Colani: Tekst vervangen - ".tif" door ".jpg"

2024-12-04T12:30:56Z

Tekst vervangen - ".tif" door ".jpg"

Nieuwe pagina

[[Bestand:PreekstoelSchermerhorn.jpg|thumb|200px|Dooptuin in de kerk van [[Schermerhorn (plaats)|Schermerhorn]]; op de hoek rechtsvoor lezenaar voor de voorzanger, aan de achterzijde een doopboog.]]
[[Bestand:Oude kerk Zoetermeer Preekstoel.jpg|thumb|200px|Dooptuin met deels verwijderd doophek in de Oude Kerk te [[Zoetermeer]]: aanpassing aan veranderende liturgie]]
[[Bestand:MCC-21457 Doopboog in Lodewijk XIV stijl, met driemaster in bekroning, in vier delen, uit Warder (3).jpg|thumb|200px|Doopboog in Lodewijk XIV stijl, met driemaster in bekroning, in vier delen, uit Warder, 1765.]]
Een '''dooptuin''' of '''doophuisje''' is de door een doophek omgeven ruimte rond de [[Kansel|preekstoel]] in Nederlandse [[protestantisme|protestantse]] [[kerk (gebouw)|kerk]]en. Tot in de twintigste eeuw was de dooptuin een standaardonderdeel van de inrichting van de kerken. De dooptuin kreeg zijn naam omdat hier de [[doop (sacrament)|doop]] werd bediend.

==Geschiedenis==
Binnen de protestantse [[eredienst]] nam de [[preek]] een centrale plaats in. In ruimtelijke zin kwam dit tot uitdrukking door de preekstoel het middelpunt van de inrichting te laten vormen. Rond de kansel bevond zich een van de rest van de kerk afgescheiden ruimte, de dooptuin, waar zich de banken voor de [[kerkenraad]] en de [[kerkvoogd]]ij bevonden. De banken en stoelen voor de andere kerkgangers bevonden zich buiten het doophek.

Waar in de [[Rooms-katholieke Kerk|katholieke kerk]] de doop van oudsher in een aparte [[doopkapel]] of baptisterium plaatsvindt, dan wel zo dicht mogelijk bij de (westelijke) ingang, vond dit bij de protestanten plaats binnen de dooptuin in het midden van de gemeente.

De dooptuin heeft gewoonlijk een rechthoekige vorm, die meer breed dan diep is.

==Doophek==
[[Bestand:Schipluiden NH kerk interieur 2.jpg|thumb|200px|Fragment van de doopboog in de [[Hervormde kerk van Schipluiden]]]]
Het doophek scheidde de dooptuin van de rest van de kerk. Het is een lage omheining die gewoonlijk van hout is gemaakt. Het bovenste deel is vaak doorzichtig en voorzien van kleine spijlen of balusters. Boven de toegang tot de dooptuin bevindt zich soms een [[messing (metaallegering)|messing]] of koperen boog: de doopboog. Op het doophek is soms een lessenaar voor de [[voorzanger]] bevestigd. Het [[doopvont]] bevindt zich ook in de dooptuin. Soms is deze aan het doophek bevestigd.

Ten gevolge van liturgische vernieuwingen in de twintigste eeuw is in vele kerken het doophek verwijderd.

==Voorbeelden==
Voorbeelden waar het doophek en de dooptuin bewaard bleven:

*[[Bleskensgraaf]] - [[Hervormde kerk (Bleskensgraaf)|Hervormde kerk]]: preekstoel en doophek uit ca. 1660
*[[Nijmegen]] - [[Grote of Sint-Stevenskerk]]: doophek uit [[1652]]
*[[Maassluis]] - [[Groote Kerk (Maassluis)|Groote Kerk]]
*[[Veen (Aalburg)|Veen]] - [[Hervormde kerk (Veen)|Hervormde Kerk]]: doophek uit de 17de eeuw
*[[West-Terschelling]] - [[Westerkerk (West-Terschelling)|Westerkerk]]: 17de-eeuwse preekstoel met bijbehorend doophek
*[[Zwaag (Hoorn)|Zwaag]] - de [[Hervormde kerk (Zwaag)|Hervormde Kerk]]: de doopboog is in 1748 door Marijtje Hoflandt geschonken, wat ook achter op de boog vermeld wordt.

==Zie ook==
* [[Doksaal]]

==Externe links==
* [https://web.archive.org/web/20060827225649/http://www.religieuserfgoed.nl/objecten.aspx?ID=259 Doopboog], [https://web.archive.org/web/20060828065953/http://www.religieuserfgoed.nl/objecten.aspx?ID=261 doophek] en [https://web.archive.org/web/20060827192328/http://www.religieuserfgoed.nl/objecten.aspx?ID=270 dooptuin] op de site van de Stichting Kerkelijk Kunstbezit Nederland

[[Categorie:Liturgie]]
[[Categorie:Onderdeel van een kerkgebouw]]
[[Categorie:Protestantisme]]

Dooptuin - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".tif" door ".jpg"