https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=GeuzennaamGeuzennaam - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T11:07:08ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Geuzennaam&diff=178106&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2025-12-08T09:29:25Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>Een '''geuzennaam''' is een erenaam die men zichzelf geeft nadat anderen die als [[Scheldwoord|scheld- of spotnaam]] gebruikten.<ref name="vandale1">{{Citeer web |url=https://www.vandale.nl |titel=Geuzennaam |werk=[[Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal]] (de 'Dikke Van Dale') |citaat=Zelfgekozen erenaam die oorspronkelijk door anderen als scheld- of spotnaam werd gebruikt. |toegang=abonnement |bezochtdatum=2022-03-15}}</ref><br />
<br />
== Etymologie ==<br />
Het historische voorbeeld waaraan ''Geuzennaam'' ten grondslag ligt, is het woord [[Geuzen (Tachtigjarige Oorlog)|geus]], van het Franse ''gueux'' voor bedelaars, thans een [[archaïsch]] woord. Met de woorden ''N'ayez pas peur Madame, ce ne sont là que des gueux'', "Wees niet bang mevrouw, het zijn maar bedelaars" zou [[Karel van Berlaymont|Charles de Berlaymont]], adviseur van [[Margaretha van Parma]], in 1566 de lage edelen hebben aangeduid die het [[Smeekschrift der Edelen]] aanboden. Drie dagen later hief een van die edelen, [[Hendrik van Brederode (1531-1568)|Hendrik van Brederode]], tijdens een feestmaal de volgende woorden aan: ''J'ai bu à la santé des Gueux! Vive le Gueux!'', "Ik heb op de gezondheid van de bedelaars gedronken! Leve de bedelaars!" Het gewone volk vernederlandste dit woord tot geus. <br />
<gallery><br />
Bestand:Jacques Callot - Les Gueux (19) - Le gueux appuyé sur son bâton.jpg|Jacques Callot-Le gueux appuyé sur son bâton (de bedelaar steunend op zijn stok)<br />
Bestand:Geuzenpenning, barok, ca 1568, gegoten verguld zilver.jpg|Geuzenpenning<br />
</gallery><br />
<br />
== Kenmerk ==<br />
Een geuzennaam wordt door velen binnen de groep geaccepteerd – men noemt zichzelf zo – maar kan nog steeds als beledigend worden ervaren als het gebruikt wordt door buitenstaanders. Bekende hedendaagse voorbeelden van dit soort geuzennamen zijn ''[[queer|flikker]]''<ref name="vandale2">{{Citeer web |url=https://www.vandale.nl |titel=Flikker (De 13e herziene uitgave 1999 van de Dikke Van Dale gaf 'flikker' als (enige) voorbeeld van een geuzennaam.) |werk=[[Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal]] (de 'Dikke Van Dale') |citaat=Zowel scheldwoord als geuzennaam homoseksuele man. |toegang=abonnement |bezochtdatum=2022-03-15}}</ref> door Nederlandse [[Homoseksualiteit|homomannen]] en ''[[Neger|nigger]]'' of ''nigga'' door [[Afro-Amerikaanse]] jongeren. Dat [[blanken]] een woord als ''nigger'' nog steeds als scheldwoord gebruiken en dat dit door Afro-Amerikanen ook zo wordt ervaren, doet dus geen afbreuk aan de geuzennaam. Deze [[dubbele moraal]], binnen en buiten de groep, kan voor anderen als verwarrend overkomen.<br />
<br />
In de loop der tijd kan de oorspronkelijke neerbuigende betekenis grotendeels vergeten zijn, zoals dat ook met ''geus'' is gebeurd. Voorbeelden daarvan zijn:<br />
* [[impressionisme]]<br />
* [[Romantiek (stroming)|romantiek]]<br />
* [[smartlap]]<br />
<br />
Een woord dat oorspronkelijk neutraal was, daarna een ongunstige betekenis kreeg en weer later (in radicale kringen) als geuzennaam werd aangenomen, is ''[[Vlaamse Beweging|flamingant]]'', een aanhanger van de Vlaamse Beweging.<br />
<br />
== Voorbeelden ==<br />
<!-- dit betreft een selectie, dus nog verder aanvullen is niet nodig --><br />
* [[Zwolle#Blauwvingers|Blauwvingers]], een inwoner van Zwolle<br />
* [[Dalit]]s of de onaanraakbaren uit de hindoesamenleving met het kastenstelsel in India<br />
* [[Dwaze Moeders]]<br />
* [[Fauvisme|Fauvisten]]<br />
* [[Impressionisme|Impressionisten]]<br />
* [[Beerschot Voetbalclub Antwerpen|Kielse Ratten]] voor de Antwerpse voetbalploeg Beerschot<br />
* [[Citroën 2CV|Lelijke eend]]<br />
* [[Nazareners (kunstenaars)|Nazareners]]<br />
* [[Nerd]] en [[geek]], vaak gebruikt voor mensen met een baan in de ICT- en high tech-industrie<br />
* [[Punk (cultuur)|Punker]]; ''punk'' is Engels voor (onvolwassen) [[spinthout]] waarvan afgeleid ook (onvolwassen) tuig, schorem<br />
* [[Quakers]] voor het Genootschap van Vrienden<br />
* [[BV De Graafschap|Superboeren]], de spelers en supporters van de Nederlandse voetbalvereniging De Graafschap<br />
* [[Technicus|Techneut]], iemand met affiniteit voor de techniek<br />
* [[Tory Party|Tories]], een aanhanger van de Britse Conservatieve Partij, oorspronkelijk een Iers scheldwoord (''torai'', 'vogelvrijen') voor Britse koningsgezinden<br />
* [[Tukker]]s, inwoners van Twente<br />
* [[Yankee (scheldwoord)|Yankees]], bewoners van oorspronkelijk de staat New York en later het hele noordoosten van de Verenigde Staten<br />
<br />
== Externe link ==<br />
* [https://web.archive.org/web/20070929131007/http://home.scarlet.be/pajottenland/pajot/bier/schrijfwijze.htm Waarom is het Geuze en geen Gueuze?]<br />
<br />
{{appendix}}<br />
<br />
[[Categorie:Geuzen| ]]<br />
[[Categorie:Naam]]<br />
[[Categorie:Geuzennaam| ]]</div>Colani