Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"

2024-11-23T18:31:50Z

Tekst vervangen - "18e" door "18e"

Nieuwe pagina

[[Bestand:Antwerpen, Gildehäuser.jpg|thumb|[[Gildehuis|Gildehuizen]] aan de [[Grote Markt (Antwerpen)|Grote Markt]] in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]]]
[[Bestand:Amsterdam Waag februari 2003.jpg|thumb|In de [[Waag (Amsterdam)|Waag]] in [[Amsterdam]] waren verschillende gilden gehuisvest, die ieder hun eigen ingang hadden]]
[[Bestand:Meester van het Mechelse Sint-Jorisgilde - De leden van het gilde van de grote kruisboog te Mechelen (ca.1500) - kmska 28-02-2010 13-43-37.jpg|thumb|''[[Sint-Jorisgilde (Mechelen)|De leden van het gilde van de Grote Kruisboog te Mechelen]]'' (ca. 1500) door de Meester van het Mechelse Sint-Jorisgilde in het [[Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen]]]]
[[Bestand:Hofstraat.jpg|thumb|De [[Dordtse gevel]]s in [[Dordrecht (Nederland)|Dordrecht]] zijn gebouwd als meesterproef van het metselaarsgilde]]
[[Bestand:Sint-Lucasgilde.jpg|thumb|Gevelsteen van het [[Sint-Lucasgilde]] op de [[Waag (Amsterdam)|Waag]] in [[Amsterdam]]]]
[[Bestand:Bokaal van het Schuttersgilde te Leiden, BK-1962-42.jpg|thumb|Gildebeker van het Schuttersgilde te Leiden]]
[[Bestand:Schoenmakers- looiers- en leerkopersgilde van 's-Gravenhage, gildepenning van een vrijmeester met no. 246, NG-VG-7-380.jpg|thumb|Schoenmakers- looiers- en leerkopersgilde van 's-Gravenhage, gildepenning van een vrijmeester]]
[[Bestand:Slepersgilde van Amsterdam, gildepenning van Isaak Winckelman, overman, NG-VG-7-268.jpg|thumb|Gildepenning van het slepersgilde van Amsterdam met [[Sleepkoets|toeslede]].]]
Een '''gilde''' of '''[[Ambacht (handwerk)|ambacht]]''' was in grote delen van [[Europa (werelddeel)|Europa]] in de tijd voor de [[Franse Revolutie]] een belangenorganisatie van en voor personen met hetzelfde [[beroep]], veelal ontstaan binnen zich sterk ontwikkelende woonplaatsen met [[stadsrechten]] binnen een [[Feodalisme|feodaal stelsel]].<ref>In Vlaanderen vaak de gilde. In de [[Duitse taal]] is het woord vrouwelijk: ''die Gilde''</ref> Gilden en ambachten hebben vanaf de [[middeleeuwen]] tot eind 18e eeuw bestaan, in [[Oost-Europa|Oost-Europese]] landen langer. In het [[India]] van de [[vedische tijd]] bestonden vergelijkbare ''[[shreni]]''.

In een gilde werd kennis en ervaring uitgewisseld. Nieuwe gildeleden werden opgeleid in het vak. Na een gedegen opleiding kon een leerling erkend worden als vakman met de titel [[gezel]] en uiteindelijk de titel [[Meester (gilde)|meester]] verkrijgen na het doen van de gilde- of [[meesterproef]]. Het gilde behartigde de belangen van de gildeleden, en beschermde hen. Vaak had een gilde het alleenrecht op het uitoefenen van het vak, wat leidde tot de zekerheid van kwaliteit van het werk met een [[keurmerk]], soms zelfs tot een [[monopolie]] in de handel.

== Geschiedenis ==
De [[Romeinse Rijk|Romeinen]] kenden al een soort gilden, de ''collegia''. Deze kunnen gezien worden als voorlopers van de gilden. Collegia waren bonden voor een bepaalde beroepsgroep waarbij vaklieden zich vrijwillig konden aansluiten. Deze beroepsorganisaties vonden met name in de Zuid-Nederlandse steden een voortzetting in de ambachten van handwerkslieden.

De gilden stonden aanvankelijk tegenover de ambachten in de zin, dat ze de zelfstandige beroepsbeoefenaren organiseerden. Wevers en volders bijvoorbeeld vormden een ambacht; drapeniers of lakenhandelaren een gilde. Deze reguleerden de concurrentie tussen de leden en hadden een minder vrijblijvend karakter.<ref>Jelle Haemers: "Ambachtslieden in de stad. uit: 'Gouden tijden', ed. V. Lambert & P. Stabel)"</ref>

Dit onderscheid verdween langzamerhand met name in de noordelijke gewesten.

In de [[Rooms-Katholieke Kerk|Rooms-Katholieke]] tijd had een gilde vaak een heilige als [[Beschermheilige|schutspatroon]], voor de [[timmerman|timmerlieden]] bijvoorbeeld was dat [[Jozef van Nazareth|Sint-Jozef]]. Gilden kregen tegen betaling een [[Altaar (religie)|altaar]] in de [[Parochie (kerk)|parochiekerken]], het zogenaamde gilde-altaar, gewijd aan de [[Beschermheilige|patroonheilige]].

Bepaalde bevolkingsgroepen mochten geen lid van een gilde worden. Zo konden buitenechtelijke kinderen, [[Horigheid|horige]]n of [[Joden]] en vanaf de reformatie [[doopsgezinden]] worden uitgesloten. Dit betekende dat veel beroepen in de middenstand voor hen ontoegankelijk waren. Zij waren zo gedwongen zich te beperken tot een gildeloos beroep, zoals eenvoudiger werk of de (geld)handel.

Een groot maatschappelijk nadeel van de gilden was de corrumperende werking van het [[monopolie]]. De eeuwenoude werkwijzen mochten niet vernieuwd, laat staan veranderd worden. Iemand met vernieuwende ideeën moest dus ofwel lid worden van het gilde en deze ideeën dus opgeven, ofwel een ander beroep kiezen. Landen als [[Frankrijk]] en [[Nederland]] raakten hierdoor in hun ontwikkeling in de 18e eeuw achterop vergeleken met [[Koninkrijk Groot-Brittannië|Groot-Brittannië]].

== Organisatie van de gilden in de middeleeuwen ==
Om hun doelen te bereiken werden de gilden volgens bepaalde regels georganiseerd. Als een lid van het gilde zich niet aan de regels hield, hadden alle leden hier last van. Als de gilden de productiekosten naar beneden wilden brengen, moesten alle leden meewerken om de lonen van medewerkers te verlagen en wanneer de gilden hun reputatie hoog wilden houden, konden ze het zich niet veroorloven dat bepaalde leden kwalitatief slechte producten verkochten. Om deze reden werden de regels strikt gehandhaafd.

Om de kwaliteit van de producten hoog te houden, mocht iemand niet zomaar lid worden van een gilde. Een jongen die, of een meisje dat, een bepaald vak wilde uitvoeren, ging op jonge leeftijd bij een gildemeester in de leer. Bij veel ambachten was er geen plaats voor vrouwen, ze werden geen lid van gilden, tenzij ze zich als jongen verkleedde. Wanneer de meester de jongen geschikt vond, werd hij na enige tijd benoemd tot [[gezel]]. De gezel werkte in [[Loonarbeid|loondienst]] voor de [[Meester (gilde)|meester]]. Als de gezel goed genoeg was bevonden, kon deze na een periode, meestal tussen de vijf en negen jaar, een [[meesterproef]] afleggen. Hiermee kon de gezel bewijzen dat hij zijn vak beheerste. Pas wanneer de gezel hiervoor was geslaagd, mocht hij zich meester noemen en zijn eigen bedrijf beginnen.

Het proefstuk was in de gildebrieven vrij nauwkeurig omschreven. In De Waag in Amsterdam zijn nog de gildeproeven van de [[metselaar]]s te bewonderen.<ref>E.J. Haslinghuis en H. Janse, (2005) ''Bouwkundige termen''. Leiden: Primavera Pers</ref> In Dordrecht bestond de meesterproef van het metselaarsgilde uit het bouwen van een [[Dordtse gevel]], waarvan er nog ongeveer 50 in de stad te vinden zijn. In sommige gevallen was het verplicht voor een ambachtsman om lid te zijn van een gilde en contributie te betalen, als hij een beroep uitoefende dat zijdelings met het betreffende gilde te maken had. Deze mensen werden [[aanwerpeling]]en of halve gildwinners genoemd.

De organisatiestructuur van de gilden verschilde onderling tussen de gilden. Vooral van grote succesvolle gilden is hun wijze van organisatie bekend omdat deze, in tegenstelling tot de kleine gilden, veelal documenten en geschriften bijhielden. De vergaderingen van een gilde werd een [[morgenspraak]] genoemd. De gildebroeders kwamen minimaal eenmaal per jaar bij elkaar en dan werden nieuwe leden toegelaten, nieuwe regels goedgekeurd of afgewezen en functionarissen gekozen. Beslissingen werden gewoonlijk genomen door de gildemeesters bij meerderheid van stemmen. De gildefunctionarissen zorgden voor het dagelijks bestuur van het gilde en inspecteerden de bedrijven van de leden van het gilde om te zien of deze in orde waren. Ook zagen zij er op toe dat ieder lid contributie betaalde en of deze zich aan de productiequota hielden. Verder werden de financiën van het gilde beheerd door de hiervoor aangestelde functionarissen.

== Maatschappelijke invloed van de gilden ==
Gilden hadden een grote invloed op het middeleeuwse stadsleven en vice versa. Hoe de verhoudingen lagen tussen gilde en stad verschilde van plaats tot plaats. Doorgaans was de regel dat een gildelid ook in de stad woonde. In [[Londen]] werd men zodra men lid was van een gilde meteen, of korte tijd later, een vrij man en geen [[horigheid|horige]] meer. In Nederland was het in een aantal steden, waaronder [[Utrecht (stad)|Utrecht]] en [['s-Hertogenbosch (hoofdbetekenis)|'s-Hertogenbosch]], verplicht om als stadsbewoner lid te worden van een gilde.

Het bestuur van de meeste steden, die in de middeleeuwen als de autoriteit fungeerden, hadden een grote invloed op de gilden. Op sommige plaatsen benoemde het stadsbestuur de functionarissen binnen een gilde. Op andere plaatsen waren gilden vrijwel geheel [[autonoom]]. In veel gevallen moesten gilden de erkenning als een volwaardig zelfstandig orgaan afkopen bij de lokale of nationale autoriteiten.

De gilden hadden een maatschappelijke functie, afhankelijk van de locatie. In middeleeuws 's-Hertogenbosch voerden de gilden de taken van de [[brandweer]] uit. Ook waren de gilden vaak verantwoordelijk voor de bescherming van de stad. In Utrecht werden civiele milities opgericht die bestonden uit leden van de gilden. Verder deden gilden aan armenzorg, ook voor mensen buiten het gilde.

In sommige gebieden zorgden de gilden ook voor [[rechtspraak]]. In onder andere [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] handelden de gilden handelsconflicten af. In Londen was de rechterlijke macht nog uitgebreider: hier werden ook veel familiekwesties door de gilden afgehandeld.

Als iemand lid werd van een gilde, had dit grote invloed op zijn leven. Diegene had niet alleen het recht om het beroep van het gilde uit te oefenen, maar kreeg ook een vorm van sociale zekerheid. Het gilde ondersteunde zijn leden wanneer ze door ziekte of ouderdom niet konden werken. Ook regelde het wel de begrafenis van zijn leden en hun gezin. In veel gevallen beoefenden leden van de gilden gezamenlijk hun [[religie]].

== Economische invloed van de gilden ==
De gilden hebben een grote invloed gehad op de economische ontwikkeling in Europa, zowel op lokaal als op internationaal niveau. Er bestaan verschillende visies over hoe deze invloed beoordeeld moet worden.

Gilden bezaten eigendommen, die aan alle leden toebehoorden. Deze gezamenlijke [[eigendomsrecht]]en kunnen als voorloper worden beschouwd van de individuele eigendomsrechten. De eigendommen, en zeker de revenuen daarvan, dienden echter als fondsen van waaruit de gildeleden en hun eventuele familieleden ondersteund konden worden in geval van arbeidsongeval, ziekte of overlijden. De bijdrage die de gilden vanaf de middeleeuwen hebben geleverd aan het tot ontwikkeling komen van individuele eigendomsrechten, kan gezien worden als een positieve bijdrage aan de economische en sociale ontwikkeling van Europa.

Een traditionele visie op de economische rol van de gilden gaat uit van het [[monopolie]] dat zij op het vervaardigen en verhandelen van bepaalde goederen zouden hebben gehad. Doordat de gilden het exclusieve recht hadden om de door hun geproduceerde goederen te verkopen, konden zij veel invloed uitoefenen op de markt. De gilden bepaalden de prijzen van hun producten en de hoeveelheden die geproduceerd werden. Als voordelen van dit monopolie kunnen genoemd worden: schaalvoordeel en risicospreiding voor de gildeleden. Als een lid van een gilde in nood kwam, werd hij geholpen door zijn medeleden. Het monopolie bracht echter ook nadelen met zich mee. Omdat er geen echte [[mededinging|concurrentie]] tussen gildebroeders was, konden de prijzen van goederen hoog gehouden worden.

Volgens sommige economen en historici hebben gilden een negatieve bijdrage geleverd aan de economische ontwikkeling van Europa. Gilden waren in deze opvatting zeer conservatieve instellingen. Leden moesten zich voegen naar de binnen het gilde geldende denkbeelden. Vernieuwende ideeën kregen daardoor nauwelijks een kans, waardoor de modernisering van productiemethoden naar alle waarschijnlijkheid werd vertraagd. In Engeland was de invloed van de gilden in de achttiende eeuw al sterk verminderd, waardoor nieuwe uitvindingen op het gebied van mechanisatie en productieverbetering daar eerder werden toegepast. In delen van West-Europa (onder andere in [[Wallonië]]) leidde de opheffing van het gildesysteem in de [[Eerste Franse Republiek|Franse tijd]] tot snelle [[industrialisatie]] en economische vernieuwing in het begin van de negentiende eeuw. Het lange voortbestaan van de gilden in Oost-Europa wordt in die visie als een van de redenen aangevoerd voor de tragere industrialisatie daar. In Nederland werden de gilden in 1808 definitief afgeschaft door [[Napoleon Bonaparte|Napoleons]] broer [[Lodewijk Napoleon]].

De gilden regelden zaken als zieken-, wezen- en nabestaandenopvang, en een fatsoenlijke levensstandaard voor hun leden. Al deze voorzieningen vielen weg toen de gilden werden opgeheven. In Nederland gebeurde dit voor het eerst in 1798 tijdens de [[Bataafse Republiek]]. In de jaren die daarna volgden, werden de gilden verschillende keren afgeschaft en weer in ere hersteld. Ten slotte werden ze definitief afgeschaft door het net nieuwe Koninkrijk in 1818. In 1820 werd vervolgens een wet uitgevaardigd die regelde dat de resterende gildekassen en andere bezittingen van de gilden vervielen aan de stadsbesturen. Daarmee waren ambachtslieden en arbeiders op zichzelf aangewezen, [[vakbond]]en werden als verkapte gilden beschouwd en waren tot 1866 verboden. Dit was een van de belangrijke redenen van het ontstaan van de [[sociale kwestie]] in de 19e eeuw.

Een modernere opvatting over de gilden is dat er nauwelijks sprake was van monopolie, aangezien binnen een gilde tientallen, soms honderden ambachtslieden actief waren, waardoor prijsafspraken amper mogelijk waren. Ook is gebleken dat gilden soms rechten verkochten aan niet-leden waardoor ook zij konden deelnemen aan handel en productie van goederen. Deze visie rekent af met het idee dat gilden uitsluitend als monopolistische samenzweerders moeten worden gezien.

== Lijst van ambachtsgilden ==
Behalve de historische gilden van ambachtslieden bestonden er ook handels- of koopmansgilden en [[Schutterij (historisch)|schuttersgilden]]. Ambachtsgilden bestonden uit vaklieden die allen hetzelfde ambachtelijke vak uitvoerden.
:{|class=wikitable
!ambacht || bijzonderheden || patroonheilige
|-
| [[Apotheker]]s || || niet bekend
|-
| [[Bakker (beroep)|Bakker]]s || || [[Nicolaas van Myra|Sint-Nicolaas]]
|-
| [[Begrafenisondernemer]]s || || [[Barbara van Nicomedië]]
|-
| [[Bont (huid)|Bontwerkers]] || || [[Hubertus van Luik|Sint-Hubertus]]
|-
| [[Brouwerij|Brouwers]] || || [[Arnold van Soissons|Sint-Arnoldus]]
|-
| [[Chirurgijn]]s || inclusief universitair opgeleide ''doctores medicinae'' en [[Verloskundige|vroedvrouwen]]{{Bron?|Een gilde met vrouwelijke leden??|2023|11|21}} || [[Cosmas en Damianus]]
|-
| [[Droogscheren|Droogscheerders]] || ook: lakenscheerders<ref name="UE 612-613">Ubachs/Evers (2005), pp. 612-613: Tabel 7.</ref> || [[Franciscus van Assisi|Sint Franciscus]]
|-
| [[Goudsmid|Goud- en zilversmeden]] || || Sint-[[Eligius]]
|-
| [[Hoedenmaker]]s || || [[Christoffel van Lycië| Sint-Christoffel]]
|-
| [[Hovenier]]s || || [[Paus Urbanus I|Sint-Urbanus]]
|-
| [[Kaasdrager]]s<ref>[https://kaasdragersgildealkmaar.nl/geschiedenis/ 'Geschiedenis'] op ''kaasdragersgildealkmaar.nl'', 12 mei 2014.</ref> || || geen patroonheilige
|-
| [[Kleermaker]]s || || [[Anna (heilige)|Sint-Anna]]
|-
| [[Marskramer|Kremers]] || handelaars/verkopers in de breedste zin, o.a. brandewijnstokers, geelgieters, hoedenmakers, ketellappers, koperslagers, kousenmakers, lintwerkers, loodgieters, pijpenbakkers, poedermakers, pruikenmakers, stijfselmakers, tinnegieters, touwslagers, viltmakers, zeepzieders, zoutzieders<ref name="UE 612-613" /> || [[Nicolaas van Myra|Sint-Nicolaas]]
|-
| [[Kunstenaar]]s || in sommige steden onderdeel van het metselaars- of timmerliedenambacht || [[Lucas (evangelist)|Sint-Lucas]] (vandaar [[Sint-Lucasgilde]])
|-
| [[Lakenindustrie|Lakenwevers]] || ook: drapiers, gewantmakers<ref name="UE 612-613" /> || [[Genoveva van Parijs|Genoveva]] of Sint-[[Mattias]]
|-
| [[Leerlooien|Leerlooiers]] || || [[Johannes de Doper]], [[Crispinus en Crispinianus]]
|-
| [[Linnen]]wevers || ook: kortspoelders<ref name="UE 612-613" /> || [[Severinus van Keulen|Sint-Severinus]]
|-
| [[Mandenvlechter]]s || || [[Sint-Petrus]]
|-
| [[Metselaar]]s || bouwers/makers in de breedste zin, o.a. beeldhouwers, dakdekkers, glazenmakers, huisschilders, kunstschilders, pompenmakers, steenbakkers, steenhouwers, strodekkers<ref name="UE 612-613" /> || niet bekend
|-
| [[Molenaar]]s || inclusief grutters en olieslagers<ref name="UE 612-613" /> || [[Victor van Marseille]]
|-
| [[Ooft]]mengers || handelaren in groente, fruit, zuivel, soms ook (ingevoerde) ham, spek, worst, o.a. azijnmakers, boterverkopers, gedroogd fruitverkopers, kaasverkopers<ref name="UE 612-613" /><ref name="UE387">Ubachs/Evers (2005), p. 387: 'ooftmengers'.</ref> || [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Allerheiligste Verlosser]]<ref name="UE387" />
|-
| [[Schipper]]s || ook andere transporteurs, tevens houthandelaren, leisteenhandelaren<ref name="UE 612-613" /> || [[Nicolaas van Myra|Sint-Nicolaas]] of [[Sint-Petrus]]<ref>Ubachs/Evers (2005), p. 465: 'schippers'.</ref>
|-
| [[Schoenmaker (beroep)|Schoenmaker]]s || || [[Crispinus en Crispinianus]]
|-
| [[Schoolmeester (beroep)|Schoolmeester]]s || || [[Ambrosius van Milaan|Ambrosius]]
|-
| [[Schutterij (historisch)|Schutterij]] || geen ambacht || [[Sebastiaan (heilige)|Sebastiaan]], [[Martinus van Tours]], [[Antonius van Egypte]], [[Joris (heilige)|Joris]]
|-
| [[Slager (beroep)|Slager]]s ||ook vlees- of beenhouwers || [[Bartolomeüs (apostel)|Sint-Bartolomeüs]]
|-
| [[Smid|Smeden]] || inclusief blikslagers, busmakers, geweermakers, goudsmeden, hoefsmeden, messenmakers, slotenmakers, schaarmakers, sporenmakers, zilversmeden, zwaardvegers<ref name="UE 612-613" /> || Sint-[[Eligius]]
|-
| [[Timmerman|Timmerlieden]] || inclusief [[Kuiperij|kuipers]], [[meubelmaker]]s, radenmakers, wagenmakers<ref name="UE 612-613" /> || [[Jozef van Nazareth|Sint-Jozef]]
|-
| [[Lakenindustrie|Ververs]] || || niet bekend
|-
| [[Visserij|Vissers]] || inclusief korvers, mandenvlechters || [[Sint-Petrus]]
|-
| [[Volder]]s || || [[Felix van Nola]] of [[Jacobus minor]]
|-
| [[Stukadoor|Witmakers]] || ook leemplakkers, pleisteraars, witbereiders, witters<ref name="UE 612-613" /> || [[Hubertus van Luik|Hubertus]]?<ref>Ubachs/Evers (2005), p. 586: 'witmakers'.</ref>
|-
| [[Zak (omhulsel)|Zakdragers]] || tevens zakkenvullers en vatendragers (of schreu[te]rs)<ref name="UE 612-613" /><ref>Zie [[:d:Q2250432|Schreuter]] op Wikidata.</ref> || niet bekend
|}

== Hedendaagse gilden ==
[[Bestand:Brugge - Sint-Sebastiaansgilde 1.jpg|thumb|Gebouw van het [[Sint-Sebastiaansgilde (Brugge)|Sint-Sebastiaansgilde]] in [[Brugge]]]]
[[Bestand:Kaasdragers Gilde van Alkmaar 2013.jpg|thumb|Alkmaarse kaasdragersgilde]]
=== Traditioneel ===
Tegenwoordig hebben slechts weinig gilden nog hun vroegere rol. Het enige uit de middeleeuwen overgebleven gilde in Nederland is het [[Sint Eloyen Gasthuis|Smedengilde van St. Eloy]] in Utrecht uit 1304. In [[Dwingeloo]] zetelt nog een gilde waarvan de leden zich bezighouden met christelijke caritas. Dit gilde, dat vroeger ''Dye Ghyldebroeders van Zunte Antony'' heette en later ''Sint Anthoniusgilde'', wordt al vermeld in documenten uit 1632. In [[Alkmaar]] zetelt het [[Kaasdragersgilde]]. De oudste 'ordonnantie opte caesdragers' dateert van 17 juni 1593, de officiële oprichtingsdatum van het Kaasdragersgilde. Een gilde zonder patroonheilige of eigen altaar in de kerk, zoals dat bij andere gilden gebruikelijk was. Het devies van het Alkmaarse gilde was en is: 'Een valse waag is de Heer een gruwel en daarentegen een vol gewicht is zijn welbehagen'. Het Kaasdragersgilde is in de zomermaanden nog wekelijks actief (op de vrijdagochtend en een aantal dinsdagavonden) op de Alkmaarse Kaasmarkt. Op 7 oktober 2016 is het gilde toegevoegd aan het [[Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed Nederland]]. Gilden die nog enigszins te vergelijken zijn met middeleeuwse gilden, zijn het [[Gilde van Molenaars]], het [[Gild Fryske Mounders]] en het [[Ambachtelijk Korenmolenaars Gilde]]. In België bestaat de wettelijk erkende beroepsvereniging Koninklijke Vrije Gilde der Meester-Schilders.

Met name in Zuid-Nederland en in [[België]] kent men nog [[schuttersgilde]]n, zoals het [[Sint-Sebastiaansgilde (Brugge)|Sint-Sebastiaansgilde]] in Brugge en het [[Gilde Sint Dionysius]] in [[Tilburg]]. Ook zijn er de Sint Joris schuttersgilden, waar geschoten wordt met de [[kruisboog]]. Deze zijn voornamelijk gevestigd in de Noorderkempen (Hoogstraten, Wortel, Meerle, Meer, Minderhout, Castelré en Loenhout).
Daarnaast zijn er gilden die eerder als hobby-vereniging te kenmerken zijn.

In zowel Nederland als België wordt de term gilde ook gebruikt voor koepelorganisaties van [[studentenvereniging]]en, zoals het [[Brabantse Gilde]]. Het studentendrinklied ''[[De gilde viert]]'' refereert aan deze gilden. Aan de [[Vrije Universiteit Brussel]] bestaat een folkloristische zangvereniging die zich de gilde ''Fratres et Sorores Coniuncti'' noemt.

=== Kennisoverdracht ===
Organisaties waarin mensen op vrijwillige basis kennis overdragen aan anderen, worden ook wel gilden genoemd. Zo bestaan er diverse gilden voor 50+'ers die hun kennis overdragen aan anderen (jong en oud). De kennis kan heel divers zijn, van advies over het aanleggen en onderhouden van een tuin, tot boekbinden. In het algemeen zijn dit [[vrijwilliger]]sorganisaties. In Nederland zijn ze verenigd in de koepelorganisatie [[Gilde Nederland]].

=== Vakbond ===
In de [[Verenigde Staten]] en andere Engelstalige landen worden sommige [[vakbond]]en ook wel ''guilds'' genoemd. De [[Directors Guild of America]], [[Screen Actors Guild]] en [[Writers Guild of America]] bijvoorbeeld spelen een belangrijke rol in de filmindustrie van [[Hollywood]]. Naar dit Amerikaanse voorbeeld wordt de Nederlandse beroepsvereniging voor [[filmregisseur|regisseur]]s ''Dutch Directors Guild'' genoemd.

== Zie ook ==
* [[Beroepsorganisatie]]
* [[Vakbond]]
* [[Naties van Brussel]]

== Literatuur ==
* Émile Coornaert, ''Les ghildes médiévales (Ve-XIVe siècles). Définition - évolution'', in: ''Revue historique'', 1947, p. 22-55 en p. 208-243
* Antony Black, ''Guild and State. European Political thought from the twelfth century to the present'', 2002. ISBN 9781351516549
* Maarten Prak, Catharina Lis, Jan Lucassen en Hugo Soly (eds.), ''Craft guilds in the early modern low countries. Work, power and representation'', 2006. ISBN 9780754653394
* Bert De Munck, ''Guilds, labour and the urban body politic. Fabricating community in the Southern Netherlands, 1300-1800'', 2018. ISBN 9780815372028
* Sheilagh Ogilvie, ''The European guilds. An economic analysis'', 2019. ISBN 9780691137544

== Externe links ==
* [https://hetutrechtsarchief.nl/collectie/609C5B9C08704642E0534701000A17FD Smedengilde te Utrecht - Het Utrechts Archief]
* [https://www.immaterieelerfgoed.nl/nl/alkmaarskaasdragersgilde Immaterieelerfgoed - Alkmaarse kaasdragersgilde]

{{Appendix|2=
* {{en}} {{aut|Landes, David}} (1999): ''The Wealth and Poverty of Nations''. W.W. Norton & Company, Inc., New York
* {{en}} {{aut|Moor, Tine de}}, ''The silent revolution''
* {{en}} {{aut|Prak, Maarten}}, [http://www.iisg.nl/hpw/papers/guilds-prak.pdf ''Craft Guilds in North-Western Europe (England, France, Low Countries)'' - iisg.nl]
* {{en}} {{aut|Richardson, Gary, Robert Whaples (red.)}}, [https://web.archive.org/web/20120816080105/http://eh.net/encyclopedia/article/richardson.guilds ''Medieval Guilds'' (gearchiveerde link)]. EH.Net Encyclopedia
* {{aut|[[Pierre Ubachs|Ubachs, Pierre J.H.]], en [[Ingrid Evers|Ingrid M.H. Evers]]}} (2005): ''[[Historische Encyclopedie Maastricht]]''. Walburg Pers, Zutphen / [[Regionaal Historisch Centrum Limburg|RHCL]], Maastricht. {{ISBN|90-5730-399-X}}
* {{en}} [http://www.iisg.nl/hpw/papers/guilds-demoor.pdf ''The emergence of commons, guilds and other forms of corporate collective action in Western Europe from a new perspective'' - iisg.nl]
----
{{References|2}}
}}

[[Categorie:Gilde| ]]

Gilde (beroepsgroep) - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18e"

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"