Colani: /* Schilderijen en tekeningen */

2025-11-28T20:26:11Z

Schilderijen en tekeningen

Nieuwe pagina

{{Infobox architect
| afbeelding = Jacob van Campen.jpg
| onderschrift = Jacob van Campen
| naam = Jacob van Campen
| nationaliteit = [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden|Nederlandse]]
| geboortedatum = [[2 februari]] [[1596]]
| geboorteplaats = [[Haarlem]]
| overlijdensdatum = [[13 september]] [[1657]]
| overlijdensplaats = [[Amersfoort]]
| RKD = 15015
| praktijk =
| belangrijke_gebouwen = [[Paleis op de Dam|Stadhuis Amsterdam]], [[Mauritshuis]]
| belangrijke_projecten=
| prijzen =
}}
'''Jacob van Campen''' ([[Haarlem]], [[2 februari]] [[1596]] – [[Amersfoort]], [[13 september]] [[1657]]) was een Nederlandse architect en kunstenaar.

== Biografie ==
[[Bestand:Interieur, epitaaf Jacob van Kampen - Amersfoort - 20009125 - RCE.jpg|thumb|rechtop|Anoniem, ''Epitaaf voor "Iakob van Kampen" met dichtregels van Vondel'', ca. 1660, [[Sint-Joriskerk (Amersfoort)|Sint-Joriskerk]], Amersfoort<ref>Ottenheym et al. 1995, pp. 27, 51</ref> (foto: G. de Hoog, 1907, [[Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed|RCE]])]]

Jacob van Campen werd waarschijnlijk geboren op 2 februari 1596 in Haarlem. [[Constantijn Huygens]] vermeldt zijn verjaardag in twee gedichten en het geboortejaar is af te leiden uit een akte van 9 februari 1617 waarin staat dat hij toen 19 jaar was.<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 28, 244-245 (noot 15)</ref> Hij stamde uit een welgestelde familie en bracht zijn jeugd door in zijn geboortestad Haarlem.

Van Campen was Heer van [[Randenbroek (park)|Randenbroek]], en ging, vooral bij wijze van tijdverdrijf, schilderen. In [[1614]] werd hij lid van het [[Sint-Lucasgilde]]. Na een verblijf in Italië van 1617 tot 1624 keerde hij terug naar Nederland, waar hij de ideeën van [[Andrea Palladio]], [[Vincenzo Scamozzi]] en de klassieke architectuur van [[Marcus Vitruvius Pollio|Vitruvius]] combineerde met de inheemse baksteenbouw. Het resultaat was het [[Hollands classicisme]], een bouwstijl die behalve in Nederland ook internationaal van invloed was. Van Campen was bevriend met Constantijn Huygens, samen ontwierpen ze zijn nieuwe huis. Op [[Johan Maurits van Nassau-Siegen]], de ontwerper van de [[De Kleefse tuinen]] en de [[Frederik Willem van Brandenburg|Grote Keurvorst]] in Berlijn had Van Campen zelfs na zijn dood veel invloed. Frederik Willem van Brandenburg wenste koste wat het kost een boek door Van Campen geschreven te bezitten. Het stadhuis en het stadspaleis in [[Potsdam]] zijn op de ideeën van Van Campen gebaseerd.

Van Campen was actief als [[architect]], [[kunstschilder]] en ontwerper van decoratie-programma’s, zoals voor het [[kerkorgel]] in [[Alkmaar]]. Zijn kunst had tegelijk ook een invloed op de [[beeldhouwkunst]]. Bij zijn werken werd hij geassisteerd door [[Pieter Post (persoon)|Pieter Post]], [[Daniël Stalpaert]], [[Matthias Withoos]], [[Philips Vingboons]], [[Artus Quellinus]], [[Tielman van Gameren]] en [[Rombout Verhulst]]. Mogelijk werkte hij ook samen met [[Albert Eckhout]].

Tijdens de bouw van het Amsterdamse stadhuis, het tegenwoordige [[Paleis op de Dam]], woonde Van Campen in het duurste logement in de [[Kalverstraat]] en zijn verteringen waren navenant. In 1654 is Van Campen met ruzie vertrokken, waarschijnlijk in verband met het ontwerp van de tongewelven. Stalpaert won en beëindigde het project - naar verluidt - met minder fraaie oplossingen.

Jacob van Campen overleed op 13 september 1657, volgens Houbraken op [[Randenbroek (park)|Randenbroek]], de buitenplaats bij Amersfoort, die hij in 1625 had geërfd van zijn moeder. Hij werd op 23 september 1657 begraven in de [[Sint-Joriskerk (Amersfoort)|Sint-Joriskerk]] in Amersfoort. Korte tijd erna lieten de erfgenamen boven het graf een epitaaf aanbrengen met een kort gedicht van [[Joost van den Vondel|Vondel]].<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 51, 250 (noten 312-313)</ref>

Van Campen is nooit getrouwd geweest, maar had wel een zoon, Alexander van Campen, over wie vrijwel niets bekend is, behalve dat Margareta, Van Campens zus, hem in 1658 een levenslange jaarrente van 100 gulden legateerde.<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 23, 46-47</ref>

{{clearboth}}

== Werk ==
[[Bestand:Palais Noordeinde.jpg|thumb|Den Haag: Paleis Noordeinde]]
[[Bestand:Church in Renswoude, designed by Jacob van Campen.jpg|thumb|Kerk in [[Renswoude]]]]

Evenals andere architecten van het Hollands classicisme is Jacob van Campen zijn loopbaan begonnen als kunstschilder. Het is niet bekend wie zijn leermeester was. De Haarlemse schilder [[Pieter de Grebber]] zou hiervoor in aanmerking kunnen komen.
De vroegste werken van Van Campen verraden verder de invloed van de [[Utrechtse caravaggisten]]. Zijn latere schilderijen en de wanddecoraties voor onder andere [[Paleis Huis ten Bosch]] worden evenals zijn architectuurontwerpen gerekend tot het [[Hollands classicisme]]. [[Paulus Bor]] (uit Amersfoort) en [[Caesar van Everdingen]] behoorden waarschijnlijk tot zijn leerlingen.

Tot Van Campens vroegst bekende bouwwerken behoren het [[Coymanshuis]] aan de [[Keizersgracht (Amsterdam)|Keizersgracht]] uit 1625 en het [[Huis ten Bosch (Maarssen)|Huis ten Bosch]] in [[Maarssen]] uit 1628. De opdrachtgevers van deze beide huizen waren familie van elkaar: Pieter Belten was getrouwd met een zus van de broers Coymans. De verbouwing van het [[Rembrandthuis]] aan de Jodenbreestraat (ca. 1633 ?), waarvan Pieter Belten mede-eigenaar was, is ook met Van Campen in verband gebracht.<ref>Zie Meischke 1966, p. 143-145</ref>

Omdat Van Campen in de jaren 1630 enkele belangrijke gebouwen voor de stad Amsterdam ontwierp, zoals de [[Heiligewegspoort]] en de eerste stenen [[Schouwburg van Van Campen|stadsschouwburg van Amsterdam]] (naar het voorbeeld van [[Teatro Olimpico]] in [[Vicenza (stad)|Vicenza]]), is lange tijd gedacht dat hij ook betrokken was bij andere stadsprojecten uit deze tijd, zoals het [[Accijnshuis (Amsterdam)|Accijnshuis]] en de afbouw van de [[Westertoren (Amsterdam)|Westertoren]]. Onderzoek sinds de jaren 1980 naar de voorbeelden en de werkwijze van Van Campen heeft echter uitgewezen dat dit onwaarschijnlijk is. Deze gebouwen vielen onder de verantwoordelijkheid van [[Pieter de Keyser]], de toenmalige stadssteenhouwer. Bovendien passen ze niet in de stijl van Van Campen. Pieter de Keyser volgde bij zijn ontwerpen meestal het traktaat van Vignola (zoals bij het Accijnshuis), terwijl Van Campen uitging van Scamozzi, een leerling van Palladio.<ref>Terwen 1983, p. 177; Meischke 1995, p. 55-56</ref>

Hoewel de naam van Jacob van Campen onlosmakelijk verbonden is met de bouw van het [[Paleis op de Dam|nieuwe stadhuis]], was hij niet de eerste keuze voor het stadsbestuur. Hij moest net als andere architecten een voorstel indienen. In 1647 duikt zijn naam voor het eerst op in verband met het ontwerp. Het moest een volmaakt gebouw worden, met een volmaakte maatvoering, volmaakte verhoudingen en een volmaakte boodschap aan de toeschouwer. Zijn kracht lag in de strenge proporties en de relatief sobere versiering die zich beperkte tot het beeldhouwwerk van de kapitelen en de twee grote frontons aan de voor- en achtergevel, uitgevoerd door [[Artus Quellinus]]. De eenvoudige entree zonder trappen was verstopt op de begane grond. Constantijn Huijgens en Vondel noemden het "het achtste wereldwonder".<ref name=achtsteww>[https://web.archive.org/web/20150419025933/http://www.geschiedenisportaal.nl/wp/2013/08/paleis-op-de-dam-het-achtste-wereldwonder/ Paleis op de Dam: Het achtste wereldwonder] geschiedenisportaal.nl</ref>

Van Campen ontwierp behalve huizen en paleizen ook enkele kerken die speciaal waren ingericht voor de protestantse eredienst. Het gaat om de kerken in [[Renswoude]] en [[Hooge Zwaluwe]], en verder de nieuwbouw van de [[Nieuwe Kerk (Haarlem)|Nieuwe Kerk]] in Haarlem. [[Pieter Saenredam]], die de schetsen van Van Campen vaak in het net uitgewerkte, maakte van dit laatste ontwerp drie schilderijen en acht prenten. Van Campen ontwierp ook de grotendeels niet-uitgevoerde toren voor de [[Nieuwe Kerk (Amsterdam)|Nieuwe Kerk]].

Naast gebouwen ontwierp Van Campen ook wegen. De weg tussen [[Amersfoortseweg|Utrecht en Amersfoort]], de Amersfoortseweg, ook bekend als de 'Wegh der Weegen', is van zijn hand.

== Architectuur en decoratieprogramma's ==

Tenzij anders vermeld zijn de gegevens voor deze lijst ontleend aan: Koen Ottenheym, "Architectuur", in: ''Jacob van Campen. Het klassieke ideaal in de Gouden Eeuw'' (1995), p. 155-200.

;Woonhuizen, paleizen en buitenplaatsen
[[Bestand:Plein gezien naar de Korte Vijverberg met het Huygenshuis en Mauritshuis, ca. 1690.jpg|thumb|Jan van Call, ''Plein gezien naar de Korte Vijverberg met het [[Huygenshuis]] (links) en [[Mauritshuis]] (midden)'', ca. 1690, Stadsarchief Den Haag]]
[[Bestand:Tekening voorzijde - Amersfoort - 20009080 - RCE.jpg|thumb|Anoniem, ''Huis Randenbroek, het buitenhuis van Jacob van Campen'', ca. 1680, Gemeentearchief Amersfoort. Bij het linkergedeelte (in wit) staat: "dit noch aen te timmeren" (dit was wel gepland maar niet uitgevoerd).]]

* 1623 – "Guldewagen" (voorgevel), Grote Houtstraat, Haarlem (volgens Houbraken; gesloopt)<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 158</ref>
* 1625 – [[Coymanshuis]], Keizersgracht 117, Amsterdam
* 1628 – [[Huis ten Bosch (Maarssen)|Huis ten Bosch]], Maarssen (niet te verwarren met [[Paleis Huis ten Bosch]])
* ca. 1632-1636 – [[Randenbroek (park)|Huis Randenbroek]], bij Amersfoort (nieuwbouw eigen buitenplaats; onvoltooid en in de 19e eeuw sterk verbouwd)
* 1633-1635 – [[Elswout]], bij Overveen (waarschijnlijk met Pieter Wils en Pieter Post; sterk verbouwd)<ref>Meischke 1966, p. 143; Groeneveld 2012, p. 120</ref>
* 1634 – [[Huis Saxenburg]], bij Bloemendaal (ontwerp ?; gesloopt)<ref>Meischke 1966, p. 145</ref>
* 1633-1637 – [[Huygenshuis]], Plein, Den Haag (met Constantijn Huygens en Pieter Post; gesloopt in 1866)
* 1633-1644 – [[Mauritshuis]], Den Haag (met Pieter Post)
* 1635-1636 – [[Huis Honselaarsdijk]] (ontwerp nieuwe voorgevel; speelhuis)
* 1639-1640 – [[Paleis Noordeinde]], Den Haag (verbouwing)
* 1640-1647 – Huis Beekhoven 'Het Hoogerhuis', bij Amersfoort (vrijwel een kopie van Randenbroek; gesloopt in 1879)
* 1642 – [[Hofwijck]], Voorburg (basisontwerp uitgewerkt door Pieter Post)
* ? – ''<nowiki>'</nowiki>t Huis van den Heer Dedel'', Lisse (niet geïdentificeerd buitenhuis; vermeld door Houbraken)<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 15</ref>

;Openbare gebouwen
[[Bestand:Gerrit Lundens - Fair at the Heiligwegpoort in Amsterdam.jpg|thumb|Gerrit Lundens, ''Kermis bij de Heiligewegspoort'', [[Amsterdam Museum]]]]

* 1633-1635 – [[Burgerweeshuis (Kalverstraat Amsterdam)|Burgerweeshuis]] (nieuwe gevels van de meisjesbinnenplaats), Amsterdam
* 1637 – [[Heiligewegspoort]], Amsterdam (afgebroken in 1664)
* 1637-1638 – [[Schouwburg van Van Campen|Nieuwe Schouwburg]], Keizersgracht, Amsterdam (in 1664-1665 vervangen door nieuwbouw van Philips Vingboons; alleen de toegangspoort resteert)
* 1647-1654 — [[Paleis op de Dam|Stadhuis]], Amsterdam (voltooid door [[Daniël Stalpaert]])
* 1648 – [[Vredestempel (Haarlem)|Vredestempel]], [[Prinsenhof (Haarlem)|Prinsenhof]], Haarlem (door Jacob van Campen voorzien van muurschilderingen; ontwerp onzeker)

;Kerken
[[Bestand:Saenredam Nieuwekerk Haarlem.jpg|thumb|Pieter Saenredam, ''Interieur van de Nieuwe Kerk te Haarlem'', 1652, [[Frans Hals Museum]], Haarlem: Saenredam heeft de kerk geschilderd volgens het oorspronkelijk ontwerp van Jacob van Campen met acht ionische zuilen in plaats van de vier die daadwerkelijk zijn uitgevoerd]]

* 1635-1639 – [[Koepelkerk (Renswoude)|Hervormde kerk]], [[Renswoude]]
* 1638-1640 – [[Protestantse kerk (Hooge Zwaluwe)|Hervormde kerk]], [[Hooge Zwaluwe]]
* 1645-1649 – [[Nieuwe Kerk (Haarlem)|Nieuwe Kerk]], Haarlem
* 1645-1652 – Toren [[Nieuwe Kerk (Amsterdam)|Nieuwe Kerk]], Amsterdam (alleen het onderste gedeelte is uitgevoerd; in 1783 deels gesloopt)
* 1655 – Herbouw spits [[Onze Lieve Vrouwetoren (Amersfoort)|Onze Lieve Vrouwetoren]], Amersfoort (advies)<ref name=ottenheym51>Ottenheym et al. 1995, p. 51</ref>

;Orgelkassen en kerkmeubilair

* 1638-1646 – Orgel [[Grote of Sint-Laurenskerk (Alkmaar)|Grote Sint-Laurenskerk]], Alkmaar<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 143-148</ref>
* 1645-1655 – Orgel [[Nieuwe Kerk (Amsterdam)|Nieuwe Kerk]], Amsterdam<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 148-153</ref>
* 1655 – Lichtkronen [[Sint-Joriskerk (Amersfoort)|Sint-Joriskerk]], Amersfoort<ref name=ottenheym51 />
* 1655 – Banken [[Grote of Sint-Laurenskerk (Alkmaar)|Grote Sint-Laurenskerk]], Alkmaar<ref name=ottenheym51 />

;Grafmonumenten<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 221-223</ref>

* 1653-1657 – Grafmonument Maarten Tromp, Oude Kerk, Delft
* na 1653 – Grafmonument Van Galen, Nieuwe Kerk, Amsterdam

;Interieurs en decoratieprogramma's<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 121-143</ref>

* 1635-1640 – Huis Honselaarsdijk
* 1636 – Kasteel Buren
* 1638 – Huis Ter Nieuburg
* 1647-1652 – [[Oranjezaal]] in [[Paleis Huis ten Bosch]], Den Haag (het gebouw werd ontworpen door Pieter Post)
* 1647-1654 – Stadhuis, Amsterdam
* ca. 1645-1650 – Betimmering 'Het Hoogerhuis', Randenbroek (bij Amersfoort)<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 74-77</ref>

;Tuinontwerpen

* 1638 – Huis Ter Nieuburg (niet uitgevoerd)<ref name=ottenheym223>Ottenheym et al. 1995, p. 223-225</ref>
* 1639-1640 – Huis Honselaarsdijk (met [[André Mollet]])<ref name=ottenheym223 />
* 1657 – Springenberg, Kleef<ref name=ottenheym51 />

;Infrastructuur en stedenbouw

* 1650 – Inrichting van het plein rond de [[Nieuwe Kerk (Haarlem)|Nieuwe Kerk]], Haarlem (niet uitgevoerd)
* 1652 – Slaperdijk (als adviseur en betrokkene)<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 47</ref>
* 1652 – [[Amersfoortseweg]] (Wegh der Weegen) (mogelijk betrokken als ontwerper of adviseur)<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 49</ref>
* 1654 – Brug over het Spui tussen Westsingel en het Zand, Amersfoort<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 50</ref>

== Schilderijen en tekeningen ==

Het catalogusnummer verwijst naar: Quentin Buvelot, "Catalogus van de schilderijen en tekeningen van Jacob van Campen", in:
''Jacob van Campen. Het klassieke ideaal in de Gouden Eeuw''.<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 105-119</ref>

{| class="wikitable"
! Afbeelding
! Titel
! Datering
! Techniek
! Afmetingen<br />{{nowrap|h x b (cm)}}
! Verblijfplaats
! Cat.
|-
|
| ''Oude vrouw met een boek''
| ca. 1625
| Olieverf op doek
| 71,5 x 57
| Privéverzameling: Milwaukee (Wisconsin), collectie Alfred Bader
| 1
|-
| [[Bestand:Jacob van Campen - Diogenes.jpg|150px]]
| ''Diogenes zoekt een mens''
| 1628
| Olieverf op doek
| 111 x 172,9
| Utrecht, [[Centraal Museum]]
| 2
|-
| [[Bestand:Pieter Saenredam by Jacob van Campen.jpg|150px]]
| ''Portret van Pieter Saenredam''
| 1628
| Zwart krijt op papier
| 23,5 x 18
| Londen, [[British Museum]]
| 13
|-
|
|''Portret van Constantijn Huygens jr.''
| 1635
| Rood krijt op papier
| 16 x 16,2
| Haarlem, [[Teylers Museum]]
| 14
|-
| [[Bestand:Jacob van Campen - Double Portrait of Constantijn Huygens (1596-1687) and Suzanna van Baerle (1599-1637) - 1089 - Mauritshuis.jpg|150px]]
| ''Portret van Constantijn Huygens en Suzanna van Baerle''
| ca. 1635
| Olieverf op doek
| 95 x 78,5
| Den Haag, [[Mauritshuis]]
| 3
|-
| [[Bestand:Jacob van Campen - Argus, Mercury and Io - 1062 - Mauritshuis.jpg|150px]]
| ''Mercurius, Argus en Io''
| ca. 1640
| Olieverf op doek
| 204 x 193
| Den Haag, [[Mauritshuis]]
| 4
|-
|
| ''De Heilige Hiëronymus''
| ca. 1640
| Olieverf op doek
| 130 x 90
| Verblijfplaats onbekend
| 5
|-
| Zie [[#Trompe-l'oeilschilderingen|hieronder]]
| 9 trompe-l'oeilschilderingen voor Huis Beekhoven ('Het Hoogerhuis') bij Amersfoort (3 x 3 panelen)
| ca. 1645-1650
| Olieverf op paneel
| 86,6 x 86
| Amersfoort, [[Museum Flehite]] (bruikleen van [[Rijksmuseum Amsterdam]])
| 6
|-
| [[Bestand:Oranjezaal na de restauratie- gedeelte van het gewelf boven de westwand - 's-Gravenhage - 20429672 - RCE.jpg|150px]]
| ''Apollo en Aurora''
| ca. 1650-1651
| Olieverf op hout
| halfrond; max. breedte: 752 cm
| Den Haag, Oranjezaal, [[Paleis Huis ten Bosch|Huis ten Bosch]]
| 7
|-
| [[Bestand:Part of the Triumphal Procession, with Gifts from the East and the West, by Jacob van Campen.jpg|150px]]
| ''Triomftocht met de schatten uit de Oost en West''
| ca. 1650-1651
| Olieverf op doek
| 380 x 201
| Den Haag, Oranjezaal, [[Paleis Huis ten Bosch|Huis ten Bosch]]
| 8
|-
| [[Bestand:Frederik Hendrik as Man-at-Arms ruling the waters, by Jacob van Campen.jpg|150px]]
| ''Allegorie op Frederik Hendrik als krijgsman''
| ca. 1650-1651
| Olieverf op doek
| 321 x 205
| Den Haag, Oranjezaal, [[Paleis Huis ten Bosch|Huis ten Bosch]]
| 9
|-
| [[Bestand:Oranjezaal na de restauratie- gewelfvak boven de zuidwand - 's-Gravenhage - 20429656 - RCE.jpg|150px]]
| ''Allegorie op de vruchtbaarheid'' (het vierkant boven ''Venus, Juno en Ganymedes'' van [[Caesar van Everdingen]])
| ca. 1650-1651
| Olieverf op hout
| 140 x 140
| Den Haag, Oranjezaal, [[Paleis Huis ten Bosch|Huis ten Bosch]]
| 10
|-
| [[Bestand:LenaertNicasiusbyJacobvanCampen.jpg|150px]]
| ''Portret van Leendert Nicasius'' (zie [[Lenaert Nicasius]])
| 1651
| Olieverf op paneel
| 137,7 x 69,6
| Amersfoort, Stadhuis
| 11
|-
| [[Bestand:Jacob van Campen - The Last Judgment - WGA03811.jpg|150px]]
| ''Het Laatste Oordeel''<br />(oorspronkelijk bestemd voor de Vierschaar van het [[Paleis op de Dam|Stadhuis van Amsterdam]])<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 84-85</ref>
| ca. 1653
| Olieverf op doek
| 328 x 203
| Amersfoort, [[Sint-Joriskerk (Amersfoort)|Sint-Joriskerk]] (bruikleen van de gemeente Amersfoort)
| 12
|-
| [[Bestand:Woman making her toilet, by Jacob van Campen.jpg|150px]]
| (Naar Jacob van Campen ?)<ref>Zie [https://rkd.nl/explore/images/14500 RKD]</ref>
''Vrouw bij haar toilet''
|
| Olieverf op doek
| 92 x 67
| Den Haag, [[Museum Bredius]]
| -
|}

=== Trompe-l'oeilschilderingen ===

Voor een kamer in het Huis Beekhoven (bijgenaamd 'Het Hoogerhuis') bij Amersfoort heeft Jacob van Campen rond 1645-1650 negen trompe-l'oeilschilderingen in olieverf geschilderd (3 x 3 panelen). Lange tijd werd gedacht dat dit 'Hoogerhuis' Van Campens eigen buitenplaats [[Randenbroek (park)|Randenbroek]] was, maar dit is niet correct. Het gaat om het nabijgelegen huis van Arent van Wijnbergen, dat in 1879 werd gesloopt.<ref>Ottenheym et al. 1995, pp. 48, 54, 74-77</ref> Het [[Museum Flehite]] in Amersfoort heeft de panelen in langdurig bruikleen van het [[Rijksmuseum Amsterdam]].

<gallery>
Vanitasstilleven met doodshoofd met een lauwerkrans en twee brandende kaarsen Rijksmuseum SK-A-4254-3.jpg|''Vanitasstilleven met doodshoofd met een lauwerkrans en twee brandende kaarsen'', {{nowrap|86,6 x 86 cm}}
Hercules haalt Cerberus uit de onderwereld Rijksmuseum SK-A-4254-4.jpg|''Hercules haalt Cerberus uit de onderwereld'', {{nowrap|101 x 164 cm}}
Graftombe met inscriptie Rijksmuseum SK-A-4254-1.jpg|''Graftombe met inscriptie'', {{nowrap|86,4 x 85,5 cm}}
Jacob van Campen 006.jpg|''Stilleven met een fruitmand in een nis'', {{nowrap|97 x 149,5 cm}}
Jacob van Campen 007.jpg|''Stilleven met een fruitmand in een nis'', {{nowrap|97 x 158,7 cm}}
Jacob van Campen 008.jpg|''Stilleven met een fruitmand in een nis'', {{nowrap|97 x 172,1 cm}}
Stilleven een schaal met maïs, artisjok, druiven en een papegaai Rijksmuseum SK-A-4254-2.jpg|''Stilleven een schaal met maïs, artisjok, druiven en een papegaai'', {{nowrap|82,7 x 111 cm}}
Hercules verslaat de centauren Rijksmuseum SK-A-4254-5.jpg|''Hercules verslaat de centauren'', {{nowrap|101,7 x 162 cm}}
Stilleven met boeken, bladmuziek, viool, hemelglobe en een uil Rijksmuseum SK-A-4254-8.jpg|''Stilleven met boeken, bladmuziek, viool, hemelglobe en een uil'', {{nowrap|102 x 85,3 cm}}
</gallery>

=== Ontwerptekeningen ===

Van de ontwerpen die Jacob van Campen heeft gemaakt voor zijn bouwprojecten en decoratieprogramma's zijn maar enkele tekeningen bewaard gebleven. Hij liet zijn schetsen meestal uitwerken door bevriende collega's en assistenten, zoals Pieter Saenredam (in Haarlem), Pieter Post (in Den Haag) en Philips Vingboons (in Amsterdam).

{| class="wikitable"
! Afbeelding
! Titel
! Datering
! Techniek
! Afmetingen<br />{{nowrap|h x b (cm)}}
! Verblijfplaats
! Cat.
|-
|
| Ontwerp van een wanddecoratie voor de galerij van [[Huis Buren|Kasteel Buren]] (niet uitgevoerd)<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 128-129</ref>
| ca. 1636
| Pen en potlood op papier
| 32,4 x 42,2
| Amsterdam, [[Rijksprentenkabinet]]
| 15
|-
|
| Ontwerp voor het beeldhouwwerk in het fronton aan de voorzijde van het Koninklijk Paleis
| ca. 1648
| Pen en potlood op papier
| 19,4 x 76,4
| Amsterdam, [[Rijksprentenkabinet]]
| 16A
|-
|
| Ontwerp voor het beeldhouwwerk in het fronton aan de achterzijde van het Koninklijk Paleis
| ca. 1648
| Pen en potlood op papier
| 19,4 x 76,2
| Amsterdam, [[Rijksprentenkabinet]]
| 16B
|-
|
| Schetsontwerp voor ''Apollo en Aurora'' in de Burgerzaal van het [[Paleis op de Dam|Stadhuis van Amsterdam]] (een muurschildering die nooit is uitgevoerd)<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 142-143</ref>
| ca. 1650
| Pen en potlood op papier
| 22,5 x 37
| Amsterdam, [[Rijksprentenkabinet]]
| 17
|-
|
| "Memorie voor de heer Jordaens": summiere schets voor het schilderij ''Allegorie op de Tijd en de Dood'' van [[Jacob Jordaens]] in de [[Oranjezaal]]<ref>Ottenheym et al. 1995, p. 137-138</ref>
| ca. 1650
| Pen op papier
|
| Den Haag, [[Koninklijk Huisarchief (Nederland)|Koninklijk Huisarchief]] (archief Frederik Hendrik)
| 18
|-
|
| Niet-uitgevoerd vereenvoudigd ontwerp voor het [[Paleis op de Dam|Stadhuis van Amsterdam]]
| ca. 1653
| Pen en potlood op papier
| 47 x 68
| Amsterdam, [[Stadsarchief Amsterdam|Stadsarchief]]
| 19
|}

== Zie ook ==
* [[:Categorie:Bouwwerk van Jacob van Campen|Bouwwerk van Jacob van Campen]]
* [[Architectuur in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden]]
* [[Lijst van Nederlandse architecten]]

== Externe links ==
* {{en}}[https://www.archimon.nl/architects/jvancampen.html Architects: Jacob van Campen (1595-1657) - archimon.nl]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20070929111228/http://gallery.euroweb.hu/html/c/campen/ CAMPEN, Jacob van - euroweb.hu (gearchiveerd)]

== Literatuur ==
* {{aut|Blankert, A. (red.)}}, '''1999''', ''Hollands Classicisme in de zeventiende-eeuwse schilderkunst'', Rotterdam, NAi uitgevers
* {{aut|Dunk, T.H.von der}}, '''1993''', ''Hoe klassiek is de gothiek? Jacob van Campen en de toren van de Nieuwe Kerk te Amsterdam. Een nieuwe benadering van een oude kwestie'', in: ''Jaarboek Amstelodamum'' 85 (1993), p. 49-90.
* {{aut|Groeneveld, I.}}, '''2012''', "What's in a name? Nieuw licht op Moulins hofstede, de vroegste aanleg van buitenplaats Elswout te Overveen", in: ''Bulletin KNOB'' 2012-2, p. 111-125
* {{aut|Hoorn, W.J. van}}, '''1991''', ''Een hofstede genaamd Randenbroek (van leengoed tot stadspark)''
* {{aut|[[Arnold Houbraken|Houbraken, Arnold]]}}, '''1718-1721 (1753)''', "Jakob van Kampen", in: ''De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen. Derde deel'', Den Haag, Swart, Boucquet en Gaillard, p. 380-382; te lezen op [https://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0453.php DBNL (KB)]
* {{aut|Mak, G.}}, '''1997''', ''Het stadspaleis. De geschiedenis van het paleis op de Dam''
* {{aut|[[Ruud Meischke|Meischke, R.]]}}, '''1966''', ''De vroegste werken van Jacob van Campen'', in: ''Bulletin KNOB'' 65 (1966), p. 131-145
* {{aut|Meischke, R.}}, '''1994''', ''Het Amsterdamse fabrieksambt van 1595-1625'', in: ''Bulletin KNOB'' 1994-3, p. 100-122
* {{aut|Meischke, R.}}, '''1995''', ''Huizen in Nederland. Architectuurhistorische verkenningen aan de hand van het bezit van de Vereniging Hendrick de Keyser. Deel 2. Amsterdam'', Zwolle, Waanders
* {{aut|Ottenheym, K.A., Huisken, J.E. & Schwartz, G. (red.)}}, '''1995''', ''Jacob van Campen. Het klassieke ideaal in de Gouden Eeuw'', Amsterdam, Architectura & Natura Pers
* {{aut|Terwen, J.J.}}, '''1983''', ''Mag de bouwkunst van het Hollands classicisme 'palladiaans' genoemd worden?'', in: ''Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek'' 33 (1983), Bussum, Fibula-van Dishoeck, p. 169-189
* {{aut|Terwen, J.J. & Ottenheym, K.A.}}, '''1993''', ''Pieter Post (1608-1669), architect'', Zutphen, Walburg Pers
* {{aut|Verhoef, H. (red.)}}, '''2005''', ''<nowiki>'</nowiki>s Hemels overdaad. De orgels van de Nieuwe Kerk te Amsterdam'', Zutphen, Walburg Pers
* {{aut|Zanten, Mieke M. van}}, '''1999''', ''Orgelluiken. Traditie en iconografie'', Zutphen, Walburg Pers

{{Appendix|1=noot|2=
{{References||2}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Campen, Jac}}
[[Categorie:Hollands classicisme]][[Categorie:Nederlands architect]][[Categorie:Nederlands kunstschilder]][[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 17e eeuw]]

Jacob van Campen - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Schilderijen en tekeningen */