Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-11-23T15:01:46Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| naam = Gerard IV / I
| leven = ca 1060-1129
| functie1 = [[Lijst van heersers van Gelre|Heer van Wassenberg]]
| periode1 = 1085-1129
| voorganger1 = [[Diederik I Flamens]] 
(Dirk 'van de Veluwe' genoemd)
| functie2 = [[Lijst van heersers van Gelre|Graaf van Gelre]]
| periode2 = ca. 1096–1129
| opvolger2 = [[Gerard II van Gelre]]
| vader = [[Gerard III van Wassenberg]]
| moeder = Mogelijk een dochter van [[Hendrik I van Leuven]]
}}

'''Gerard I van Gelre''' of '''Gerard IV Flamens''', ''de Lange'' genoemd, (ca. 1060 - voor 8 augustus 1129) is de vierde ''Flamens'' uit het huis Wassenberg, dat in 1371 in mannelijke lijn uitstierf.<ref group=noot>[https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/13095/dissertatie-pdf.pdf?sequence=2 Noordzij (2009) p. 9 en noot 1]: ''Over de sterfjaren van Gerard I en Gerard II bestaat geen eensgezindheid.'' Noordzij volgt voor de 12de-eeuwse graven van Gelre Verdonk en Peter Schiffer: 'Die Grafen von Geldern', en verwijst naar Jahn & Van Winter. [https://web.archive.org/web/20160313043045/https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/13095/dissertatie-pdf.pdf?sequence=2 Gearchiveerd] op 13 maart 2016.</ref><ref>Van Winter (2013) p. 18, met noot 15: ''Ongeveer tien jaar later dan volgens Verdonk'', p. 336</ref><ref group=noot>In haar artikel samen met Ralph Jahn uit 2003 volgt Van Winter Henk Verdonk wat betreft de geboortejaar. In 2013 komt ze daar op terug en plaatst het geboortejaar van Gerard IV 'de Lange' rond 1068</ref> Hij was de achterkleinzoon van de stamvader van het huis Wassenberg, [[Gerard I Flamens]].

== Geschiedenis ==
Gerard was een zoon van graaf [[Gerard III Flamens]] die ca. 1076 overleed, toen Gerard en zijn broer [[Hendrik van Kriekenbeek]] nog minderjarig waren. Hij werd opgevoed door zijn oom [[Diederik I Flamens|Dirk 'van de Veluwe']], die zelf bezittingen had in de zuidoostelijke Veluwe, en die tevens het beheer op zich nam over de grafelijke rechten die op Gerard vererfd waren.<ref>Alberts (1978) p. 53</ref><ref>Van Winter (2013 p.18</ref>

Gerard was heer van [[Wassenberg]] van [[1085]] - 1129. In 1096 werd hij, als '''Gerard I''', ook graaf van [[Graafschap Gelre|Gelre]]. Hij werd in 1096 ook als [[Landgraaf (titel)|landgraaf]] geattesteerd in een keizerlijke oorkonde: [[Monumenta Germaniae Historica|MGH]] Diplomata Henrici IV nr. 459: ''Gerardus lantgrave'', waarschijnlijk met betrekking tot een rijksleen in de [[Teisterbant]]. Daarnaast was hij voogd van [[Erkelenz]], [[Roermond (stad)|Roermond]] en [[Utrecht (stad)|Utrecht]]. Gerard was een van de machtigste edelen van [[Neder-Lotharingen]] en probeerde zijn bezit vooral ten koste van de bisschop van Utrecht te vergroten. Dit leidde tot conflicten met Utrecht maar ook met de [[Lijst van bisschoppen en aartsbisschoppen van Keulen|aartsbisschop van Keulen]] en de [[Lijst van graven van Holland|graven van Holland]]. Op rijksniveau was Gerard een trouw bondgenoot van [[Hendrik IV (keizer)]]. Samen met zijn neef/broer [[Gosewijn I van Valkenburg]] dwong hij de benoeming van Hendriks kandidaat af, als [[Lijst van abten van Sint-Truiden|abt van Sint-Truiden]]. Van Gerard is ook de 'schenking' van de kerk van [[Echt (Limburg)|Echt]] bekend aan het [[kapittel van Sint-Servaas]] te [[Maastricht]], hoewel dat kapittel zich de rechtmatige eigenaar van die kerk waande.<ref group=noot>Zie artikel [[Jocundus (geestelijke)|Jocundus]] († ca. 1090), een geestelijke die van omstreeks 1070 tot 1088 in opdracht van het [[kapittel van Sint-Servaas|Sint-Servaaskapittel]] in [[Maastricht]] schreef.</ref>

== Huwelijk en kinderen ==
Van de eerste echtgenote van Gerard is alleen bekend dat ze gravin Sophia heette. Hij hertrouwde met de weduwe van [[Koenraad I van Luxemburg]], [[Clementia van Poitiers]] of Clementia van Gleiberg.<ref group=noot>Zie artikel [[Clementia van Poitiers]] voor de discussie over haar identiteit</ref> Gerard kreeg onder anderen de volgende kinderen:
* Judith (†1151), ook Jutta genaamd. vóór 1105 gehuwd met [[Walram I Paganus van Limburg]] (1118-1139), zij bracht als bruidsschat de [[Allodium|allodiale]] goederen en de heerlijkheid Wassenberg in, die of bij overlijden van haar vader in 1129, of bij overlijden van haar broer in 1131/33 in bezit van de Limburgse hertogen kwamen.<ref>Bijsterveld (2015) p. 229</ref>
* [[Yolanda van Gelre]] (ca. 1088 - 21 juni 1164/67), in 1106 of 1107 gehuwd met graaf [[Boudewijn III van Henegouwen]] († 1120), als bruidsschat bracht zij allodia bij Dooderwaard en Dalen in. Zij sloot een tweede huwelijk met burggraaf [[Godfried van Valenciennes]]
* [[Gerard II van Gelre|Gerard II]] (ca. 1090 - 1131/33)

{{Uitklappen
| achtergrond =
| titel = Flamenses uit het Huis Wassenberg
| afb =
| align =
| tekstgrootte= 90%
| inhoud = 
{{Stamboom/start}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | | | | RVK | | | |RVK=Mogelijk Rodger vm. 960, 983 {{huwelijk}} NN van Kamerijk}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | |,|-|-|^|-|-|.}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | GVA| | | | RVK |GVA='''<big>[[Gerard I Flamens]]</big>''' ca 970 - na 1042 {{huwelijk}} NN ook gen. Gerard Flamens afkomstig van Antoing bij Doornik Heer van Wassenberg verm. 1033 als getuige verm. 1042 als getuige stamvader van de graven van Gelre|RVK=[[Rutger I van Kleef]] ca. 980 - 1050 {{huwelijk}} NN Heer van Kleef stamvader van de graven van Kleef}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | |!| | | | | |!}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | G2F | | | | KLE |G2F='''<big>[[Gerard II Flamens]]</big>''' rond 1000 - voor 1052 {{huwelijk}} mogelijk een dochter Van Hamaland verm. 1042 als 'Gerardus Flamens'' (geen graaf) |KLE=uitgestorven in 1368 }}
{{Stamboom | | | | | |,|-|-|-|-|+|-|-|-|-|.| | | | | |}}
{{Stamboom | | | | | G3F | | | D1H | | | WBU | | |G3F='''<big>[[Gerard III Flamens]]</big>''' ca. 1025 - voor 1076 {{huwelijk}} ? dochter [[Hendrik I van Leuven]]|D1H='''<big>[[Diederik I Flamens|Diederik I van Heinsberg (Flamens)]]</big>''' rond 1030 - 1082 {{huwelijk}} NN gen. Dirk 'van de Veluwe' (gouw)graaf van de Veluwe|WBU=[[Willem van Gelre (bisschop)|Willem Hendrik]] 1054 - 1076 bisschop van Utrecht }}
{{Stamboom | |,|-|-|-|(| | | | |)|-|-|-|-|.|}}
{{Stamboom | GDL | | HVK | | | GVH || | GOH |GDL='''<big>Gerard IV Flamens</big>''' gen. Gerard 'de Lange' ca. 1068 - 1129 {{huwelijk}} Sophia N {{huwelijk}} [[Clementia van Poitiers|Clementia van Gleiberg]] vanaf 1096 '''graaf Gerard I van Gelre'''|HVK=[[Hendrik van Kriekenbeek]] † voor 1124 verm. vanaf 1082 ''niet als graaf'' graaf van Kriekenbeek ''volgens Annales Rodenses''|GVH=[[Gosewijn I van Valkenburg-Heinsberg|Gozewijn I van Heinsberg]] verm. vanaf 1085 - † 1128 {{Huwelijk}} Oda van Walbeck 1119 ''de castello Falcomonte'' door huwelijk Heer van Valkenburg stamvader '''Huis Heinsberg/Valkenburg'''|GOH=Gerard van Heinsberg}}
{{Stamboom/eind}} 
}}

==Zie ook==
* [[Huis Gelre]]
* [[Huis Gelre#Lijst_van_graven_en_hertogen_van_Gelre_en_graven_van_Zutphen_vanaf_1138|Lijst van Heersers over Gelre]]

{{Appendix|1=Bronnen|2=
*{{Aut|Alberts, W. Jappe}} (1978) ''Van heerlijkheid tot landsheerlijkheid'' (Van Gorcum Assen/Amsterdam)
*{{Aut|Bijsterveld, Arnoud-Jan}} (2015) 'Machts- en territoriumvorming: van Karolingische kernregio tot territoriale lappendeken, 900-1200' in: ''Limburg. Een geschiedenis, tot 1500'', p. 207-240 (Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap ([https://lgog.nl/ LGOG]) Maastricht)
* {{Aut|Jahn, Ralph G. & Johanna Maria van Winter}} (2003) 'De genealogie van de graven en hertogen van Gelre' in: {{Aut|Jacobs< I.D. (eindred.)}} ''Het hertogdom Gelre: Geschiedenis, kunst en cultuur tussen Maas, Rijn en IJssel'', p. 33-47, (Uitgeverij Matrijs)
* {{Aut|Noordzij, Aart}} (2009) ''Gelre. Dynastie, land en identiteit in de late middeleeuwen'' (Uitgegeven door GELRE Vereniging tot beoefening van Gelderse geschiedenis, oudheidkunde en recht), proefschrift.
* {{Aut|Verdonk, H.}} (2001) ''Jutta van Gelre, erfgename van het allodium Wassenberg'' (Lelystad)
*{{Aut|Winter, Johanna Maria van}} (2013) 'Adel en ridderschap in Gelre, tiende tot dertiende eeuw' in: {{Aut|Ingrid d. Jacobs (eindred.)}} ''Adel en ridderschap in Gelderland ~ tien eeuwen geschiedenis'', p. 13-28 (WBooks)
;Noten
{{References|group=noot}}
;Referenties
{{References}}
}}

[[Categorie:Graaf van Gelre]]
[[Categorie:Huis Wassenberg]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 11e eeuw|Gelre, Gerard I]]

Gerard I van Gelre - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd