Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Ganzenveer Bioscoopjournaal uit december 1936. Beelden van het maken van de Gouden Veder, een in goud nagemaakte ganzenveer waarop de familiewapens van Bernhard en Juliana zijn aangebracht. Met deze gouden veder zal bij de ondertrouw en het burgerlijk Bernhard van Lippe...'

2025-11-01T09:59:01Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|Ganzenveer thumbtime=0:31|thumb|[[Polygoonjournaal|Bioscoopjournaal uit december 1936. Beelden van het maken van de Gouden Veder, een in goud nagemaakte ganzenveer waarop de familiewapens van Bernhard en Juliana zijn aangebracht. Met deze gouden veder zal bij de ondertrouw en het burgerlijk Bernhard van Lippe...'

Nieuwe pagina

[[Bestand:3quills.jpg|thumb|Ganzenveer]]
[[Bestand:Vervaardiging gouden veder-518318.webm|thumbtime=0:31|thumb|[[Polygoonjournaal|Bioscoopjournaal]] uit december 1936. Beelden van het maken van de Gouden Veder, een in goud nagemaakte ganzenveer waarop de [[familiewapen]]s van [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld|Bernhard]] en [[Juliana der Nederlanden|Juliana]] zijn aangebracht. Met deze gouden veder zal bij de [[ondertrouw]] en het burgerlijk [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld#Huwelijk en kinderen|huwelijk van Juliana en Bernhard]] het bruidspaar de huwelijksakte tekenen. De veder is een geschenk van het Comité voor de luisterrijke viering van het vorstelijk huwelijk te Den Haag.]]
Een '''ganzenveer''' is een [[schrijven|schrijfinstrument]] gemaakt van de [[slagpen]] van een [[Ganzen|gans]] of een andere grote [[vogels|vogel]], zoals een zwaan, kraai of roofvogel. Het gebruik van zulk schrijfgerei stamt uit de [[oudheid]], maar is voornamelijk bekend uit de [[middeleeuwen]]. Het is gebleken dat de Dode Zeerollen, geschreven in 200 BCE, zowel met rietpen als met veer zijn geschreven. De komst van de ganzenveer verdrong de [[bamboe]]- en [[rietpen]] die tot dan gebruikelijk waren.

Aan de veer werd een penpunt gesneden met een heel scherp mesje. De vorm van deze pen is gelijk aan onze vulpen. De pen werd in de inkt gedoopt en een flinke druppel bleef in de pen zitten. Hiermee kon je (hooguit) een paar woorden schrijven. Daarna moest opnieuw de pen in de inkt worden gedoopt. Door de komst van de metalen [[pen]] is het gebruik van de ganzenveer voor gewoon schrijven verdwenen, maar in de [[kalligrafie]] wordt de ganzenveer nog altijd superieur geacht aan metalen pennen.

Voor de ganzenveer werden in de [[lente]] de buitenste vijf slagpennen van levende vogels genomen. Men gaf de voorkeur aan de veren van de linkervleugel, omdat zij een buiging hebben die voor [[rechtshandig]]e schrijvers naar buiten, van de schrijver af, gericht is. De meest gebruikelijke pennen waren van ganzenveren, maar betere waren van [[zwanen]]veren, die door hun schaarste duurder waren. Voor het trekken van dunne lijnen werden pennen van [[kraai]]enveren gebruikt en als tweede keus ook veren van [[Uilen (orde)|uilen]], [[havik (vogel)|haviken]] en [[kalkoen (dier)|kalkoenen]].

Voor men met de veer kon schrijven moest deze op de juiste wijze bewerkt worden. De veer werd schuin aangesneden en men verwijderde het merg, waarna de veer [[harden (metaalbewerking)|gehard]] moest worden. Daartoe werd de pen zolang in [[water]] geweekt tot deze er glanzend [[wit]] uitzag. Voor het eigenlijke harden werd het ingeweekte gedeelte in een houder met heet [[zand]] van de juiste [[temperatuur]] (170-180 °C) gestoken tot de punt doorschijnend werd. Het zand moest zo heet zijn dat de pen wel siste, maar niet barstte. Tot slot werd de bovenste huidlaag van de pen gekrabd, waarna de pen gesneden kon worden. Wie een hoop geduld had, hoefde de veer niet te harden. Als de veer een jaar in de kast had gelegen was deze ook uitgehard en kon er een pen van worden gesneden.

Voor kalligraferen met ganzen- of zwanenveer moet de gebruikte inkt niet te dun zijn. De goede 'dikte' van de inkt voor deze pennen heeft ongeveer de [[Consistentie (stofeigenschap)|consistentie]] van (ongeklopte slag-)room.

== Zie ook ==
* [[Kalligrafie]]
* [[Perpendiculum]]
* [[Rietpen]]
[[Categorie:Schrift]][[Categorie:Teken- en schrijfmateriaal]][[Categorie:Kalligrafie]][[Categorie:Dierlijk product]]

Ganzenveer - Bewerkingsoverzicht