Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'De Ionische bouwstijl Detail van de Nikè-tempel (Athene, Akropolis) basement van een Ionische zuil (Athene, Propylaeën van de Akropolis)]] De '''Ionische orde''' is een van de drie bouworden uit de Griekse bouwkunst, oorspronkelijk afkomstig van de Ion…'

2026-04-17T11:35:28Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|150px|De Ionische bouwstijl thumb|Detail van de Nikè-tempel (Athene, Akropolis) thumb|Het voetstuk met [[Basement (architectuur)|basement van een Ionische zuil (Athene, Propylaeën van de Akropolis)]] De '''Ionische orde''' is een van de drie bouworden uit de Griekse bouwkunst, oorspronkelijk afkomstig van de Ion…'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Ionic.jpg|thumb|150px|De Ionische bouwstijl]]
[[Bestand:Detail_van_de_Nikè-tempel_(Athene,_Akropolis).jpg|thumb|Detail van de Nikè-tempel (Athene, Akropolis)]]
[[Bestand:PropyIon.jpg|thumb|Het voetstuk met [[Basement (architectuur)|basement]] van een Ionische zuil (Athene, Propylaeën van de Akropolis)]]
De '''Ionische orde''' is een van de drie [[bouworde]]n uit de [[Oud-Griekse architectuur|Griekse bouwkunst]], oorspronkelijk afkomstig van de Ionische eilanden. De ontwikkeling van de orde begint in de vroege zesde eeuw v.Chr.

Vergeleken met de contemporaine [[Dorische orde]] is een Ionische zuil vrij slank, 8½ tot 9½ modulen hoog (de "[[modulus (architectuur)|modulus]]" is de diameter van de zuil aan de basis), met diepere [[cannelure]]s die van elkaar gescheiden zijn door een vlakke naad.

De meest opvallende kenmerken van de Ionische zuil zijn dat deze op een [[Sokkel (beeld)|voetstuk]] staat en een versierd [[kapiteel]] bezit. Het voetstuk bestaat uit een combinatie van holle en bolle sierringen (de ''torus''). Het kapiteel is aan de hoeken versierd met een dubbele [[Voluut|volute]] onder een dunne dekplaat, dit is een [[voluutkapiteel]].

De zuilen dragen de [[architraaf]], waarop meestal een [[Fries (kunst)|fries]] loopt van doorlopend, halfverheven beeldhouwwerk.

Omdat de Ionische zuil slanker was, en bijgevolg minder draagvermogen had, hebben de Griekse architecten soms het aantal zuilen verhoogd, ofwel het driehoekige gevelveld (''fronton'' of ''[[timpaan]]'') erboven weggelaten.

Vitruvius schreef over het ontstaan van de Ionische orde:
{{cquote|Ze brachten op de zuil de vrouwelijke slankheid over door allereerst de dikte van de zuil een achtste van zijn hoogte te maken, zodat hij rijziger zou lijken. Aan de onderkant van de zuil plaatsten zij bij wijze van een schoen een basis, het kapiteel voorzagen zij van voluten, de rechts en links afhingen als gekrulde lokken in een kapsel, de voorkant sierden ze sierlijsten en slingers gemodelleerd als haren op het voorhoofd en langs de hele tors lieten ze groeven omlaag lopen als plooien in kleding, die vrouwen gewoonlijk dragen.|Uit een vertaling van Ton Peters}}<blockquote class="cquote">
Ze brachten op de zuil de vrouwelijke slankheid over door allereerst de dikte van de zuil een achtste van zijn hoogte te maken, zodat hij rijziger zou lijken. Aan de onderkant van de zuil plaatsten zij bij wijze van een schoen een basis, het kapiteel voorzagen zij van voluten, de rechts en links afhingen als gekrulde lokken in een kapsel, de voorkant sierden ze sierlijsten en slingers gemodelleerd als haren op het voorhoofd en langs de hele tors lieten ze groeven omlaag lopen als plooien in kleding, die vrouwen gewoonlijk dragen.

<div class="cquote-cite">— Uit een vertaling van Ton Peters</div>
</blockquote><blockquote class="cquote">Ze brachten op de zuil de vrouwelijke slankheid over door allereerst de dikte van de zuil een achtste van zijn hoogte te maken, zodat hij rijziger zou lijken. Aan de onderkant van de zuil plaatsten zij bij wijze van een schoen een basis, het kapiteel voorzagen zij van voluten, de rechts en links afhingen als gekrulde lokken in een kapsel, de voorkant sierden ze sierlijsten en slingers gemodelleerd als haren op het voorhoofd en langs de hele tors lieten ze groeven omlaag lopen als plooien in kleding, die vrouwen gewoonlijk dragen.

<div class="cquote-cite">— Uit een vertaling van Ton Peters</div></blockquote>

== Italiaanse renaissance ==
In de [[Italiaanse renaissance]]bouwkunst werd de klassieke zuilenorden nieuw leven ingeblazen. Er werd nauwkeurig vastgelegd hoe zuilen en hoofdgestel dienden te worden gedetailleerd. Zo werd ook de Ionische orde in de zestiende eeuw beschreven en getekend door Italiaanse architectuurtheoretici, zoals [[Sebastiano Serlio]] in zijn architectuurtractaat (1537-1551), [[Giacomo Barozzi da Vignola]] en [[Andrea Palladio]].

== Elementen van de Ionische bouwstijl ==
(de nummers verwijzen naar de afbeelding)
* [1] ''[[Fronton (bouwkunde)|fronton]]'' (gevelveld) -
* [2] ''[[Akroterion|acroterium]]'' -
* [3] ''sima'' of [[Cimaas]] (schuine kroonlijst) -
* [4] ''[[geison]]'' (horizontale gootlijst) -
* [7] [[Fries (kunst)|fries]] (met doorlopend beeldhouwwerk) -
* [13] ''[[architraaf]]'' (optisch verdeeld in 3 ''dokoi'' of horizontale balken) -
* [14] ''[[kapiteel]]'' (met [20] en [21]) -
* [17] zuilschacht -
* [18] ''[[cannelure]]'' (met vlakke naad) -
* [19] ''[[stylobaat]]'' -
* [20] ''[[Voluut|voluten]]'' -
* [21] ''[[cymatium]]'' of ''"eierlijst"'' -
* [23] [[Basement (architectuur)|zuilbasement]] (met [24]) –
* [24] ''[[torus (architectuur)]]'' (bolle sierring) of ''[[Scotia (architectuur)|scotia]]'' (holle sierring)

== Toepassingen van de Ionische orde in Nederland ==
* [[Marekerk (Leiden)|Marekerk]] ([[Leiden]])

== Zie ook ==
* [[Composiete orde]]
* [[Dorische orde]]
* [[Korinthische orde]]
* [[Toscaanse orde]]
{{Navigatie Griekse tempelbouw}}

[[Categorie:Zuil]][[Categorie:Geschiedenis van Ionië|Orde]]

Ionische orde - Bewerkingsoverzicht

Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'De Ionische bouwstijl Detail van de Nikè-tempel (Athene, Akropolis) basement van een Ionische zuil (Athene, Propylaeën van de Akropolis)]] De '''Ionische orde''' is een van de drie bouworden uit de Griekse bouwkunst, oorspronkelijk afkomstig van de Ion…'