Colani op 18 mei 2025 om 16:21

2025-05-18T16:21:11Z

Nieuwe pagina

{{Infobox ondernemer
| afbeelding = HakHoldert.jpg
| naam = Hak Holdert
| bijnaam =
| onderschrift = Hak Holdert (ca. 1925).
| geboortedatum = [[4 juni]] [[1870]]
| geboorteplaats = Salatiga (Java)
| geboorteland =
| overlijddatum = [[21 juli]] [[1944]]
| overlijdensplaats = [[Naarden]]
| opleiding =
| school =
| positie = uitgever van De Telegraaf
| beroep = uitgever, drukker, persmagnaat
| Kinderen =
| Ouders =
| bedrijven =
| titel(s) =
| overige bedrijven =
}}
[[Bestand:Meyer Sluyser.jpg |miniatuur|Cartoon van [[Albert Funke Küpper|Funke Küpper]] met journalist [[Meyer Sluyser]] die een complot tussen De Telegraaf van Holdert en de AVRO van [[Willem Vogt]] blootlegt.]]
'''Hendrikus Marinus Cornelis (Hak) Holdert''' ([[Salatiga (stad)|Salatiga]], [[Java (eiland)|Java]], [[Nederlands-Indië]], [[4 juni]] [[1870]] - [[Naarden]], [[21 juli]] [[1944]]) was een [[Nederland]]s dagbladuitgever, drukker en persmagnaat.

==Jeugd en vormingsjaren==
Holdert kwam op tienjarige leeftijd vanuit Nederlands-Indië naar Nederland. Hij was afkomstig uit een [[Amsterdam]]s geslacht van drukkers. Zijn vader en oom hadden in [[1881]] de drukkersfirma [[Holdert & Co]]. gesticht, uiteindelijk een der grootste drukkerijen van de hoofdstad. Holdert werd, na een opleiding in [[Duitsland]], bedrijfsleider in de drukkerij van [[Holdert & Co]]. In [[1894]] begon hij voor zichzelf met een drukkerij, Elsevier geheten.

Holdert had vijf kinderen; twee dochters uit zijn eerste huwelijk en een zoon en een dochter uit de buitenechtelijke relatie met zijn latere tweede echtgenote. De beide laatste kinderen droegen de naam Holdert, omdat zij waren geadopteerd door Holderts broer [[Antoine Holdert|Antoine]]. Holderts enige zoon [[Hakkie Holdert|Henri]], ook wel ''Hakkie'' genoemd, bezat in de ogen van zijn vader niet de kwaliteiten om later in zijn voetsporen te treden.

==Opbouw van een imperium==
In [[1902]] kocht Holdert de dagbladen ''[[De Telegraaf]]'' en ''De Courant''. Deze bladen waren in 1893 gesticht door jonkheer [[Henry Tindal]] en biermagnaat [[Gerard Adriaan Heineken]]. Na de dood van Tindal in 1902 kocht Holdert beide dagbladen, met de hulp van een aantal geldschieters. Hij blies de kranten nieuw leven in en maakte ze qua oplage en inkomsten tot succesvolle dagbladen. In [[1903]] nam Holdert de ''[[Amsterdamsche Courant]]'' over, in [[1905]] ''Het Ochtendblad'' en het ''Amsterdamsch Nieuwsblad''. In [[1912]] verwierf Holdert ''De Echo'' en in [[1913]] het ''Nieuwsblad voor Nederland''. Al vóór de [[Eerste Wereldoorlog]] was Holderts krantenconcern, gemeten naar de oplage van zijn kranten, het grootste dagbladbedrijf van Nederland. In [[1923]] volgde het uit [[1870]] daterende ''Het Nieuws van den Dag''. Al deze kranten werden opgeheven. ''De Courant'' veranderde van naam in: ''De Courant-Het Nieuws van den Dag''.

Holderts kracht als krantenuitgever lag in zijn zakelijk inzicht en in zijn gevoel voor wat het grote lezerspubliek wenst te lezen. Hij bepaalde in zijn eentje ook het redactionele beleid van al zijn bladen. Toen hij zich in [[1914]] in [[Parijs]] vestigde liet hij de directie formeel aan zijn broer [[F.H.J. Holdert|Eddy Holdert]] over. In de [[Eerste Wereldoorlog]] waren zijn bladen op zijn uitdrukkelijke instructie fel anti-Duits.

==[[Tweede Wereldoorlog]]==
Via zijn zoon Henri, die lid was van de [[Nationaal-Socialistische Beweging]] (NSB), kwam Holdert in juni [[1940]] in contact met [[C.J. Huygen|ir. C.J. Huygen]]. Deze zou in september van dat jaar door NSB-leider [[Anton Mussert]] benoemd worden tot secretaris-generaal van de Beweging. Uit deze contacten maakten de top van het Duitse bezettingsapparaat en de NSB op dat Holdert niet negatief tegenover het [[nationaalsocialisme]] stond. Holdert was van mening dat dit profijtelijk voor zijn krantenimperium zou kunnen zijn en betaalde een som van 25.000 [[Nederlandse gulden|gulden]] (waarde in 2005: € 170.000) waarmee de NSB [[Weerbaarheidsafdeling|WA]]-uniformen kon laten maken. Ook betaalde Holdert aan Huygen diens maandelijkse toelage van 1.000 gulden (2005: € 6.900), later ''f'' 1.500 (2005: € 9.000). Hiermee gaf Holdert substantiële financiële steun aan de NSB.

Tussen juli 1941 en juli 1942 waren er veelvuldig contacten tussen Holdert en de Duitse bezetter. Het was de bedoeling dat Holdert ''De Telegraaf'' zou verkopen aan de Duitsers. Dit ketste uiteindelijk af op de vraagprijs van Holdert.

Gedurende de Tweede Wereldoorlog heeft Holdert, hoewel geen nationaalsocialist, Duitse en pro-Duitse periodieken gedrukt en de NSB financieel gesteund. Dit deed hij naar eigen zeggen, omdat hij zijn bladen uit handen van de Duitsers en de NSB wilde houden.

==Na de oorlog==
In het kader van de [[Bijzondere rechtspleging]] is van de mogelijkheid gebruikgemaakt om de reeds overleden Holdert alsnog voor het Amsterdamse tribunaal te laten terechtstaan.<ref>{{Citeer nieuws |titel=„Telegraaf”-zaak nu voor het Tribunaal |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010830885:mpeg21:a0023 |werk=Het Parool |datum=1948-03-17 |bezochtdatum=2024-07-27}}</ref> Het vermogen van Holdert werd toen geschat op 17 miljoen gulden (waarde in 2005: € 66 miljoen) en het tribunaal adviseerde op [[7 april]] [[1948]] om hiervan 2 miljoen gulden (2005: € 8 miljoen) verbeurd te verklaren. Het tribunaal nam namelijk aan, dat Holdert "niet opzettelijk de [[nazipropaganda]] had bevorderd, maar wel dat hij, om zijn bedrijf te redden, onoorbare middelen had gebruikt".<ref>{{Citeer nieuws |titel=„Telegraaf"-concern zwaar beboet Twee en half millioen opgelegd |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000045997:mpeg21:a0021 |werk=Algemeen Handelsblad |datum=1948-04-07 |bezochtdatum=2024-07-27}}</ref>

{{Appendix|2=
* [https://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/lemmata/bwn1/holdert H.J. Scheffer, 'Holdert, Hendrikus Marinus Cornelis (1870-1944)'], In: ''Biografisch woordenboek van Nederland'', deel 1. Onder eindredactie van dr. J. Charité. Martinus Nijhoff, 's-Gravenhage, 1979, pp. 249-250. ISBN 90-247-2278-0.
* Koos Groen, ''Landverraad: de berechting van collaborateurs in Nederland''. Unieboek, Weesp, 1984. ISBN 90-228-4151-0.
* René Vos, ''Niet voor publicatie, de legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting''. Sijthoff, Amsterdam, 1988. ISBN 90-218-3752-8.
{{References}}}}

{{DEFAULTSORT:Holdert, Hak}}
[[Categorie:Nederlands collaborateur in de Tweede Wereldoorlog]][[Categorie:Nederlands drukker]][[Categorie:Nederlands uitgever]][[Categorie:NSB-lid]][[Categorie:SS-lid]]

Hak Holdert - Bewerkingsoverzicht

Colani op 18 mei 2025 om 16:21