Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-11-01T09:45:40Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Koningin Juliana brengt werkbezoek aan het Westland, aankomst in 's-Gravenzande., Bestanddeelnr 928-6845.jpg|thumb|Een gemeentebode (midden, met pet) in 1976]]
[[File:City messenger 15th century the Netherlands.svg|thumb|15e-eeuwse stadsbode met bodestaf en een [[oorkonde]] in de hand]]

De '''gemeentebode''' ''(ook stadsbode of dorpsbode)'' is een ambtenaar die werkzaamheden verricht met name voor het [[college van burgemeester en wethouders]] en de [[gemeenteraad]]. Ook verzorgt en coördineert deze persoon de gang van zaken bij huwelijksvoltrekkingen in het stadhuis.

==Geschiedenis==
[[File:Geëmailleerd zilveren draagteken van de gemeentebode - 's-Hertogenbosch - 20327954 - RCE.jpg|thumb|Geëmailleerd zilveren [[bodebus]] van de gemeentebode van [['s-Hertogenbosch]]]]

=== Vóór 1800 ===
[[Bestand:Bodebus van de stad Amsterdam uit 1548.png|thumb|Zilveren, gedeeltelijk vergulde bodebus van de stad [[Amsterdam]] uit 1548]]

In de tijd voordat moderne communicatiemiddelen werden geïntroduceerd, zoals [[telegrafie|telegraaf]], [[telefonie|telefoon]] en [[internet]], communiceerden [[Landsheer|landsheren]] en bestuurders met elkaar via [[Brief|brieven]] die werden bezorgd door [[Koerier|boodschappers]]. Omdat men zeker wilde zijn dat de berichten in goede orde werden bezorgd op de juiste bestemming, stelden zij speciale [[Ambtseed|beëdigde]] [[Ambtenaar|beambten]] aan die deze bezorging als taak hadden. Het beroep van stadsbode was niet geheel zonder gevaar. Hij moest soms reizen door weer en wind en over vaak slecht onderhouden wegen, waar hij ook nog het gevaar liep dat hij beroofd kon worden. En indien hij een slechte boodschap moest bezorgen liep hij het risico om zelf de woedende reactie te moeten incasseren.

De taken van de stadsbode, later gemeentebode, bleven niet beperkt tot het bezorgen van documenten en berichten. Omdat de stadsbode een beambte was die betrouwbaar diende te zijn, was deze ook zeer geschikt om te dienen als [[gerechtsdeurwaarder|deurwaarder]] en in sommige dorpen tevens als [[veldwachter]]. Behalve betrouwbaar diende de bode voor de uitoefening van zijn taken ook te kunnen lezen en schrijven. Vanaf de 17e eeuw raakt de stadsbode steeds meer betrokken bij werkzaamheden op het stad- of dorpshuis.

==== Stadsalmanak ====
In de achttiende eeuw krijgen veel stadsbodes aanvullende inkomsten door [[Almanak|stadsalmanakken]] uit te geven. Zij waren door hun werk van veel zaken goed op de hoogte en werden een bron van informatie. De boekjes voorzagen een wie-is-wie in het stadsbestuur en boden daarnaast aanvullende informatie zoals een [[kalender]]. Men vond er gegevens over de marktdagen, de [[Getijde (waterbeweging)|getijden]] van de zee en de tijden van zonsopkomst en ondergang. Daarnaast boden ze onder meer [[Kroniek|kronieken]], [[proza]] of [[poëzie]] ter ontspanning.

===19<sup>e</sup> — 21<sup>ste</sup> eeuw===
Nadat de [[Overheid|Staat]] in 1799 tijdens de [[Bataafse Republiek]] het beheer over alle briefpost op zich neemt, begint het postbedrijf langzaam aan de taak van bezorging van overheidsdocumenten per post over te nemen van de stadsbode. Na de invoering van de [[Postwet 1810|Postwet van 1810]] die het staatsmonopolie op postbezorging invoerde, en de [[Postwet 1850|Postwet van 1850]] die een goede afhandeling van postbezorging regelde, konden gemeentebestuurders steeds beter vertrouwen op “externe” postbezorgers. Echter, ook na de invoering van de [[Gemeentewet]] in 1851 blijft de bode een vertrouwd gezicht bij het stads- en dorpsbestuur. Door de bevolkingsgroei en verdere [[Bureaucratie|bureaucratisering]] binnen de overheid, nam de hoeveelheid werk op het stadhuis sterk toe, als gevolg waarvan ook de hoeveelheid ambtenaren op het stadhuis mee groeide. De stadsbode kreeg steeds meer werk aan het verspreiden van documenten onder de ambtenaren. Daarnaast diende hij als ondersteuning en als beveiliging tijdens vergaderingen van de [[Gemeenteraad]], die steeds vaker door “gewone” burgers werden bijgewoond. In die zin droegen ook [[democratie]] en [[democratisering]] bij aan uitbreiding van het werk voor de gemeentebode. Tegenwoordig vervullen bodes ook veel taken rond huwelijksplechtigheden op het stadhuis.

==Draagtekens==
Dat het werk van de stadsbode werd gezien als een aanzienlijk beroep blijkt onder meer uit de soms uitbundige draagtekens of [[Bodebus|bodebussen]] die in de loop der eeuwen werden vervaardigd voor deze ambtenaren. Op het draagteken waren naast het stads- of dorpswapen vaak vele versieringen en stichtelijke teksten aangebracht. Ze werden soms vervaardigd van zilver of goud.

==Zie ook==
* [[Bode (beroep)]]
* [[PTT (Nederland)]]

==Bronnen==
* [http://www.deurnewiki.nl/wiki/index.php?title=Gemeentebode Deurnewiki Heemkundekring H.N. Ouwerling: Gemeentebode]
* [http://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Gemeentebode Huis van de Nijmeegse geschiedenis: Gemeetebode]

[[Categorie:Historisch beroep]]
[[Categorie:Beroep]]

Gemeentebode - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd