Colani op 23 sep 2024 om 09:09

2024-09-23T09:09:01Z

Nieuwe pagina

{{Infobox heerser
| naam = Johan
| afbeelding =
| onderschrift =
| functie = [[Bestand:Nassau wapen.svg|10px]] [[Lijst van heersers van Nassau|Graaf van Nassau-Hadamar]]
| regeerperiode = [[1334]]–[[1364]]/[[1365|65]]
| inauguratie-naam =
| inauguratie =
| mederegent-naam = Mederegent
| mederegent = [[Emico II van Nassau-Hadamar|Emico II]] (1337–1359)
| voorganger = [[Emico I van Nassau-Hadamar|Emico I]]
| opvolger = [[Hendrik van Nassau-Hadamar|Hendrik]]
| rang =
| veldslagen-naam =
| veldslagen =
| huis-naam =
| huis = [[Huis Nassau-Hadamar (1303-1394)|Nassau-Hadamar]]
| vader = [[Emico I van Nassau-Hadamar]]
| moeder = [[Anna van Neurenberg]]
| geboren = ?
| geboren_in =
| gestorven = tussen [[12 november]] [[1364]] en [[20 januari]] [[1365]]
| gestorven_in =
| begraven =
| partner = [[Elisabeth van Waldeck]]
| religie = [[Rooms-Katholieke Kerk|Katholiek]]
| handtekening =
| heraldiek = Otto Nassau wapen.svg
| heraldiek-uitleg = Wapen van de Ottoonse Linie
| website =
| portaal =
}}

'''Johan van Nassau-Hadamar''' († tussen [[12 november]] [[1364]] en [[20 januari]] [[1365]]<ref name="dekaanv">Dek (1970), aanvullingen.</ref>), Duits: ''Johann Graf von Nassau-Hadamar'', was [[Graaf (titel)|graaf]] van [[Nassau-Hadamar]], een deel van het [[graafschap Nassau]]. Hij stamt uit de Ottoonse Linie van het [[Huis Nassau]].

== Biografie ==
Johan was de tweede zoon van graaf [[Emico I van Nassau-Hadamar]] en [[Anna van Neurenberg]],<ref name="cawley">Cawley.</ref><ref name="dek">Dek (1970).</ref><ref name="venne">Van de Venne & Stols (1937).</ref> dochter van [[burggraaf]] [[Frederik III van Neurenberg]] en [[Helena van Saksen]].<ref name="cawley" /><ref name="dek" />

[[Bestand:Driedorf Junkernschloss.jpg|miniatuur|links|De ruïne van het ''Junkernschloss'' te Driedorf]]
[[Bestand:Waldbrunn WW Ellar Burg.jpg|miniatuur|links|De ruïne van de burcht te Ellar]]
[[Bestand:Kornburger Schloss.jpg|miniatuur|links|Slot Kornburg]]
Johan volgde in 1334 zijn vader op. Johan zette allereerst de verwervingspolitiek van zijn vader voort. De [[Heerlijkheid Westerburg|heren van Westerburg]] [[Verpanden|verpandden]] hem in 1334 de helft van de [[Burcht Schaumburg]]. Eveneens in 1334 kocht hij van [[Wittekind van Lichtenstein]] en diens zonen Werner, Johan en Wittekind hun aandeel van [[Driedorf]] voor 200 mark; zijn vader Emico I had het andere deel van de [[Heerlijkheid Greifenstein|heren van Greifenstein]] verworven. Nog belangrijker was het dat het Johan lukte op 28 maart 1337 het [[Burcht Ellar|ambt Ellar]], met zijn talrijke dorpen, de [[jurisdictie]] alsook het recht op de [[Jacht (activiteit)|jacht]] en de [[visserij]], en het bezit van hout en veld met alle inkomsten, van graaf [[Godfried van Diez]] en diens voor zijn vader regerende zoon [[Gerhard VI van Diez|Gerhard VI]] voor 1450 Limburgse marken in pand te verwerven.<ref group="noot">Godfried van Diez († 1348) gold als regeringsongeschikt, zodat Emico I van Nassau-Hadamar van 1317 tot 1332 het regentschap op zich nam; daarna regeerde Godfrieds zoon Gerhard VI († 1343) in zijn vaders plaats.</ref> Gerhard had in 1324 Johans zuster [[Jutta van Nassau-Hadamar|Jutta]] gehuwd, die haar erfdeel van de ouderlijke bezittingen verlangde, maar zich later met een geldsom tevreden stelde.

Sinds 1337 liet Johan zijn broer [[Emico II van Nassau-Hadamar|Emico II]] aan de regering deelnemen. Emico was eerst geestelijke en was sinds 1328 [[Seculiere kanunnik|kanunnik]] te [[Mainz]] en [[Speyer]]. Hij verliet de geestelijke stand, vermoedelijk – als men rekening houdt met zijn latere houding – in onvrede en met een levenslange vijandschap tegen de geestelijkheid, en werd tot zijn overlijden op 1 maart 1359 door Johan bij de regering van het graafschap ingeschakeld. Emico verbleef echter meestal op de van hun moeder Anna geërfde bezittingen in [[Kammerstein]] in [[Franken (gebied)|Franken]].<ref>Wagner (1863), p. 44–45.</ref><ref>von Arnoldi (1799), p. 97–98.</ref> ''‘Emiche Greve zu Nassauwe’'' kwam tot overeenstemming met ‘''Johans unseris Bruders''’ over hun erfenis in een [[oorkonde]] gedateerd 22 juni 1352, in aanwezigheid van ‘''unse … Muter Frauwen Anne Grevinnen zu Nassowe … unsen … Ohem Johans Burgreve zu Nurinberg''’.<ref name="cawley" />

=== Neergang van het graafschap ===
Vanaf ongeveer 1348 werd Johans regering echter vooral door verkopen, verpandingen en [[Leen (feodalisme)|beleningen]] van zijn bezittingen bepaald, die hij uit geldnood ondernam. Oorzaak van zijn financiële moeilijkheden waren de talrijke vetes waaraan hij deelnam en die meestal alleen maar geld kostten. Ook zijn partijkeuze voor de latere [[keizer]] [[Keizer Karel IV|Karel IV]] tegen keizer [[Keizer Lodewijk de Beier|Lodewijk IV ‘de Beier’]] en daarna tegen [[Günther XXI van Schwarzburg]] was uiteindelijk in financieel opzicht niet lucratief. Weliswaar wees Karel IV Johan als schadeloosstelling voor de geleden oorlogskosten een jaarlijkse rente van 400 gulden uit de belastinginkomsten uit de stad [[Wetzlar]] toe, maar deze rente schijnt niet of amper betaald te zijn geweest. In 1356 verleende de keizer, voor een vordering van 5000 gulden, Johan een aandeel in de [[rijntol]] te [[Lahnstein|Oberlahnstein]]. Een andere, door zijn verwant [[Gerlach van Nassau (aartsbisschop)|Gerlach van Nassau]], de [[aartsbisschop]] en [[keurvorst]] van [[Keurvorstendom Mainz|Mainz]], van Karel IV overgenomen schuld van 2600 gulden, moest in 1357 eveneens uit deze tol gedelgd worden. Johan ontving de overeengekomen betalingen echter slechts tijdelijk, zonder een volledige vergoeding van zijn kosten te krijgen.

Johan ondersteunde in 1349 aartsbisschop Gerlach van Mainz tegen diens door de paus afgezette voorganger [[Hendrik III van Virneburg]]. Eind 1350 of begin 1351 namen Johan en zijn broer Emico aan de zijde van hun neef [[Otto II van Nassau-Siegen]] deel aan diens vete met de broers [[Godfried van Walderdorff|Godfried]] en [[Wilderik III van Walderdorff]], waarbij Otto zijn leven verloor.<ref>Wagner (1863), p. 11.</ref> Johans geldzorgen werden aanzienlijk vergroot toen hij in 1351, als bondgenoot van de stad [[Limburg an der Lahn|Limburg]] in haar vete met de [[Hatzfeld (geslacht)|heren van Hatzfeld]], door dezen in een schermutseling bij [[Löhnberg]] gevangengenomen werd en zijn vrijheid met een aanzienlijk [[losgeld]], waarvan de hoogte overigens onbekend is, moest vrijkopen. In 1363 tot slot ondersteunde Johan [[hertog]] [[Stefanus II van Beieren]] in diens twist met hertog [[Rudolf IV van Oostenrijk]] in hun strijd om [[Tirol (regio)|Tirol]].

De verkopen en vervreemdingen van familiebezit begonnen al in 1347, toen hij de [[Heerlijkheid Mudersbach|heren van Mudersbach]], die zich sinds de jaren 1340 sterk in het [[kerspel]] Driedorf ingekocht hadden, een voormalig Lichtensteinse boerderij schonk. In het volgende jaar verkocht hij aan hen een deel van zijn inkomsten uit deze stad. Eveneens in 1348 droeg hij stad en kerspel Driedorf met de jurisdictie en alle toebehoren in leen op aan [[Landgraaf (titel)|landgraaf]] [[Hendrik II van Hessen]]; alleen de Lichtensteinse goederen werden uitgesloten. De door zijn vader in 1325 gekochte boerderij in [[Gaudernbach]] ging in 1351 weer terug naar de vorige eigenaar, en de familie Frei uit [[Dehrn]] kochten in 1352 Johans [[wijngaard]]en en vruchtenbelasting in [[Dietkirchen]] voor 1350 mark terug. De Lichtensteinse goederen en [[tiende]]n in het kerspel Driedorf werden in 1353 voor 600 mark in pand gegeven aan zijn zwager Gerhard van Diez. In 1356 droeg Johan bezittingen in [[Nassau (Lahn)|Nassau]], [[Dausenau]] en [[Hadamar]] (de boerderijen ''Schnepfenhäuser'' en ''Rödchen''), de tienden uit Horchheim en het [[jachtrecht]] in het Sporkerwald in leen op aan [[Bohemund II van Saarbrücken]], de aartsbisschop en keurvorst van [[Keurvorstendom Trier|Trier]], en kreeg ze van deze in leen terug. In 1358 verpandde Johan de uit de erfenis van zijn grootmoeder [[Agnes van Leiningen]], de echtgenote van graaf [[Otto I van Nassau]], stammende drie dorpen bij [[Worms (stad)|Worms]] voor 800 pond heller aan de [[Abdij van Fulda]]. De door Johans vader Emico in 1337 in pand verworven [[Heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheid]] Ellar kwam tussen 1356 en 1362 door inlossing weer aan graaf [[Gerhard VII van Diez]]. In 1363 verkocht Johan de helft van de plaatsen [[Bad Ems|Ems]] en Dausenau voor 2000 gulden aan [[Kuno II van Falkenstein]], de aartsbisschop van Trier, en zijn boerderij ''zu den Hann'' in de [[Esterau]] voor 500 gulden aan Dietrich von Staffel.

Het Frankische familiebezit rond de [[Burcht Kammerstein]], die door keizer Karel IV in 1348 als schadeloosstelling in rijksleen aan Johan gegeven werd, werd na de dood van zijn broer Emico II in 1359 binnen enkele jaren compleet verkocht. Reeds op 2 februari 1360 verkocht Johan, met keizerlijke toestemming, [[Altdorf bei Nürnberg]] met de toebehorende dorpen voor 10.160 pond heller aan zijn neef burggraaf [[Albrecht van Neurenberg|Albrecht ‘de Schone’ van Neurenberg]]. In 1361 verkocht hij hem ook [[Heroldsberg]]. Zijn hof in [[Neurenberg]] verkocht hij in 1363 aan een [[Patriciaat|patriciër]] uit die stad. In 1364 tot slot verkocht hij ook de Burcht Kammerstein, de [[marktplaats]]en [[Schwabach]] en [[Kornburg]] en zijn nog overgebleven Frankische goederen voor 15.400 pond heller aan Albrecht ‘de Schone’.

=== Klooster Eberbach ===
In 1353 werd Johan vermeld als beschermheer van [[Klooster Eberbach]] in [[Eltville am Rhein|Eltville]], dit is overigens niet geheel zeker. Als het zo was, dan beschermde hij het klooster in ieder geval niet zeer succesvol tegen de vijandelijke handelingen van zijn broer Emico II, die het klooster aanzienlijke heffingen over de bezittingen van het klooster in Nassau-Hadamar oplegde.

=== Overlijden en opvolging ===
Johan overleed tussen tussen 12 november 1364 (de datum van zijn [[Testament (akte)|testament]]) en 20 januari 1365 (de datum waarop zijn testament bekrachtigd werd door zijn zoon).<ref name="dekaanv" /> Hij werd opgevolgd door zijn zoon [[Hendrik van Nassau-Hadamar|Hendrik]].

== Huwelijk en kinderen ==
Johan huwde vóór 1331<ref name="cawley" /><ref name="dek" /><ref name="venne" /><ref name="schwennicke">Schwennicke (1978).</ref><ref name="vorsterman">Vorsterman van Oyen (1882).</ref> met [[Elisabeth van Waldeck]] († vóór 22 juni 1385<ref name="cawley" /><ref name="dek" /><ref name="venne" /><ref name="vorsterman" />), de dochter van graaf [[Hendrik IV van Waldeck]] en [[Adelheid van Kleef]].<ref name="cawley" /><ref name="dek" /> 
Uit dit huwelijk werden geboren:<ref name="cawley" /><ref name="dek" /><ref name="venne" /><ref name="schwennicke" /><ref name="vorsterman" />
# Emico ‘''der Ältere''’ (1331 – 8 juni 1343).
# Emico ‘''der Jüngere''’ († 24 februari 1358), was kanunnik van de [[Dom van Mainz]] sinds 1357.
# Helena († 1344).
# Johan († 23 februari 1362), bezegelde met zijn vader op 10 mei 1361 de beschrijving van het [[weduwengoed]] van zijn moeder, zodat hij op die datum zonder twijfel [[meerderjarig]] was, overleed ongehuwd.
# [[Hendrik van Nassau-Hadamar|Hendrik]] († vóór 1369), volgde zijn vader op.
# [[Emico III van Nassau-Hadamar|Emico III]] († na 21 juni 1394), volgde zijn broer op.
# [[Anna van Nassau-Hadamar|Anna]] († 21 januari 1404), huwde eerst vóór 8 november 1362 met graaf [[Rupert van Nassau-Sonnenberg|Rupert ‘de Krijgshaftige’ van Nassau-Sonnenberg]] (ca. 1340 – 4 september 1390), en hertrouwde vóór 11 januari 1391 met graaf [[Diederik VIII van Katzenelnbogen]] († 17 februari 1402).
# [[Elisabeth van Nassau-Hadamar|Elisabeth]] († 18 december 1413), was [[Abt (abdij)|abdis]] van het [[Sticht Essen]] sinds 26 maart 1370.
# Elichin († na 1405, vóór 1416), huwde vóór 12 november 1364 met graaf [[Frederik VII van Castell]] († [[Slot Großlangheim]], 3 oktober 1376).
# Adelheid (1345 (?) – na 1 november 1390), huwde vóór 1370 met graaf [[Willem I van Castell]] († 1 mei 1399).
# ? Johan, was [[monnik]] te [[Erbach (Rheingau)|Erbach]] 1391.
# ? Margaretha († 26 november 1363), was [[Zuster (religie)|non]] in het [[Sint-Claraklooster (Würzburg)|Sint-Claraklooster]] te [[Würzburg (stad)|Würzburg]].

== Voorouders ==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Johan van Nassau-Hadamar
|-
|'''Betovergrootouders'''
|colspan="1"|[[Walram I van Nassau]] (ca. 1146–1198) ⚭ Kunigunde (?–1198)
|colspan="1"|[[Otto I van Gelre|Otto I van Gelre en Zutphen]] (?–1207) ⚭ ca. 1185 [[Richarda van Beieren|Richardis van Beieren]] (?–1231)
|colspan="1"|[[Frederik III van Leiningen]] (?–1237) ⚭ 1202/05 [[Agnes van Eberstein]] (1185/87–?)
|colspan="1"|? (?–?) ⚭ ? (?–?)
|colspan="1"|[[Frederik II van Zollern]] (?–1200) ⚭ [[Sophia van Raabs]] (?–ca. 1204)
|colspan="1"|? (?–?) ⚭ ? (?–?)
|colspan="1"|[[Bernhard III van Saksen]] (1140–1212) ⚭ [[Judith van Polen]] (?–na 1201)
|colspan="1"|[[Otto het Kind|Otto I ‘het Kind’ van Brunswijk en Lüneburg]] (1204–1252) ⚭ 1228 [[Mathilde van Brandenburg]] (1206/15–1261)
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"|[[Hendrik II van Nassau|Hendrik II ‘de Rijke’ van Nassau]] (ca. 1180–1247/50) ⚭ vóór 1215 [[Machteld van Gelre|Machteld van Gelre en Zutphen]] (?–na 1247)
|colspan="2"|[[Emico IV van Leiningen]] (?–1276/79) ⚭ Elisabeth (?–1263)
|colspan="2"|[[Koenraad I van Neurenberg]] (?–1260/61) ⚭ Clementia (?–?)
|colspan="2"|[[Albrecht I van Saksen]] (?–1260) ⚭ 1247/48 [[Helena van Brunswijk-Lüneburg]] (1223–1273)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|[[Otto I van Nassau]] (?–1289/90) ⚭ vóór 1270 [[Agnes van Leiningen]] (?–na 1299)
|colspan="4"|[[Frederik III van Neurenberg]] (?–1297) ⚭ vóór 1278 [[Helena van Saksen]] (?–1309)
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"|[[Emico I van Nassau-Hadamar]] (?–1334) ⚭ vóór 1297 [[Anna van Neurenberg]] (?–1355/57)
|}

== Externe links ==
* {{en}} [https://www.angelfire.com/realm/gotha/gotha/nas4.html Nassau] op: [https://www.angelfire.com/realm/gotha/gotha.htm An Online Gotha], by Paul Theroff.
* {{en}} [https://fmg.ac/Projects/MedLands/NASSAU.htm Nassau] op: [https://fmg.ac/Projects/MedLands/index.htm Medieval Lands. A prosopography of medieval European noble and royal families], compiled by Charles Cawley.

{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi|
| lijst = [[Bestand:Nassau wapen.svg|15px]] [[Lijst van heersers van Nassau|Graaf van Nassau-Hadamar]] 1334–1364/65
| vorige = [[Emico I van Nassau-Hadamar|Emico I]]
| volgende = [[Hendrik van Nassau-Hadamar|Hendrik]]
}}
{{EindOpvolging}}

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Johann (Nassau-Hadamar)|oldid=181785755|datum=20181014}}
* {{Citeer boek|achternaam=Arnoldi |voornaam=Johannes von |datum=1799 |titel=Geschichte der Oranien-Nassauischen Länder und ihrer Regenten. Band 3 |uitgever=Neue Gelehrtenbuchhandlung |plaats=Hadamar |pagina's=99-106 |taal=de }}
* {{Citeer boek |achternaam=Dek |voornaam=A.W.E. |datum=1970 |titel=Genealogie van het Vorstenhuis Nassau |url=http://www.geocities.com/vincent_ville/dek1.html |uitgever=Europese Bibliotheek |plaats=Zaltbommel |taal=nl |accessdate=2021-12-25 |archiefurl=https://archive.today/20091026035844/http://www.geocities.com/vincent_ville/dek1.html |dodeurl=ja |archiefdatum=2009-10-26 }}
* {{Citeer boek|achternaam=Gensicke |voornaam=Hellmuth |datum=1999 |titel=Landesgeschichte des Westerwaldes |editie=3. Auflage |uitgever=Historische Kommission für Nassau |plaats=Wiesbaden |ISBN=3-922244-80-7 |taal=de }}
* {{Citeer boek|achternaam=Münch |voornaam=Ernst |datum=1832 |titel=Geschichte des Hauses Nassau-Oranien. Band 2 |url=https://archive.org/details/bub_gb_0JM6AAAAcAAJ |uitgever=Jacob Anton Mayer |plaats=Aachen und Leipzig |pagina's=[https://archive.org/details/bub_gb_0JM6AAAAcAAJ/page/n295 288]-290 |taal=de }}
* {{Citeer boek|achternaam=Rudersdorf |voornaam=Walter |datum=1967 |titel=Im Schatten der Burg Ellar |uitgever=Gemeinde Ellar/Westerwald, Waldemar Kramer |plaats=Frankfurt am Main |taal=de }}
* {{Citeer boek|achternaam=Schwennicke |voornaam=Detlev |datum=1978 |titel=[[Europäische Stammtafeln]]. Stammtafeln zur Geschichte europäischen Staaten. Neue Folge. Band I |uitgever=J.A. Stargardt |plaats=Marburg |taal=de }}
* {{Citeer boek|achternaam=Stahl |voornaam=Karl Josef |datum=1974 |titel=Hadamar Stadt und Schloss. Eine Heimatgeschichte |uitgever=Magistrat der Stadt Hadamar |plaats=Hadamar |taal=de }}
* {{Citeer boek|achternaam=Venne |voornaam=J.M. van de |medeauteurs=Stols, Alexander A.M. |datum=1937 |titel=Geslachts-Register van het Vorstenhuis Nassau |uitgever=A.A.M. Stols’ Uitgevers-Maatschappij |plaats=Maastricht |taal=nl}}
* {{Citeer boek|achternaam=Vorsterman van Oyen |voornaam=A.A. |datum=1882 |titel=Het Vorstenhuis Oranje-Nassau. Van de vroegste tijden tot heden |uitgever=A.W. Sijthoff en J.L. Beijers |plaats=Leiden en Utrecht |taal=nl }}
* {{Citeer boek|achternaam=Wagner |voornaam=Jakob |datum=1863 |titel=Die Regentenfamilie von Nassau-Hadamar. Geschichte des Fürstenthums Hadamar. Erster Band |editie=Zweite Auflage |uitgever=Verlag der Mechitharisten-Congregations-Buchhandlung |plaats=Wien |pagina's=45-50 |taal=de }}
----
'''Voetnoten'''
{{References|group=noot}}
'''Referenties'''
{{References||2}}
}}

{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Graaf van Nassau-Hadamar]][[Categorie:Persoon in de 14e eeuw]]

Johan van Nassau-Hadamar - Bewerkingsoverzicht

Colani op 23 sep 2024 om 09:09