Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"

2024-11-23T18:55:49Z

Tekst vervangen - "18e" door "18e"

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Felipe V; Rey de España.jpg
| naam = Filips V van Spanje
| leven = 1683 – 1746
| functie = [[Lijst van koningen van Spanje|Koning van Spanje]]
| periode = 1e [[1700]] – [[1724]] 2e [[1724]] – [[1746]]
| voorganger = 1e [[Karel II van Spanje|Karel II]] 2e [[Lodewijk I van Spanje|Lodewijk]]
| opvolger = 1e [[Lodewijk I van Spanje|Lodewijk]] 2e [[Ferdinand VI van Spanje|Ferdinand VI]]
| functie1 = [[Lijst van monarchen van Napels en van Sicilië|Koning van Sicilië]] [[Lijst van monarchen van Napels en van Sicilië|Koning van Napels]]
| periode1 = [[1700]] - [[1713]]
| voorganger1 = [[Karel II van Spanje|Karel III / V]]
| opvolger1 = [[Victor Amadeus II van Sardinië|Victor Amadeus]]
| functie3 = [[Lijst van heersers van Luxemburg|Hertog van Luxemburg]]
| periode3 = [[1700]] - [[1711]]
| voorganger3 = [[Karel II van Spanje|Karel II]]
| opvolger3 = [[Maximiliaan II Emanuel van Beieren|Maximiliaan Emanuel]]
| functie4=[[Lijst van heersers van Sardinië|Koning van Sardinië]]
| periode4= [[1700]] - [[1708]]
| voorganger4=[[Karel II van Spanje|Karel II]]
| opvolger4=[[keizer Jozef I|Jozef I]]
| vader = [[Lodewijk van Frankrijk (1661-1711)|Lodewijk le Grand Dauphin]]
| moeder = [[Maria Anna Victoria van Beieren]]
| dynastie = [[huis Bourbon|Bourbon]]
}}
'''Filips V''' ([[Spaans]]: ''Felipe V''; [[Frans]]: ''Philippe de France''; [[Kasteel van Versailles|Versailles]], [[19 december]] [[1683]] – [[Madrid (stad)|Madrid]], [[9 juli]] [[1746]]) was koning van [[Spanje (personele unie)|Spanje]] van 15 november 1700 tot 15 januari 1724, toen hij troonsafstand deed ten gunste van zijn zoon [[Lodewijk I van Spanje|Lodewijk]], en van 6 september 1724, toen hij de troon weer besteeg na de dood van zijn zoon, tot zijn eigen dood in 1746. Filips was het eerste lid van het [[Huis Bourbon]] dat als koning over Spanje heerste. De totale duur van zijn twee regeringsperioden, 45 jaar en 21 dagen, is de langste in de moderne Spaanse geschiedenis.

Vóór zijn koningschap over Spanje had hij een prominente plaats in de koninklijke familie van [[koninkrijk Frankrijk|Frankrijk]] als een kleinzoon van koning [[Lodewijk XIV van Frankrijk|Lodewijk XIV]]. Zijn vader, [[Lodewijk van Frankrijk (1661-1711)|Lodewijk]], ''de Grote Dauphin'', had de sterkste genealogische aanspraak op de troon van Spanje toen die vrijkwam in 1700. Aangezien hij als grote dauphin en Filips' oudere broer, [[Lodewijk van Frankrijk (1682-1712)|Lodewijk]], ''hertog van Bourgondië'', beiden beschikbaar moesten blijven voor de opvolging van Lodewijk XIV, benoemde de kinderloze koning [[Karel II van Spanje]] Filips als zijn erfgenaam in zijn testament. Er werd algemeen van uitgegaan dat een [[personele unie]] van Frankrijk en Spanje onder één vorst het Europese machtsevenwicht zou verstoren, zodat andere Europese machten stappen zouden ondernemen om dit te voorkomen.

== Familie ==
[[Bestand:Royal Coat of Arms of Spain (1700-1761)-Common Version.svg|left|thumb|150px|Het wapen van Filips, als koning van Spanje]]
Hij was de tweede zoon van [[Lodewijk van Frankrijk (1661-1711)|Lodewijk, ''le Grand Dauphin'']] en [[Maria Anna Victoria van Beieren]]. Hij was een jongere broer van [[Lodewijk van Frankrijk (1682-1712)|Lodewijk]], hertog van Bourgondië, en een oom van koning [[Lodewijk XV van Frankrijk]]. Filips was een oudere broer van [[Karel van Frankrijk (1686-1714)|Karel van Frankrijk]], hertog van Berry.

Zijn grootouders aan vaderskant waren koning [[Lodewijk XIV van Frankrijk]] en koningin [[Maria Theresia van Oostenrijk (1638-1683)|Maria Theresia van Oostenrijk]]. Zijn grootouders aan moederskant waren [[Ferdinand Maria van Beieren (1636-1679)|Ferdinand Maria van Beieren]] en [[Henriëtte Adelheid van Savoye]], een dochter van hertog [[Victor Amadeus I van Savoye]] en [[Christina van Frankrijk]].

Hij voerde eerst de titel [[Lijst van graven en hertogen van Anjou|hertog van Anjou]]. Na de dood van de Spaanse koning Karel II ([[1700]]) brak een strijd om de opvolging uit ([[Spaanse Successieoorlog]]). Via zijn grootmoeder was Filips pretendent voor een deel van het [[Spaanse Rijk]], maar door het testament van [[Karel II van Spanje]] werd hij universeel erfgenaam.

== Koning van Spanje ==
[[Bestand:Nova planta Catalunya 1.jpg|thumb|Het ''[[Decretos de Nueva Planta]]'', dat het Catalaans als officiële taal verbood.]]
Bij de [[Vrede van Utrecht (1713)]] die een eind maakte aan de Spaanse Successieoorlog werd hij als koning van Spanje erkend. Daarbij werd uitdrukkelijk vastgelegd dat Filips' nakomelingen uitgesloten waren van de Franse troon; daarmee was het hoofddoel van de anti-Franse coalitie, het voorkomen van de vereniging van Frankrijk en Spanje onder één dynastie, bereikt. Het Spaanse imperium in Europa werd bovendien drastisch verkleind. Spanje werd gedwongen [[Gibraltar]] en het Mediterrane eiland [[Minorca]] af te staan aan [[Koninkrijk Groot-Brittannië|Groot-Brittannië]] en moest de [[Spaanse Nederlanden]], [[koninkrijk Napels]], Milaan, en [[Sardinië]] aan de [[Oostenrijkse Habsburgers]] opgeven. Het [[hertogdom Savoye]] kreeg stukken van de [[Hertogdom Milaan|Milanese]] gebieden en het [[koninkrijk Sicilië]]. Filips was van nature traag en onzelfstandig; hij liet de regering over aan zijn respectievelijke gemalinnen [[Maria Louisa van Savoye]] (dochter van koning [[Victor Amadeus II van Sardinië]]) en [[Elisabetta Farnese]], bijgestaan door zijn minister Alberoni. Dankzij Elisabetta kwamen het Koninkrijk Napels, [[Sicilië]] en het [[hertogdom Parma en Piacenza]] toe aan zijtakken van het Spaanse koningshuis. Op het [[Iberisch schiereiland]] kon hij [[Catalonië]] annexeren na de val van het [[kasteel van Cardona]] en vaardigde in [[1714]] het decreet van Nova Planta uit, waardoor de Catalaanse instellingen en de [[Generalitat de Catalunya]] afgeschaft werden en het [[Catalaans (taal)|Catalaans]] als administratieve taal verboden werd. Het eerste officiële [[Koninkrijk Spanje (1716-1873)|koninkrijk Spanje]] ontstond.

De koning begunstigde de handel van Spanje met zijn Amerikaanse bezittingen. Tijdens deze Atlantische handel traden belangrijke figuren van de zeegeschiedenis van Spanje, waaronder [[Amaro Pargo]], op de voorgrond. De monarch profiteerde vaak van de kaper met zijn commerciële en corsaire invallen.

In [[1724]] trad hij af ten gunste van zijn zoon [[Lodewijk I van Spanje|Lodewijk]], die echter nog datzelfde jaar stierf. Filips hielp zijn Bourbon-familieleden om gebieden te verkrijgen in de [[Poolse Successieoorlog]] en de [[Oostenrijkse Successieoorlog]], hij veroverde [[Koninkrijk Napels|Napels]] en Sicilië op Oostenrijk en in Noord-Afrika [[Oran (stad in Algerije)|Oran]] op het [[Ottomaanse Rijk]]. Aan het einde van zijn regering verdedigden Spaanse troepen hun Amerikaanse gebieden met succes tegen een enorme Britse invasie tijdens de [[Oorlog om Jenkins' oor]].

Koning Filips stierf op 9 juli 1746 in Madrid; Ferdinand, zijn vierde zoon uit zijn eerste huwelijk, volgde hem op als koning [[Ferdinand VI van Spanje|Ferdinand VI]].

== Huwelijken en kinderen ==
=== Eerste huwelijk ===
Op [[2 november]] [[1701]] trouwde koning Filips V met [[Maria Louisa van Savoye]], ze kregen vier zoons:

#[[Lodewijk I van Spanje|Lodewijk Filips van Spanje]] ([[25 augustus]] [[1707]] - [[31 augustus]] [[1724]]), koning van Spanje in 1724, met [[Louise Elisabeth van Orléans]].
#Filips ([[2 juli]] [[1709]] - [[8 juli]] [[1709]]).
#Filips ([[7 juni]] [[1712]] - [[29 december]] [[1719]]), infant van Castilië.
#[[Ferdinand VI van Spanje|Ferdinand]] ([[23 december]] [[1713]] - [[10 augustus]] [[1759]]), koning van Spanje van 1746 tot aan zijn dood in 1759.[[Bestand:La familia de Felipe V (Van Loo).jpg|thumb|right|250px|De familie van koning Filips V]]

=== Tweede huwelijk ===
Op [[24 december]] [[1714]] trouwde Filips V met [[Elisabetta Farnese]] van Parma, een dochter van [[Odoardo Farnese (1666-1693)|Odoardo Farnese]] en [[Dorothea Sophia van Palts-Neuburg|Dorothea Sophia van Neuburg]]. Ze kregen zeven kinderen:

#[[Karel III van Spanje|Karel van Spanje]] ([[20 januari]] [[1716]] - [[14 december]] [[1788]]), koning van Spanje van 1759 tot 1788.
#Francisco van Spanje ([[21 maart]] [[1717]] - [[21 april]] [[1717]]).
#[[Marianne Victoria van Bourbon|Marianne Victoria van Spanje]] ([[31 maart]] [[1718]] - [[15 januari]] [[1781]]), getrouwd met koning [[Jozef I van Portugal]].
#[[Filips van Parma|Filips van Spanje, hertog van Parma]] ([[15 maart]] [[1720]] - [[18 juli]] [[1765]]), hertog van Parma, trouwde met [[Louise Elisabeth van Frankrijk]] een dochter van [[Lodewijk XV van Frankrijk|Lodewijk XV]]
#[[Maria Theresia van Spanje (1726-1746)|''Maria Teresa'' Antonia Rafaela van Spanje]] ([[11 juni]] [[1726]] - [[22 juli]] [[1746]]), eerste vrouw van [[Lodewijk van Frankrijk (1729-1765)|Lodewijk Ferdinand]] en dauphine van [[Frankrijk]].
#[[Lodewijk Anton van Spanje]] ([[25 juli]] [[1727]] - [[7 augustus]] [[1785]]), aartsbisschop van [[Toledo (Spanje)|Toledo]].
#[[Maria Antonia van Bourbon|María Antonia van Spanje]] ([[17 november]] [[1729]] - [[19 september]] [[1785]]), getrouwd met [[Victor Amadeus III van Sardinië|Victor Amadeus III]] van [[Sardinië]].

== Voorouders ==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Filips V van Spanje
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"| [[Lodewijk XIII van Frankrijk]] (1601-1643) ∞ 1600 [[Anna van Oostenrijk (1601-1666)|Anna van Oostenrijk]] (1601-1666)
|colspan="2"| [[Filips IV van Spanje]] (1605-1665) ∞ 1615 [[Elisabeth van Frankrijk (1602-1644)|Elisabeth van Frankrijk]] (1602-1644)
|colspan="2"| [[Maximiliaan I van Beieren (keurvorst)|Maximiliaan I van Beieren]] (1573-1651) ∞ 1635 [[Maria Anna van Oostenrijk (1610-1665)|Maria Anna van Oostenrijk]] (1610-1665)
|colspan="2"| [[Victor Amadeus I van Savoye]] (1587-1637) ∞ 1619 [[Christina van Frankrijk]] (1606-1663)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"| [[Lodewijk XIV van Frankrijk]] (1638-1715) ∞ 1599 [[Maria Theresia van Oostenrijk (1638-1683)|Maria Theresia van Oostenrijk]] (1638-1683)
|colspan="4"| [[Ferdinand Maria van Beieren (1636-1679)|Ferdinand Maria van Beieren]] (1636-1679) ∞ 1631 [[Henriëtte Adelheid van Savoye]] (1636-1676)
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"| [[Lodewijk van Frankrijk (1661-1711)|Lodewijk van Frankrijk]] (1661-1711) ∞ 1680 [[Maria Anna Victoria van Beieren]] (1660-1690)
|- bgcolor="#E0E0E0"
|colspan="9"| '''Filips V van Spanje (1683-1746)'''
|}

== Zie ook ==
*[[Lijst van monarchen van Napels en van Sicilië#Graven en koningen van Sicilië|Lijst van graven en koningen van Sicilië]]

== Literatuur ==
* {{es}}{{fr}}{{en}} Joaquim Albareda Salvadó en Núria Sallés Vilaseca (eds.), ''La reconstrucción de la política internacional española. El reinado de Felipe V'', 2021. ISBN 9788490963470

{{Navigatie koningen Spanje}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Commonscat|Philip V of Spain}}

[[Categorie:Huis Bourbon (Spanje)]]
[[Categorie:Hertog van Milaan]]
[[Categorie:Hertog van Luxemburg]]
[[Categorie:Koning van Spanje]]
[[Categorie:Persoon in de 18e eeuw|Spanje, F]]

Filips V van Spanje - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18e"

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"