Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2026-04-11T11:06:52Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

← Oudere versie		Versie van 11 apr 2026 13:06
Regel 38:		Regel 38:
	Bestand:Else Berg Compositie No 2.jpg\|''Compositie No. 2'', c. 1920, olieverf op doek		Bestand:Else Berg Compositie No 2.jpg\|''Compositie No. 2'', c. 1920, olieverf op doek
	Bestand:Else Berg Mallorca.jpg\|Mallorca, 1914, olieverf op doek		Bestand:Else Berg Mallorca.jpg\|Mallorca, 1914, olieverf op doek
	Bestand:ElseBergBoerderijSchoorl1915.~~JPG~~\|Boerderij in Schoorl, 1915		Bestand:ElseBergBoerderijSchoorl1915.jpg\|Boerderij in Schoorl, 1915
	Bestand:Else berg - portrait of Mommie Schwarz 1936.jpg\|Portret van [haar man] [[Mommie Schwarz]], 1936		Bestand:Else berg - portrait of Mommie Schwarz 1936.jpg\|Portret van [haar man] [[Mommie Schwarz]], 1936
	</gallery>		</gallery>

Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-15T10:22:42Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox kunstenaar
| naam = Else Berg
| afbeelding = Else Berg Selfportrait 1917.jpg
| onderschrift = (zelfportret 1917)
| volledige naam =
| bijnaam =
| geboren = [[Racibórz|Ratibor]] ([[Silezië]]), [[19 februari]] [[1877]]
| overleden = [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] (Silezië), [[19 november]] [[1942]]
| beroep = kunstschilder
| signatuur =
| jaren-actief = 1892-1942
| stijl = Expressionisme, Bergense School
| bekende-werken =
| RKD = 6873
| website =
}}
'''Else Berg''' ([[Racibórz|Ratibor]] ([[Silezië]]), [[19 februari]] [[1877]] – [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] (Silezië), [[19 november]] [[1942]])<ref>{{Link RKD|id=6873}}</ref> was een [[Joden|Joods]]-[[Duitsland|Duits]]-[[Nederland]]se [[kunstschilder]]es die wordt gerekend tot de [[Bergense School]]. Ze was getrouwd met de Joods-Nederlandse kunstschilder en [[graficus]] [[Mommie Schwarz]]. Beiden zijn in het concentratiekamp Auschwitz in 1942 om het leven gebracht.

== Jeugd en opleiding ==
De ouders van Else Berg kwamen uit het westen van [[Pruisen]] en verhuisden naar het oosten, naar Ratibor (nu Polen) om hun levensstandaard te verbeteren. Else Berg werd daar geboren, in een modern, [[Liberaal jodendom|liberaal Joods]] gezin met 6 kinderen. Haar vader had inmiddels een kleine sigarenfabriek en was in goeden doen. Uit haar jeugd is weinig bekend. Else kreeg van haar ouders de gelegenheid om een kunstopleiding te gaan volgen in [[Berlijn]]. Het is niet duidelijk waar ze studeerde; volgens een catalogus van het Stedelijk Museum Amsterdam uit 1924 was zij 'Leerlinge van Prof. [Arthur] Kampf, te Berlijn', maar haar naam is tot nu toe niet teruggevonden in de archieven van de kunstacademie waar Kampf toen doceerde.<ref>Marloes Huiskamp, [https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/BergElse Else Berg in: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland, oktober 2016]. [https://web.archive.org/web/20230503142351/https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/BergElse Gearchiveerd] op 3 mei 2023.</ref>

== Leven ==
Rond 1909 kreeg Else in Berlijn bezoek van haar Nederlandse neef Mommie Schwarz die uit [[New York (stad)|New York]] terug was gekomen en ook schilderde. Samen gingen ze naar [[Parijs]] om van dichtbij kennis te nemen van de modernisering van de kunst - nog voor de Nederlandse schilders, en latere vrienden, [[Leo Gestel]], [[Jan Sluijters]] en [[Piet Mondriaan]] daar naartoe gingen. Ze vestigden zich circa 1910 definitief in Amsterdam en werden gerekend tot de 'ultra-modernen'. Berg en Schwarz bleven hun leven lang samenwerken en reizen, al behielden ze altijd ieder een eigen atelierwoning. In 1920 trouwden ze; dankzij haar huwelijk kon Berg in 1924 tot Nederlandse worden [[Naturalisatie|genaturaliseerd]]. In 1913 werd ze lid van de kunstenaarsvereniging Sint Lucas in Amsterdam.

Hoewel vooral Schwarz het financieel moeilijk had, maakten ze vele werkreizen naar familie in [[Arnhem]], Berlijn, Ratibor en [[Koningsbergen|Königsberg]], naar het toenmalige [[Tsjechoslowakije]] en [[Joegoslavië]] en naar [[België]], [[Frankrijk]] en [[Italië]]. De periode in 1914 op [[Mallorca]] (samen met Leo Gestel en zijn vrouw An) is het best bekend en heeft licht [[kubisme|kubistisch]], kleurrijk werk opgeleverd. De opkomst van de [[nazi's]] deed veel familieleden naar [[Engeland]] en [[Verenigde Staten|Amerika]] vluchten. Berg en Schwarz voelden zich aanvankelijk veilig in Amsterdam. Zoals zovele liberale Joden weigerden zij de [[Jodenster]] te dragen toen dat verplicht werd en doken onder in [[Baambrugge]]. Mogelijk uit angst voor verraad keerden ze terug naar Amsterdam. Ze zijn daar alsnog verraden, werden op 12 november 1942 opgepakt en via [[Kamp Westerbork|Westerbork]] gedeporteerd naar [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]]. Direct na aankomst zijn ze daar op 19 november 1942 vermoord.

== Werk ==
Het werk van Else Berg is uitermate gevarieerd van stijl. Ze liet zich inspireren door vele stromingen in de moderne schilderkunst, waaronder [[luminisme]] en [[kubisme]], maar koos altijd een eigen aanpak. Ze heeft enige tijd (rond 1918) in Bergen ([[Schoorl]]) gewerkt en wordt soms tot de Bergense School gerekend, maar is zeker geen 'klassiek' voorbeeld van die stroming die gekenmerkt wordt door [[Figuratieve kunst|figuratie]] met kubistische invloeden en een [[Expressionisme|expressionistische]] toets in donkere tinten.

== Exposities ==
Else Berg exposeerde vanaf 1912 op ten minste 120 groepstentoonstellingen in binnen- en buitenland en op 12 solotentoonstellingen, waaronder 3 door haarzelf georganiseerd op haar atelier. Van de tijd voor 1912 is weinig bekend.

== Herdenking ==
In het [[Sarphatipark]] in Amsterdam-Zuid werden twee Stolpersteine gelegd voor Else Berg en Mommie Schwarz.

== Galerij van werken ==
<gallery widths="210" heights="220">
Bestand:Else Berg Compositie No 2.jpg|''Compositie No. 2'', c. 1920, olieverf op doek
Bestand:Else Berg Mallorca.jpg|Mallorca, 1914, olieverf op doek
Bestand:ElseBergBoerderijSchoorl1915.JPG|Boerderij in Schoorl, 1915
Bestand:Else berg - portrait of Mommie Schwarz 1936.jpg|Portret van [haar man] [[Mommie Schwarz]], 1936
</gallery>

== Werk in openbare collecties (selectie) ==
* [[Joods Historisch Museum]], Amsterdam
* [[Rijksmuseum Amsterdam]]<ref>[https://www.rijksmuseum.nl/nl/zoeken?p=1&ps=12&f.principalMakers.name.sort=Else+Berg&st=OBJECTS Objecten in het Rijksmuseum]</ref>
* [[Stedelijk Museum Alkmaar]]
* [[Stedelijk Museum Amsterdam]]

== Bibliografie (selectie) ==
* Piet Boyens (1994), ''Expressionisme in Nederland'', Zwolle : Uitgeverij Waanders, tentoonstellingscatalogus Singer Museum Laren, {{ISBN|90-6630-4782}}
* Mabel Hoogendonk, Klaas Beeldman en Arnold Ligthart, ''Else Berg (1877-1942). Schilderijen, aquarellen en tekeningen'', tentoonstellingscatalogus Frans Halsmuseum Haarlem, Amsterdam : Thoth, 1989
* [[Linda Horn]] (2012), ''Else Berg en Mommie Schwarz, kunstenaarspaar in Amsterdam 1910-1942", Wezep : Uitgeverij De Kunst, {{ISBN|978-94-91196-18-8}}''
* Kuyvenhoven, Fransje (2010), ''Index Nederlandse beeldende kunstenaars, kunstnijveraars en fotografen: 1870-2009'', Amsterdam : Instituut Collectie Nederland, {{ISBN|978-90-72905550}}
* [[Piet Spijk]] (1997), ''De Bergense School en Piet Boendermaker. Kunstverzamelaar in Amsterdam en Bergen'', Zwolle: Waanders, {{ISBN|90-400-9957-X}}
* [[Adriaan Venema]] (1976), "Else Berg en Mommie Schwarz" in ''De Bergense School'', Baarn : Het Wereldvenster, pp. 166-174, {{ISBN|90-293-0748-X}}

== Externe links ==
* {{Link Joods Monument|id=172488|label=Else Schwarz-Berg}}
* [https://web.archive.org/web/20061011110429/http://www.jhm.nl/personen.aspx?naam=Berg,%20Else Else Berg], [[Joods Historisch Museum]] (gearchiveerd)
* [https://www.joodsvirtueelmuseum.nl/kunstenaar/else-berg/ Else Berg op de website van het Joods Virtueel Museum (nl)]

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Commonscat}}

{{DEFAULTSORT:Berg, Else}}
[[Categorie:Bergense School]]
[[Categorie:Duits Holocaustslachtoffer]]
[[Categorie:Duits kunstschilder]]
[[Categorie:Nederlands Holocaustslachtoffer]]
[[Categorie:Nederlands kunstschilder]]
[[Categorie:Omgekomen in concentratiekamp Auschwitz]]

Else Berg - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Colani: 1 versie geïmporteerd