Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-15T10:19:42Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox artiest
| naam = Hans Mossel
| afbeelding = Hans Mossel uit 1937.jpg
| onderschrift = Hans Mossel in 1937
| volledige naam = Henri Emile Mossel
| alias =
| bijnaam = Hans Mossel
| bijnamen =
| geboren = [[24 december]] [[1905]]
| overleden = [[4 augustus]] [[1944]]
| land = {{NL}}
| jaren-actief =
| genre =
| beroep = [[muzikant]]
| instrument = [[klarinet]], [[saxofoon]]
| zangstem =
| invloed =
| label =
| acts =
| gerelateerd =
| bekende instrumenten =
| portaal =
| website =
| imdb =
| allmusic =
| myspace =
| lastfm =
}}
'''Henri Emile (Hans) Mossel''' ([[Amsterdam (hoofdbetekenis)|Amsterdam]], [[24 december]] [[1905]] – [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]], [[4 augustus]] [[1944]]) was een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederlands]] [[klarinet]]tist en [[saxofoon|saxofonist]].

== Biografie ==
===Jaren 1905-1935===
Hans Mossel werd geboren in een muzikale joodse familie. Hij was een zoon van [[Cello|cellist]] [[Isaäc Mossel]] (1870-1923) en pianiste Jeannette Belinfante (1868-1925). [[Max Mossel]], vioolpedagoog, was een oom, en celliste [[Bertha Belinfante]] (1880-1933) een tante. Mossel bracht zijn jeugd door in [[Laren (Noord-Holland)|Laren]], waar hij met zijn ouders woonde aan de Velthuijsenlaan.<ref>[https://historischekringlaren.nl/velthuijsenlaan-19/ De woning aan de Velthuijsenlaan 19, Laren.] Historischekringlaren.nl. [https://web.archive.org/web/20230326094438/https://historischekringlaren.nl/velthuijsenlaan-19/ Gearchiveerd] op 26 maart 2023.</ref> Hij leerde al op jonge leeftijd piano te spelen. Zijn belangstelling voor [[jazz (hoofdbetekenis)|jazz]] werd door zijn vader gestimuleerd. Rond 1923 speelde hij als drummer en als pianist in de "Larensche Jazz Band". Enkele jaren later vormde hij zijn eigen band, “The Indian Jazz Band”. Saxofonist, trompettist en arrangeur [[Klaas van Beeck]] (1903-1979) deed ook mee. In 1931 trad Mossel in dienst van de vooraanstaande Duits-Joodse violist en orkestleider [[Marek Weber]] en vertrok naar Duitsland. Weber werd echter het doelwit van de [[nazi]]'s die zijn muziek bestempelden als [[Entartete Kunst|''Entartete Musik'']] en daarom vertrok Weber rond 1933 naar de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]]. Mossel keerde terug naar Amsterdam.<ref>[https://www.mosselmonument.nl/hans-mossel/ Foto van tekst Herman Openneer uit 1993] Mosselmonument.nl. [https://web.archive.org/web/20230223090543/https://www.mosselmonument.nl/ Gearchiveerd] op 23 februari 2023.</ref>

===Jaren 1935-1944===
Hans Mossel behoorde tot de toonaangevende klarinettisten en saxofonisten van [[Europa (werelddeel)|Europa]].<ref>[http://www.jodeninnederland.nl/id/P-2475 Joods Biografisch Woordenboek.] [https://web.archive.org/web/20191025092201/http://www.jodeninnederland.nl/id/P-2475 Gearchiveerd] op 25 oktober 2019.</ref><ref name="Herman Openneer 1935-2017, 1993">[https://www.mosselmonument.nl/ Herman Openneer (1935-2017), 1993.] [https://web.archive.org/web/20230223090543/https://www.mosselmonument.nl/ Gearchiveerd] op 23 februari 2023.</ref> In 1935 nam hij de Amsterdamse muziekhandel van Sally Wijnberg over. In die tijd vroeg de [[AVRO]] hem hun dansorkest te leiden. Beide activiteiten wist Mossel zonder problemen te combineren tot 1938, toen hij zich volledig ging toeleggen op de muziekhandel. In 1939 trouwde hij met de niet-Joodse Ada Elizabeth van Ollefen. Zij kregen twee kinderen. Kort na het begin van de [[Tweede Wereldoorlog]] werd het leven voor Hans Mossel echter moeilijk. In 1941 kreeg hij een speelverbod opgelegd en mocht ook zijn zaak niet meer voortzetten. Gemengd-gehuwde Joodse mensen werden vrijgesteld van deportatie naar [[concentratiekamp]]en of [[vernietigingskamp]]en. Dit betekende dat hij in zijn [[persoonsbewijs]] niet alleen een Joden-stempel had staan, maar ook een [[Sperr-stempel]]. Hij werd echter wel in 1943 als gemengd gehuwde Joodse man door de Duitse bezetters verplicht om op [[Luchthaven Schiphol|Schiphol]] te werken om onder andere bomkraters te dichten. Schiphol werd namelijk door de Duitse bezetter gebruikt als militair vliegveld met de naam [[Fliegerhorst]] 561, waardoor het door de [[Geallieerden (Tweede Wereldoorlog)|geallieerden]] geregeld zwaar werd gebombardeerd. Op 13 december 1943 wierpen 199 Amerikaanse vliegtuigen circa 1600 bommen op Fliegerhorst 561. Hierdoor werd dit vliegveld onbruikbaar voor de Duitsers.<ref>[https://web.archive.org/web/20191108173947/https://geschiedenis-winkel.nl/fliegerhorst-schiphol-iii-de-ondergang.html Fliegerhorst Schiphol III De ondergang: Onze nationale luchthaven in bezettingstijd, A.A. Jansen, De Bataafse Leeuw B.V., 2001.] geschiedenis-winkel.nl (gearchiveerd)</ref><ref>[https://nieuws.schiphol.nl/schiphol-in-de-tweede-wereldoorlog/ Fliegerhorst Schiphol.] [https://web.archive.org/web/20230602085323/https://nieuws.schiphol.nl/schiphol-in-de-tweede-wereldoorlog/ Gearchiveerd] op 2 juni 2023.</ref>
De Joodse mannen mochten tijdens de geallieerde bombardementen niet schuilen, terwijl niet-Joodse arbeiders dat wel mochten. Toen in februari 1944 zes Joodse mannen, onder wie Hans Mossel en Wolf Willy Fuldauer (1907-1945), even pauzeerden in een greppel, werden ze door een Duitse officier beschuldigd van sabotage.<ref>Tentoonstelling ''Tewerkgesteld in het Amsterdamse Bos, Joodse werkkampen 1941-1944'', Bezoekerscentrum De Boswinkel, Amstelveen, 2 september 2021 t/m 10 juli 2022.</ref> Op 9 maart 1944 werd Mossel vervolgens overgebracht naar het [[kamp Westerbork]] waar hij terechtkwam in strafbarak B.67.<ref name="collections.arolsen-archives.org">[https://collections.arolsen-archives.org/en/archive/1-2-4-2_1242013/?p=1&doc_id=130344735 Gegevens over de deportatie van Hans Mossel via het Arolson archief.]</ref> Mossel werd eind maart 1944 gedeporteerd naar het concentratiekamp [[Auschwitz-Monowitz]], ook Auschwitz III genoemd, het laatste van de drie grote kampen van [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] in [[Polen]].<ref name="collections.arolsen-archives.org"/> Auschwitz III was een concentratiekamp waar het chemische bedrijf [[IG Farben]] en de staal- en wapenfabrikant [[ThyssenKrupp|Krupp Stahl]] hun dwangarbeiders vandaan haalden. Hans Mossel werd te werk gesteld bij IG Farben. De gemiddelde levensverwachting van de dwangarbeiders bij IG Farben was drie tot vier maanden. Op 4 augustus 1944 overleed Hans Mossel ten gevolge van [[dysenterie]], door uitputting en ontberingen.<ref>[[NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies]], Hans Mossel.</ref> Zijn leven is beschreven door [[Herman Openneer]].<ref name="Herman Openneer 1935-2017, 1993"/><ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2017/08/05/niemand-wist-zo-veel-van-oude-nederlandse-jazz-12281561-a1568974 Niemand wist zo veel van oude Nederlandse jazz (NRC, 5 augustus 2017).] [https://web.archive.org/web/20201027212426/https://www.nrc.nl/nieuws/2017/08/05/niemand-wist-zo-veel-van-oude-nederlandse-jazz-12281561-a1568974 Gearchiveerd] op 27 oktober 2020.</ref>

== Externe link ==
* [https://www.mosselmonument.nl/hans-mossel/ Hans Mossel - Mosselmonument.nl]
;Geluidsopnamen
* {{Link YouTube|id=3fluR4CL3Cw|label=AVRO Dansorkest o.l.v. Hans Mossel op 20 oktober 1936}}
* {{Link YouTube|id=nMjD35d3Jak|label=AVRO Dansorkest o.l.v. Hans Mossel speelt Darktown Strutters' Ball (1937)}}
* {{Link YouTube|id=wPgmxfdVz9A|label=AVRO Dansorkest o.l.v. Hans Mossel, uniek beeldmateriaal en muziek}}

{{Appendix|1=|2=
; Bronnen
* [https://www.mosselmonument.nl/ Herman Openneer (1935-2017), 1993]
* [http://www.jodeninnederland.nl/id/P-2475 Joods Biografisch Woordenboek]
* Peter Dempsey, ''Marek Weber: His Violin and His Orchestra'', 2011.
; Referenties
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Mossel, Hans}}
[[Categorie:Nederlands klarinettist]]
[[Categorie:Nederlands saxofonist]]
[[Categorie:Kampgevangene in Auschwitz]]

Hans Mossel - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd