Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-11-23T18:19:15Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Jan (1438-1516), graaf van Egmond. Genaamd Manke Jan. Bannerheer van Bahr en Lathum, stadhouder van Holland, Zeeland en West-Friesland, als Jeruzalemvaarder Rijksmuseum SK-A-1547.jpg
| afbeeldingbreedte = 250
| naam = Jan III van Egmont
| leven =
| functie1 = [[Lijst van heren en graven van Egmont|Heer en graaf van Egmont]]
| periode1 = [[1483]]-[[1516]]
| voorganger1 = [[Willem IV van Egmont|Willem IV]]
| opvolger1 = [[Jan IV van Egmont|Jan IV]]
| functie2 = [[Vrije en hoge heerlijkheid van Purmerend, Purmerland en Ilpendam|Heer van Purmerland en Ilpendam]]
| periode2 = [[1483]]-[[1516]]
| voorganger2 = [[Veit van Wolkenstein|Vijt Heer van Volckesteijn]]
| opvolger2 = [[Jan IV van Egmont|Jan IV]]
| functie3 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden#Stadhouders Holland.2C Zeeland en Utrecht|Stadhouder van Holland, Zeeland en West-Friesland]]
| periode3 = [[1483]]-[[1515]]
| voorganger3 = [[Joost van Lalaing]]
| opvolger3 = [[Hendrik III van Nassau-Breda]]
| vader = [[Willem IV van Egmont]]
| moeder = [[Walburga van Meurs]]
| dynastie = [[Huis Egmont|Egmont]]
}}
[[Bestand:Master of Alkmaar portraits Egmond Werdenburg.jpg|200px|right|thumb|Jan III van Egmont met zijn vrouw Magdalena van Werdenburg.]]
'''Jan III van Egmont''', ([[Hattem]], [[3 april]] [[1438]] – [[Egmond]], [[21 augustus]] [[1516]]), bijgenaamd ''Manke Jan'', was [[Graafschap Egmont|heer van Egmont]], Baer, Lathum, Hoogwoude en Aarstwoude en heer van [[Hoge heerlijkheid van Purmerend, Purmerland en Ilpendam|Purmerend, Purmerland en Ilpendam]]. Hij was ook [[stadhouder]] van [[Graafschap Holland|Holland]], [[Graafschap Zeeland|Zeeland]] en [[West-Friesland (regio)|West-Friesland]]. Hij was de eerste persoon in die deze functies uitvoerde onder de [[Huis Habsburg|Habsburgers]]. Voorheen vielen deze functies onder het gezag van de [[Bourgondische Nederlanden|Bourgondiërs]].

==Leven==
Jan was de oudste zoon van [[Willem IV van Egmont]] en [[Walburga van Meurs]]. Zijn vader was de jongere broer en voornaamste raadgever van [[Arnold van Egmont]], hertog van [[Hertogdom Gelre|Gelre]].

Net als zijn vader steunde Jan van Egmont de Bourgondisch-Habsburgse vorsten in de strijd om het [[hertogdom Gelre]]. Toen de Bourgondische hertog [[Karel de Stoute]] in [[1473]] de macht in Gelre verwierf, stelde hij Jan aan als baljuw van [[Zutphen (stad)|Zutphen]]. In [[1474]] werd hij tevens tot baljuw van West-Friesland benoemd. Eind juni [[1474]] werd hij bovendien gouverneur van [[Arnhem]].

Omwille van zijn leiderschap van de Kabeljauwse factie (zie [[Hoeken en Kabeljauwen]]) werd Jan op [[5 augustus]] [[1483]] door [[keizer Maximiliaan I|Maximiliaan I van Oostenrijk]] aangesteld als [[stadhouder]] van [[graafschap Holland|Holland]], [[Graafschap Zeeland|Zeeland]] en [[West-Friesland (historische regio)|West-Friesland]], een functie die hij bleef vervullen tot [[19 november]] [[1515]], de datum waarop hij ontslag nam.

De goede verstandhouding met het Habsburgse huis bleek ook uit het huwelijk dat Jan in [[1484]] aanging met [[Magdalena van Werdenburg]], een nicht van Maximiliaan van Oostenrijk. In 1486 werd Jan verheven tot graaf van Egmont. Dit hield in dat de heren van Egmont vanaf dat moment geen leenman meer waren van de graaf van Holland maar als rijksgraaf direct onder de keizer van het Heilige Roomse Rijk vielen.
Hij werd in [[1491]] gekozen als ridder in de [[Orde van het Gulden Vlies]].

In november 1488 brak in zijn territoir een Hoekse opstand uit in navolging van het Vlaams verzet tegen het regentschap van Maximiliaan I. De [[Jonker Fransenoorlog]] breidde zich vanuit Zeeland uit naar het zuiden van Holland, waar vanuit Rotterdam plundertochten werden gehouden. Jan omsingelde de stad en zette de vaarwegen af, waarmee hij de rust in de omgeving herstelde. Toen de Hoeken ten slotte de stad ontruimden, achtervolgde hij hen naar Zeeland, waar hij hen versloeg en daarmee een einde maakte aan de Hoekse en Kabeljauwse Twisten.

In [[1491]] werd Jan geconfronteerd met een boerenopstand in West-Friesland. De opstandelingen hadden het voorzien op de hoge belastingen, die zij door de economische crisis niet meer konden opbrengen. Het lukte de stadhouder niet het oproer met vage beloftes te bezweren. De burgers van [[Alkmaar (Nederland)|Alkmaar]] voegden zich in [[1492]] bij de boeren en samen veroverden ze [[Haarlem]].

Jan van Egmont riep de [[Albrecht van Saksen (1443-1500)|hertog van Saksen]] te hulp. Deze stuurde een leger onder Witwolt von Schaumburg, dat de West-Friezen in [[Heemskerk]] in de pan hakte. Deze episode wordt de [[Opstand van het Kaas- en Broodvolk|opstand van het Kaas- en broodvolk]] genoemd.

Enkele portretten van Jan van Egmont worden bewaard in het [[Rijksmuseum Amsterdam]] en het [[Centraal Museum]] te Utrecht. Een diptiek, geschilderd door de [[Meester van Alkmaar]], waarop Jan samen met zijn echtgenote staat afgebeeld, wordt bewaard in het [[Metropolitan Museum of Art]] te New York.

Jan van Egmont was de vader van bisschop [[George van Egmont]] van [[Sticht Utrecht|Utrecht]].

==Huwelijk en kinderen==
[[Bestand:Jan III van Egmont wapen.svg|thumb|125px|Familiewapen]]
Jan III had een verhouding had met een zekere Josina van Waervershoef met wie hij een zoon had genaamd Allert (of Albert) Groot<ref>Genealogie der Heren en Graven van Egmond, Dr A.W.E. Dek</ref> Jan trouwde in [[1484]] met [[Magdalena van Werdenburg]].
Uit dit huwelijk werden tien kinderen geboren, waaronder:
* Josina van Egmond ([[1485]] - [[1523]]). Zij huwde in 1511 met [[Jan II van Wassenaer|Jan II van Wassenaar]].
* Walburga van Egmond ([[1490]] - [[1529]]). Zij trouwde met graaf [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]], vader van [[Willem van Oranje]].
* Catharina van Egmond ([[1491]] - [[1544]]). Zij trouwde met Frank van Borselen (- Tervueren, [[22 november]] [[1522]]). Hij was een zoon van Floris van Borselen en Barbara van Wassenaer en kleinzoon van [[Frank van Borssele]] (ca. [[1395]] - Brielle, [[19 november]] [[1470]])
* [[Anna van Egmond (ca. 1493-1563)|Anna van Egmond]] ([[1493]]-[[1563]]), ''abdis [[Abdij van Loosduinen|cistercienserabdij Loosduinen]].''
* Johanna van Egmond ([[1498]] - [[1541]]). Zij trouwde in 1526 met stadhouder [[Georg Schenck van Toutenburg]].
* [[Jan IV van Egmont|Jan IV van Egmond]] ([[1499]] - [[1528]]), erfgenaam van zijn vader.
* Philip van Egmond ([[1502]] - [[1529]]), ''heer van Baer''.
* Jurrien van Egmond ([[1503]]), ''abt van St. Amant'', ''heer van Baer''. Hij schonk de heerlijkheid Baer aan [[Karel I van Egmont|Karel]], de oudste zoon van zijn broer Jan.
* [[George van Egmont|Joris "George" van Egmond]] ([[1504]] - [[1559]])

== Voorouders==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Jan III van Egmont
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"|[[Arend van Egmont]] (1340-1409) ∞ [[Yolanda van Leiningen]] (-)
|colspan="2"|[[Jan V van Arkel (15e eeuw)|Jan V van Arkel]] (1362-1428) ∞ [[Johanna van Gulik]] (-1394) 
|colspan="2"|[[Frederik II van Meurs]] (-) ∞ [[Walburg van Saarwerden]] (-)
|colspan="2"|[[Adolf III van der Mark]] (1334-1394) ∞ [[Margaretha van Gulik]] (1337-1425)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|[[Jan II van Egmont]] (1385-1451) ∞ [[Maria van Arkel]] (-1415) 
|colspan="4"|[[Frederik III van Meurs]] (1362-1428) ∞ [[Engelberta van Kleef]] (-1394) 
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"|[[Willem IV van Egmont]] (1412-1483) ∞ [[Walburga van Meurs]] (1415-) 
|-
|- bgcolor="#E0E0E0"
|colspan="9"|'''Jan III van Egmont (1438-1516)'''
|}
{{Appendix|2=
* Gent, M. van, ‘Jan van Egmond: een Hollands succesverhaal’, ''Handelingen van de Koninklijke kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen'' 95 (1991) 259-269.
* Gent, M.J. van, ‘Pertijelike saken’. ''Hoeken en Kabeljauwen in het Bourgondisch-Oostenrijkse tijdperk'' (Den Haag 1994).
* Braake, S. ter ''Met recht en rekenschap. De ambtenaren van het Hof van Holland en de Haagse Rekenkamer in de Habsburgse tijd, 1483-1558'' (Hilversum 2007).
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Egmont, Jan III}}
[[Categorie:Graaf van Egmont|Jan III]]
[[Categorie:Huis Egmont|Jan III]]
[[Categorie:Stadhouder voor de vorst in Holland en Zeeland (en Utrecht)]]
[[Categorie:Ridder in de Orde van het Gulden Vlies]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 15e eeuw]]
[[Categorie:Persoon in de Hoekse en Kabeljauwse twisten]]

Jan III van Egmont - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd