft de donderbezems altijd als [[bijgeloof]] en restant van de oude [[heiden (geloof)|heiden]]se [[Cultus (verering)|cultus]] veroordeeld.<br /> <br /> == Externe link ==<br /> * https://www.bovenlichten.net/id386.html<br /> <br /> {{Appendix}}<br /> <br /> [[Categorie:Magie]]<br /> [[Categorie:Bouwkundig onderdeel]]<br /> [[Categorie:Folklore]]</div>

Colani