Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T01:43:58Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Voor zijn gelijknamige voorouders, zie [[Gwijde I van Dampierre]] en [[Gwijde II van Dampierre]].}}
{{Infobox dynastie
| afbeelding = Guidonis.jpg
| onderschrift = Gwijde van Dampierre op zijn paard.
| naam = Gwijde van Dampierre
| leven = ca. 1226-1305
| functie=[[Huis Dampierre|Heer van Dampierre]]
| periode=[[1246]] - [[1251]]
| voorganger=[[Willem II van Vlaanderen|Willem III]]
| opvolger=[[Jan I van Dampierre|Jan I]]
| functie1 = [[Lijst van graven van Vlaanderen|Graaf van Vlaanderen]] [[graafschap Zeeland|Graaf van Zeeland]] (tot 1299)
| periode1 = [[1278]] - [[1305]]
| voorganger1 = [[Margaretha II van Constantinopel|Margaretha II]]
| opvolger1 = [[Robrecht III van Béthune|Robrecht III]]
| functie2 = [[Lijst van graven en markgraven van Namen|Markgraaf van Namen]]
| periode2 = [[1263]] - [[1298]] + [[Isabella van Luxemburg|Isabella]]
| voorganger2 = [[Hendrik V van Luxemburg|Hendrik III]]
| opvolger2 = [[Jan I van Namen|Jan I]]
| vader = [[Willem II van Dampierre]]
| moeder = [[Margaretha II van Constantinopel]]
| heraldiek = [[Bestand:Blason comte-des-Flandres.svg|110px]]
| heraldiek-uitleg = Wapen van Gwijde.
}}
[[Bestand:Kortrijk 1302 Ruiterzegel van Gwijde van Dampierre 9-01-2010 14-23-19.jpg|thumb|262px|Ruiterzegel van Gwijde van Dampierre in het museum [[Kortrijk 1302]]]]
'''Gwijde van Dampierre''' (?, ca. [[1226]] – [[Compiègne]], [[7 maart]] [[1305]]), in het Frans ''Gui de Dampierre'', was [[Lijst van graven van Vlaanderen|graaf van Vlaanderen]] van [[1278]] tot [[1305]] en [[markgraaf]] van [[graafschap Namen|Namen]] van [[1263]] tot [[1298]].

== Leven ==
Gwijde werd geboren als tweede zoon van [[Willem II van Dampierre]] en [[Margaretha van Constantinopel]].

=== Vlaams-Henegouwse Successieoorlog (1244-1253) ===
{{Zie hoofdartikel|Vlaams-Henegouwse Successieoorlog}}
Toen Margaretha in 1244 haar zus [[Johanna van Constantinopel|Johanna]] opvolgde als gravin van [[graafschap Vlaanderen|Vlaanderen]] en [[Graafschap Henegouwen|Henegouwen]], brak er een openlijke strijd uit tussen de halfbroers [[Jan van Avesnes]] en [[Willem II van Vlaanderen|Willem van Dampierre]]. Uiteindelijk kwam de Franse koning [[Lodewijk IX van Frankrijk|Lodewijk IX]] in 1246 tussenbeide: hij oordeelde dat Henegouwen naar Jan van Avesnes zou gaan en Vlaanderen naar Willem van Dampierre. In het kader van deze beslissing stond Margaretha het Vlaamse bestuur af aan haar zoon Willem. Ze bleef echter op de Henegouwse troon zitten.

Gwijde, die als tweede zoon niet direct uitzicht had op een eigen gebied, had door zijn huwelijk met [[Mathilde van Béthune]] (ook Machteld van Béthune en Dendermonde genoemd, dochter van [[Robrecht VII van Béthune]]) in 1246 de [[Heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheden]] [[Béthune]] en [[Dendermonde]] verworven.<ref name="TBotGS 8" /> Maar toen zijn oudere broer Willem in [[1251]] tijdens een toernooi in [[Trazegnies]] door paarden werd vertrappeld, werd Gwijde de nieuwe bestuurder van Vlaanderen.

Toen Lodewijk IX in [[1248]] echter op een zevenjarige kruistocht vertrok, nam Jan van Avesnes het recht in eigen handen. In de wetenschap dat zijn moeder hem nooit de troon van Henegouwen zou geven, kwam hij samen met zijn broer [[Boudewijn van Avesnes]] tegen haar en zijn halfbroer Gwijde in opstand. Jan van Avesnes was er bovendien in geslaagd om [[Willem II van Holland]], de graaf van [[graafschap Holland|Holland]] en [[graafschap Zeeland|Zeeland]], ervan te overtuigen zijn kant te kiezen en Henegouwen en enkele gebieden in Vlaanderen te bezetten. Op 4 juli 1253 werd Gwijde van Dampierre tijdens de [[slag bij Westkapelle]] door zijn halfbroer Jan van Avesnes verslagen en deze laatste werd hierdoor erfopvolger van het graafschap Henegouwen. Gwijde liep in de strijd verwondingen op aan beide benen en zou hierdoor de rest van zijn leven blijven hinken. Deze nederlaag leidde er ook toe dat in de [[Vrede van Brussel]] het [[graafschap Zeeland]] werd toegeëigend door de graven van Holland, hoewel Gwijde van Dampierre dit zou blijven aanvechten.

=== Erfgenaam van het graafschap Vlaanderen ===
Gwijde wist op 19 maart 1263 evenwel dit verlies deels te compenseren door het [[graafschap Namen]] voor 20.000 Parijse pond te kopen van [[Filips I van Courtenay]], zoon van [[Maria van Brienne]] en [[Boudewijn II van Constantinopel]].<ref>{{Aut|A. Wauters}} (ed.), ''Table chronologique des chartes et diplomes imprimés concernant l’histoire de Belgique'', V, Brussel, 1876, pp. 285f., {{Aut|C.F.J. Galliot}} (ed.), ''Histoire générale, ecclésiastique et civile de la ville et province de Namur'', VI, Luik, 1791, pp. [https://books.google.be/books?id=8WBbAAAAQAAJ&pg=PA6 6]-[https://books.google.be/books?id=8WBbAAAAQAAJ&pg=PA22 22]. Vgl.
{{Aut|J. de Laborde}} (ed.), ''Layettes du trésor des chartes'', III, Parijs, 1875, nr. 4424, pp. [https://books.google.be/books?id=Md9lhzNYr_IC&printsec=frontcover&pg=PA417 417]-[https://books.google.be/books?id=Md9lhzNYr_IC&printsec=frontcover&pg=PA418 418], {{Aut|C.A. Duvivier}} (ed.), ''La querelle des d’Avesnes et des Dampierre jusqu'à la mort de Jean d'Avesnes (1257)'', II, Brussel - Parijs, 1894, ''Preuves'', CCXCI, p. [https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/pageview/4784800 523]. [https://web.archive.org/web/20230718184356/https://books.google.be/books?id=8WBbAAAAQAAJ&pg=PA6 Gearchiveerd] op 18 juli 2023.</ref>

=== Deelname aan Achtste Kruistocht (1270) ===
Hij nam in [[1270]], aan de zijde van de Franse koning [[Lodewijk IX van Frankrijk|Lodewijk IX]], deel aan de [[Achtste Kruistocht]] naar Tunis.

=== Gwijde wordt graaf van Vlaanderen (1278-1305) ===
[[Bestand:Gwijde van Dampierre sterling geslagen Namen.jpg|thumb|left|262px|[[Sterling (munt)|Sterling]] van Gwijde van Dampierre, geslagen in [[Namen (stad)|Namen]] (1295-1296).]]
Op 29 december 1278 deed zijn moeder [[Margaretha van Constantinopel]] in zijn voordeel afstand van het graafschap Vlaanderen, waarvan hij tot dan mederegent was. Gwijde was toen al 53 jaar oud.

Het grafelijk bestuur stond niet hoog aangeschreven bij de bevolking. Dat was te wijten aan de langdurige afwezigheid van [[Ferrand van Portugal]], die jarenlang in Frankrijk in gevangenschap verbleef, het onzekere bestuur van zijn echtgenote [[Johanna van Constantinopel]] en de jarenlange vete tussen het [[huis Dampierre]] en het [[huis Avesnes]]. De Vlaamse steden ([[Gent]], [[Ieper]], [[Kortrijk]]) werden welvarend dankzij de [[lakenindustrie]]. De graven moesten om hun hofhouding te bekostigen financieel steeds meer op hen een beroep doen ten koste van grafelijke macht.

[[Bestand :Guy De Dampierre.jpg|thumb|262px|Graaf Gwijde van Dampierre met zijn twee echtgenotes: [[Mathilde van Béthune]] en [[Isabella van Luxemburg]] (afbeelding uit ''[[Flandria illustrata]]'', 1641)]]

Bij de troonsbestijging van koning [[Filips IV van Frankrijk|Filips IV ''de Schone'']] in 1285, begonnen de moeilijkheden tussen Vlaanderen en Frankrijk. Gwijde van Dampierre zocht steun bij de Engelse koning [[Eduard I van Engeland|Eduard I]]. In 1294 kwamen Gwijde en Eduard te [[Lier (België)|Lier]] overeen dat zoon [[Eduard II van Engeland]] zou huwen met [[Filippa van Vlaanderen]], de dochter van Gwijde. De Franse koning verhinderde dit huwelijk door Gwijde, zijn dochter en groot gevolg naar Frankrijk uit te nodigen en ze beiden gevangen te zetten. Gwijde werd na bemiddeling van onder meer paus [[Bonifatius VIII]] vrijgelaten in 1295, terwijl zijn dochter Filippa in het paleis [[Louvre]] opgesloten bleef en er overleed in 1306. Gwijde zegde zijn feodale trouw 9 januari aan de Franse koning op en sloot een militair verbond met Engeland (7 januari 1297, dezelfde dag waarop de nieuwe Hollandse graaf [[Jan I van Holland|Jan I]] met Elisabeth, de dochter van de Engelse koning Eduard, huwde<ref>{{Aut|J.W. Verkaik}}, ''De moord op graaf Floris V'', Hilversum, 1996, pp. [https://books.google.be/books?id=cq2iVi-R1tEC&pg=PA142 142]-[https://books.google.be/books?id=cq2iVi-R1tEC&pg=PA143 143]. [https://web.archive.org/web/20230718184646/https://books.google.be/books?id=cq2iVi-R1tEC&pg=PA142 Gearchiveerd] op 18 juli 2023.</ref>). De openlijke strijd tussen graaf Gwijde en koning Filips IV nam hierdoor een aanvang.
{{Zie hoofdartikel|Vlaamse Opstand (1297-1305)}}
Uit geldnood deed Gwijde geregeld een beroep op [[Pieter uten Zak]] (gestorven in 1309 'in duistere omstandigheden'), de voorlaatste commandeur van de [[Tempeliers]] in het baljuwschap Vlaanderen.<ref>{{Aut|M. Nuyttens}}, ''Krijgers voor God: de orde van de tempeliers in de Lage Landen, 1120-1312'', Leuven, 2007, p. 175.</ref> Vlaanderen werd door de Franse koning veroverd tussen januari en mei 1300. Gwijde gaf zich met zijn oudste twee zonen, [[Robrecht III van Béthune]] en Willem van Crèvecoeur, gevangen. Deze gebeurtenissen waren mede oorzaak van de [[Brugse metten]] en de [[Guldensporenslag]] in [[1302]], waarin [[Gwijde van Namen]], een zoon uit zijn tweede huwelijk, een belangrijke rol zou spelen.

Gwijde van Dampierre overleed in gevangenschap te [[Compiègne]] in 1305. Hoewel hij liever naast zijn tweede echtgenote Isabella van Luxemburg in de [[Abdij van Beaulieu]] was begraven, werd hij door zijn kinderen begraven in de [[Abdij van Flines]]. Hij werd in Vlaanderen opgevolgd door zijn zoon [[Robrecht III van Béthune]].

== Kinderen ==
Mathilde schonk hem acht kinderen:
* [[Robrecht III van Vlaanderen]] (1249 - [[17 september]] [[1322]]), graaf van Vlaanderen (1305-1322)
* Willem van Dendermonde, ook [[Willem Crèvecoeur]] genoemd (1248 of 1249-1311)
* [[Jan van Vlaanderen]] (omstreeks 1250 - [[14 oktober]] [[1291]]), [[prinsbisdom Metz|bisschop van Metz]] van 1280 tot 1282, [[Prinsbisdom Luik|prins-bisschop van Luik]] van 1282 tot 1291
* [[Margaretha van Dampierre]] (omstreeks 1251 - [[3 juli]] [[1285]]), huwde in augustus 1273 met hertog [[Jan I van Brabant]]
* Boudewijn (rond 1252-1296)
* Maria van Dampierre (omstreeks 1253-1297), huwde met [[Willem V van Gulik]] in 1266. Na zijn dood, op 17 maart 1278 huwde ze in 1281 met Simon van Château-Villain. Twee zoons uit haar huwelijk met Willem hadden dezelfde voornaam als hun vader en sneuvelden in de strijd tussen Vlaanderen en Frankrijk:
** [[Willem van Gulik de Oudere]] in de [[Slag bij Bulskamp]] (1297);
** [[Willem van Gulik de Jongere]] in de [[Slag bij Pevelenberg]] (1304).
* [[Beatrix van Vlaanderen]], (omstreeks [[1253]] - [[23 maart]] [[1296]]), huwde met graaf [[Floris V van Holland]] in het jaar [[1269]].
* [[Filips van Chieti]] (omstreeks 1257 - november 1308), huwde in 1284 met [[Mathilde van Courtenay (1254-1303)|Mathilde van Courtenay]], gravin van Chieti. Na haar dood in 1301 huwde hij met [[Filippa van Milly]], regent van Vlaanderen na Guldensporenslag van 1303 tot aan het [[verdrag van Athis-sur-Orge]] in 1305.

Na de dood van zijn vrouw Mathilde (1263) hertrouwde hij in 1265 met [[Isabella van Luxemburg]].<ref name="TBotGS 8">{{Aut|Jan Frans Verbruggen|J.F. Verbruggen}} - ed. {{Aut|Kelly DeVries|K. DeVries}} - trad. {{Aut|D.R. Ferguson}}, ''The Battle of the Golden Spurs (Courtrai, 11 July 1302)'', Woodbridge - Rochester, 2002, p. [https://books.google.be/books?id=gD5rjC_9Q08C&pg=PA8 8]. [https://web.archive.org/web/20230718184320/https://books.google.be/books?id=gD5rjC_9Q08C&pg=PA8 Gearchiveerd] op 18 juli 2023.</ref>
Isabella schonk hem elf kinderen, van wie er acht de volwassen leeftijd bereikten:
* [[Jan I van Namen]] (1267-1330), markgraaf van Namen, regent van Vlaanderen na de Brugse metten tussen 1302-1303
* [[Beatrix van Dampierre]] (1272-1307), gehuwd met [[Hugo van Blois|Hugo II van Châtillon]], graaf van Blois-Dunois
* [[Gwijde van Namen]] (1272-1311), heer van [[Ronse]]
* Johanna (-1296), non
* [[Margaretha van Dampierre (1272-1331)|Margaretha van Dampierre]] (1272-1331), die in 1282 huwde met [[Alexander van Schotland|Alexander]] (1263-1283), erfprins van Schotland en in 1286 met [[Reinoud I van Gelre]] (1255-1326)
* Hendrik van Lodi (-1337), die in 1309 huwde met Margaretha, dochter van graaf [[Diederik VIII van Kleef]]
* [[Filippa van Vlaanderen]] (?-1306), die met de Engelse troonopvolger [[Eduard II van Engeland|Eduard II]] zou huwen, maar werd samen met haar vader door koning [[Filips IV van Frankrijk]] gevangengenomen en stierf hoogstwaarschijnlijk in gevangenschap.
* [[Isabella van Dampierre]] (1275-1333), in 1307 gehuwd met heer [[Jan I van Fiennes]]

== Voorouders ==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Gwijde van Dampierre (1226-1305)
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"| [[Willem I van Dampierre]] (1130-1161) ∞ [[Ermengarde van Toucy]] (?-?)
|colspan="2"| [[Archimbald van Bourbon (1140-1167)|Archimbald van Bourbon]] (1140-1167) ∞ 1164 [[Adelheid van Bourgondië (1146-1192)]] (1146-1192)
|colspan="2"| [[Boudewijn de Moedige]] (1150-1195) ∞ 1169 [[Margaretha van de Elzas]] (1145-1194)
|colspan="2"| [[Hendrik I van Champagne]] (1126-1181) ∞ 1164 [[Maria van Frankrijk (1145-1198)]] (1145-1198)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"| [[Gwijde II van Dampierre]] (?-1216) ∞ [[Mathilde I van Bourbon]] (1165-1228) 
|colspan="4"| [[Boudewijn I van Constantinopel]] (1171-1205) ∞ [[Maria van Champagne]] (1174-1204)
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"| [[Willem II van Dampierre]] (1196-1231) ∞ 1223 [[Margaretha II van Vlaanderen]] (1202-1280)
|}

==Zie ook==
* [[Lijst van graven van Vlaanderen]]
* [[Kasteel van Montaigle]]

{{Appendix|ref|2=
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Graaf van Vlaanderen]][[Categorie:Graaf van Namen|Gwijde I]][[Categorie:Heer van Dampierre]][[Categorie:Huis Dampierre]][[Categorie:Huis Béthune-Dampierre]][[Categorie:Gevangene|Dampierre, G]][[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 14e eeuw|Dampierre, G]]

Gwijde van Dampierre - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"