https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Elisabeth_van_CulemborgElisabeth van Culemborg - Bewerkingsoverzicht2026-05-08T16:10:21ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Elisabeth_van_Culemborg&diff=150758&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2024-11-21T01:44:33Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Infobox dynastie<br />
| afbeelding = Elisabeth van Culemborg.jpg<br />
| afbeeldingbreedte = 250<br />
| onderschrift = Elisabeth van Culemborg.<br />
| naam = Elisabeth<br />
| leven = 1475 - 1555<br />
| functie1 = [[Heerlijkheid Culemborg|Vrouwe/Gravin van Culemborg]]<br />
| periode1 = 1504 - 1555<br />
| voorganger1 = [[Jasper van Culemborg]]<br />
| opvolger1 = [[Floris I van Pallandt]]<br />
| functie2 = Gravin van Hoogstraten<br />
| periode2 = 1518 - 1540<br />
| voorganger2 = 'nieuwe titel'<br />
| opvolger2 = [[Filips van Lalaing (1510-1555)]]<br />
| vader = Jasper van Culemborg<br />
| moeder = Johanna van Bourgondie<br />
| dynastie = Van Beusichem<br />
}}<br />
'''Elisabeth van Culemborg''' ([[Gelmelslot]], [[Hoogstraten]], [[30 maart]] [[1475]] — [[Culemborg]], [[9 december]] [[1555]]), bijgenaamd 'vrouwe Elisabeth', was de laatste [[heer (feodalisme)|vrouwe]] van de [[heerlijkheid Culemborg]].<br />
<br />
==Levensloop==<br />
Ze was de rijke erfdochter van [[Jasper van Culemborg]] en Johanna van Bourgondië (1457-1511). Elisabeth huwde in 1501 met [[Jan van Luxemburg-Ville]], heer van Ville, die in 1508 overleed. <br />
In 1509 huwde deze eerste hofdame en nicht van landvoogdes [[Margaretha van Oostenrijk (1480-1530)|Margaretha van Oostenrijk]] vervolgens met [[Antoon I van Lalaing]]. Antoon werd in 1530 waarnemend landvoogd van de Nederlanden. Ze was ook hofdame geweest van [[Johanna van Castilië]], van 1496 tot Johanna trouwde.<br />
<br />
Ze schonk haar echtgenoot eerst het vruchtgebruik en later de volle eigendom van de heerlijkheden [[Land van Hoogstraten|Hoogstraten]], [[Minderhout]] en [[Rijkevorsel]] en haar eigendommen in [[Meer (Antwerpen)|Meer]], [[Meerle]] en [[Meersel-Dreef|Meersel]], naast de zogenaamde hoven van Hoogstraten in [[Brussel (stad)|Brussel]] en [[Mechelen (stad)|Mechelen]].<br />
<br />
Elizabeth hield van kunst en architectuur, alsook ondersteunde zij het bouwen van huizen voor ouderen en geesteszieken. Ze stond mede bekend als een toegewijde katholiek en fel tegenstander van de protestanten en de [[Reformatie]]. Ze bemoeide zich met het verbieden van "ketterse" boeken, zoals de boeken van [[Desiderius Erasmus|Erasmus]] en stond het toe dat de Orde van [[Jezuïeten]] zich in Culemborg kon vestigen.<ref>Peter G. Bietenholz & Thomas Brian Deutcher: Contempories of Erasmus: A Biographical Register of the Renaissance and reformation. Volume 1-3</ref><br />
<br />
Het Land van Hoogstraten werd opnieuw één geheel en door keizer Karel op 25 november 1518 tot graafschap Hoogstraten verheven. Vanaf toen liet de graaf zich kortweg ''Hoogstraten'' noemen.<br />
<br />
Na het overlijden van haar man Antoon in 1540, was Elisabeth zelf al circa 65 jaar oud en besloot haar eigen testament te maken. Ze vergaf de goederen in Hoogstraten aan haar neef [[Filips van Lalaing (1510-1555)|Filips van Lalaing]] en de goederen in en om Culemborg aan haar neef [[Floris van Pallandt (1539-1598)|Floris van Pallandt]]. Ze besloot in 1542 de toen 3-jarige Floris in haar kasteel te Culemborg zelf op te voeden.<ref>A.W.K. Voet van Oudheusden, ''Historische beschryvinge van Culemborg'', volume I, 1753, p.&nbsp;179</ref> Zelf hield ze wel het vruchtgebruik over Culemborg tot haar dood. Van de laatste graaf van Virneburg-Neuenahr koopt Elisabeth in 1543, vlak voor zijn dood, de heerlijkheid Sombreffe<ref name="Schannat1829">{{cite book|last=Schannat|first=Johann Friedrich |title=Eiflia illustrata oder geographische und historische Beschreibung der Eifel|url=https://books.google.com/books?id=gDoVAAAAQAAJ&pg=GBS.RA1-PA289|volume=2 of 2|year=1829|publisher=Johann Peter Bachem|location=Aachen & Leipzig|language=DE|page=289|chapter=202 Sombreffe|citaat = Sombreffe war schon früher , im Jahre 1543 , von dem leßten Grafen von Virneburg , Cuno , an Isabelle ( oder Elisabeth ) von Cuylenburg verkauft worden. }}</ref> waardoor ze in 1550 vermeld wordt als: "Elisabeth van Culemborch, gravin van Hoochstraten, vrouwe van Culemborch, Borssele en Sombreffe, douairière van Montigny, Lense en Estrees".<ref><br />
{{Citeer boek<br />
| datum = 5 Januari 1550<br />
| titel = Onze Lieve Vrouwe Abdij te Middelburg, 1189-1578<br />
| uitgever = [[Zeeuws Archief]]<br />
| citaat = Elisabeth van Culemborch, gravin van Hoochstraten, vrouwe van Culemborch, Borssele en Sombreffe, douairière van Montigny, Lense en Estrees<br />
| URL = https://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&miadt=239&micode=27&milang=nl&mizk_alle=trefwoord%3AAbdij%20te%20Middelburg%20(abten%20van%20de%20O.%20L.%20V.)%3A%20Matthias%20Havenberch%20van%20Heeswijk&miview=inv2<br />
| bezochtdatum = 19 Juni 2021<br />
}}<br />
</ref> Kort voor haar overlijden verhief [[keizer Karel V]] de heerlijkheid Culemborg tot [[Graaf (titel)|graafschap]]. <br />
In haar testament bepaalde ze dat haar nalatenschap moest besteed worden aan de 'regte armen'. De executeurs-testamentair besloten tot het bouwen van een [[Elisabeth Weeshuis|weeshuis]]. Dit huis bleef tot 1952 bestaan.<br />
<br />
== Fotogalerij ==<br />
<br />
<gallery><br />
Bestand:Isabeau of Culembourg.png|Portret van Elisabeth van Culemborg in het [[Recueil d'Arras]] (f. 180)<br />
Bestand:Elisabeth of Culembourg.png|Portret van Elisabeth van Culemborg in het [[Recueil d'Arras]] (f. 143)<br />
Bestand:Jean de Luxembourg - Elisabeth van Culemborg - Antoine de Lalaing.jpg|Van links naar rechts: Jan van Luxemburg, Elisabeth van Culemborg, Antoon van Lalaing<br />
Bestand:Portretten van Johannes van Luxemburg en Antonius de Lalaing en van Vrouwe Elisabeth - Culemborg - 20051696 - RCE.jpg|Links de twee echtgenoten van Elisabeth, Jan van Luxemburg en Antoon van Lalaing, en rechts vrouwe Elisabeth van Culemborg<br />
Bestand:Louis Haghe - Tomb of de Lalaing, Hoogstract.jpg|Praalgraf van [[Antoon I van Lalaing|Antoon I de Lalaing]] en Elisabeth van Culembourg in de [[Sint-Katharinakerk (Hoogstraten)|hoofdkerk van Hoogstraten]]<br />
</gallery><br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
* [http://www.psc-hoogstraten.be/Gelmelslot/Culemborgh.htm Website van het Penitentiair Schoolcentrum Hoogstraten]<br />
* [https://www.krogtweb.nl/standbeelden/object.php?record=GL10ab Website ''Mens & Dier in Steen & Brons'']<br />
{{References}}<br />
}}<br />
{{Bibliografische informatie}}<br />
<br />
[[Categorie:Heer van Culemborg]]<br />
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 15e eeuw|Culemborg, E]]<br />
[[Categorie:Graaf van Hoogstraten]]</div>Colani