https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=HaardstedengeldHaardstedengeld - Bewerkingsoverzicht2026-04-20T23:38:36ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Haardstedengeld&diff=181261&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2026-01-13T05:47:41Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Invordering van het bijzonder haardstedengeld in Leiden ter financiering van de oorlog tegen Engeland, NG-VG-1-988.jpg|miniatuur|Invordering van het bijzonder haardstedengeld in Leiden ter financiering van de oorlog tegen Engeland (1666)]]<br />
Het '''haardstedengeld''' (ook wel: '''schoorsteengeld''' of '''vuurstedengeld''') was in [[Nederland]] in de [[17e eeuw|17e]] en [[18e eeuw|18e]] eeuw een [[belasting (fiscaal)|belasting]] over [[haardstede]]n die kan worden gezien als een voorloper van de huidige [[onroerende-zaakbelasting]] (OZB). Ten behoeve van de inning werden lijsten van belastingplichtigen aangelegd, de haardstedenregisters.<br />
<br />
== Drenthe ==<br />
De [[Generaliteit Drenthe]] had al in [[1606]] geadviseerd om haardstedengeld in te voeren, maar de eerste heffing vond pas in [[1672]] plaats, in eerste instantie eenmalig vanwege de bekostiging van oorlogsinspanningen. Het haardstedengeld werd vanaf 1672 geheven op basis van het aantal paarden, en werd tot [[1804]] jaarlijks geïnd. Het aantal paarden waarmee de ingezetene de [[Es (geografie)|es]] op ging bepaalde of er [[heffingskorting]] werd verleend: zo betaalde een boer met vier paarden vier [[Nederlandse gulden|gulden]], en een [[keuterboer]] een gulden.<br />
<br />
Voor de ambachten was het tarief gelijk aan dat van een keuterboer, vermeerderd met een toeslag voor het ambacht. Een timmerman of smid betaalde zo twee gulden: een voor het keuterboertarief, en een voor zijn ambacht. Onvermogenden, zoals schippers en veenarbeiders, betaalden niet meer dan 10 stuivers. De armen die van [[aalmoes|aalmoezen]] leefden waren vrijgesteld.<br />
<br />
In de oorlogsjaren [[1703]] - [[1713]] werd het dubbel haardstedengeld ingevoerd, en moesten de ingezetenen dus tweemaal hun tarief betalen. Vanaf [[1742]] werd alleen nog dubbel geheven.<br />
<br />
In 1672 werden meer dan 4900 Drentse huishoudens aangeslagen, in 1804 bijna 8300.<br />
<br />
== Veluwe ==<br />
Op de Veluwe werd de inning van haardstedengeld door de [[Staten van Veluwe]] uitbesteed aan particulieren. De pachter moest bij de inwoners van het ambt de aanslag zowel vaststellen als innen. Om deze reden zijn van deze regio weinig registers bewaard gebleven: als de pachter zijn werk had gedaan was het bewaren van het register niet meer nodig.<br />
<br />
== Friesland ==<br />
Het schoorsteengeld in Friesland ging in [[1637]] op in een nieuwe belasting: de [[vijf speciën]]. Ook het [[hoofdgeld]], het [[hoorngeld]], het [[paardengeld]] en het [[middel op de bezaaide landen]] werden in deze nieuwe belasting ondergebracht.<br />
<br />
== Bronnen ==<br />
* [http://www.encyclopediedrenthe.nl/haardstedengeld Encyclopedie Drenthe Online]<br />
* [https://web.archive.org/web/20071008063327/http://www.homanfree.nl/HSR/HSR%20inleiding.htm Haardstedenregisters in Drenthe]<br />
* [http://www.ampt-epe.nl/index.php?option=com_content&view=category&id=69:1781-heerstedengeld&Itemid=55 Ampt Epe]<br />
* [https://web.archive.org/web/20071006132025/http://test.gemeentearchief.nl/index.php?id=403 Historisch Centrum Leeuwarden]<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Haardstedenregister}}<br />
[[Categorie:Historische belasting]]<br />
[[Categorie:Belasting in Nederland]]<br />
[[Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de 17e eeuw]]</div>Colani