https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=IJzermolen 2026-04-30T01:42:58Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.43.6 https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=IJzermolen&diff=150726&oldid=prev 2024-11-21T01:43:13Z

<p>Tekst vervangen - &quot;.JPG&quot; door &quot;.jpg&quot;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:gieterijdeventer TN.jpg|thumb|250px|Gebouw -nu rijksmonument- van oerijzergieterij [[Nering Bögel]] te Deventer. Op de gevel staat nog &#039;ijzermolen&#039; te lezen. Nadat de gieterij in 1932 failliet ging, werd het gebouw als opslagplaats voor graan, zaden en kunstmest gebruikt.]]<br /> Een &#039;&#039;&#039;ijzermolen&#039;&#039;&#039; is een molen die diende voor het aandrijven van installaties voor de bereiding en verwerking van ijzer. Dit gebeurde in twee typen bedrijven:<br /> *De molen dreef de [[Pomp (machine)|luchtpompen]] van een vroeg-industrieel [[hoogoven]]bedrijf aan. Doorgaans betrof het hierbij een [[Watermolen (door water aangedreven molen)|watermolen]].<br /> *De molen dreef de hamers aan in een [[smederij]] of &#039;&#039;ijzerpletterij&#039;&#039;.<br /> <br /> IJzermolens komen onder meer voor in Oost-Nederland. Het hoogovenbedrijf aldaar produceerde ruwijzer uit het plaatselijk aanwezige [[ijzeroer]], ten behoeve van de daarmee verbonden [[ijzergieterij (bedrijf)|ijzergieterij]]. Het reductiemiddel dat in de hoogovens gebruikt werd was [[houtskool]]. Als toeslag werd [[Muschelkalk]] gebruikt, dat in de omgeving van [[Winterswijk (plaats)|Winterswijk]] werd gewonnen.<br /> <br /> De oudste Nederlandse ijzermolen was de [[Rekhemse IJzermolen]]. Deze dateert van kort na [[1689]] en bevond zich op de [[Bielheimerbeek]] nabij [[Doetinchem (stad)|Doetinchem]]. In genoemd jaar vroeg [[Josias Olmius]] een vergunning aan &#039;&#039;om te mogen ontdecken, soecken ende reduceren sodaene minerael van ijser ende alle andere mineraliën, als hij aldaer sal konnen vinden, dienstig om iser te gieten&#039;&#039;. Enkele jaren later kreeg deze &#039;&#039;nieuw geïnventeerde ijsermakerie&#039;&#039; toestemming om betreffende watermolen op te richten. Deze heeft bestaan tot [[1809]], terwijl het hoofdbedrijf in [[1794]] werd verplaatst naar Laag-Keppel.<br /> <br /> Andere ijzermolens werden opgericht te [[DRU|Ulft]] ([[1754]]), [[Vulcaansoord|Terborg]] ([[1820]]), [[Nering Bögel|Deventer]] ([[1756]]) en [[Arnhem]] ([[1744]]-vóór 1800).<br /> <br /> De met de ijzermolens verbonden ijzergieterijen vervaardigden munitie (kogels, bommen en granaathulzen), huishoudelijke artikelen (kachels, haardplaten, roosters, potten) en ballastblokken voor schepen.<br /> <br /> Ook in België waren meerdere ijzermolens, zoals de [[IJzerkotmolen]] te [[Sint-Maria-Latem]]. Deze dreef een [[smederij|smeedhamer]] aan.<br /> <br /> ==Externe link==<br /> * [https://www.molenechos.org/molen.php?AdvSearch=171 IJzerkotmolen]<br /> <br /> {{Navigatie molens naar verrichting}}<br /> <br /> [[Categorie:Molen naar toepassing]]<br /> [[Categorie:Metaalbedrijf]]</div>

Colani