https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=KarKar - Bewerkingsoverzicht2026-05-02T11:45:50ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Kar&diff=164431&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2025-04-30T12:26:25Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zie dp}}<br />
[[Bestand:Goémonier de Plouguerneau 30-08-2015-141.jpg|thumb|Paardenkar in Frankrijk]]<br />
[[Bestand:Handelaar in steenkolen met ossenkar in Toledo TOLÈDE - La charrette de boeufs des charbonniers (d'aprés nature). (titel op object), RP-F-F01098-BG.jpg|thumb|Ossenkar in Spanje]]<br />
[[Bestand:Arkhust, Mongolia - panoramio (12).jpg|thumb|Kar van [[Mongolië|Mongoolse]] nomaden]]<br />
[[Bestand:Wipkar.jpg|thumb|[[Driewielkar]], wipkar, de bak kan achterover gekiept worden om hem te legen]]<br />
[[Bestand:Ponycart_in_Agrigento.jpg|thumb|Siciliaanse kar]]<br />
[[Bestand:Jan Zeegers, Afb 010029000376.jpg|thumb|Schelpenkar]]<br />
Een '''kar''' is een vervoermiddel op twee of soms op drie [[wiel (voortbeweging)|wielen]]. Een voortgetrokken vervoermiddel op vier wielen, waarvan de voorste twee kunnen sturen, wordt meestal een '[[wagen]]' genoemd. Karren bestaan in alle soorten en maten. Ze worden gebruikt om dingen of personen te vervoeren. Ze kunnen voortbewogen worden door een mens of door [[trekdier]]en, bijvoorbeeld [[Paard (dier)|paard]]en, een span [[Os (rund)|ossen]] of [[ezel (dier)|ezels]]. Een kar wordt tijdens het gebruik door het trekdier in balans gehouden. <br />
<br />
== Geschiedenis ==<br />
De eerste karren ontstonden al in de prehistorie, maar de wielen daarvan hadden nog geen [[Spaak (wiel)|spaken]]. Door de eeuwen werden toepassingen ontwikkeld als snelle strijdkarren en stevige boerenkarren. Lichte strijdkarren werden veelal getrokken door meerdere renpaarden naast elkaar. Zwaar beladen boerenkarren werden op moeilijke trajecten zoals [[zandweg]]en bespannen met meerdere trekpaarden vóór elkaar in [[Tandem (paard en wagen)|tandem]]. Er bestonden vele streekgebonden typen en benamingen.<br />
<br />
Typische boerenkarren waren stevig gebouwd met een vast gemonteerd [[Lamoen (tuig)|lamoen]] en zonder vering. De meeste werden gebruikt in de 18e, 19e en begin 20e eeuw. Na het doorzetten van de [[landbouwmechanisatie]] in West-Europa in het midden van de twintigste eeuw raakten ze meer en meer in onbruik. <br />
<br />
== Verschillende karren ==<br />
* [[Aardkar]], kiepkar of mestkar (voor zware lading, bijvoorbeeld stalmest uit de [[potstal]])<br />
* [[Boerenkar]], agrarisch werktuig<br />
* [[Buggy (rijtuig)|Buggy]], plezierrijtuig<br />
* [[Dresseerkar]], kar met lage bodem en opstap aan de achterzijde<br />
* [[Driewielkar]], driewielige wipkar<br />
* [[Fietskar]], fietsaanhangwagen<br />
* [[Handkar]], door een persoon voortbewogen kar<br />
* [[Hondenkar]], door een hond voortbewogen kar<br />
* [[Hoogkar]], hoge kar met zeer grote wielen<br />
* [[Huifkar]], overdekte kar<br />
* [[Mallejan]], as met zeer grote wielen voor het transporteren van boomstammen<br />
* [[Riksja]], oorspronkelijk door een drager voortgetrokken taxi, later ook als fietstaxi<br />
* [[Schelpenkar]], strandkar voor schelpenvisserij voor kalkwinning<br />
* [[Siciliaanse kar]], rijk versierde kar voor personenvervoer<br />
* [[Sjees]], rijtuig voor twee personen<br />
* [[Steekwagen]] of steekkar (handgereedschap)<br />
* [[Sulky (paardensport)|Sulky]], lichtgewicht karretje voor de drafsport<br />
* [[Strijdwagen]], Egyptische of Romeinse strijdkar<br />
* [[Tilbury (rijtuig)|Tilbury]], geveerd tweewielig luxerijtuig met lange bomen<br />
* [[Tonneau (koets)|Tonneau]], klein Frans rijtuig met instap achter<ref>[https://www.karrenmuseum-databank.be/collectie/835-tonneau.aspx?Pg=1&t=tonneau Een tonneau met afbeelding beschreven door Karrenmuseum Essen]. [https://web.archive.org/web/20230813135204/https://www.karrenmuseum-databank.be/collectie/835-tonneau.aspx?Pg=1&t=tonneau Gearchiveerd] op 13 augustus 2023.</ref><br />
<br />
== Afbeeldingen ==<br />
<gallery widths=200 heights=180><br />
Landschap met huifkar over een brug en jagers. NL-HlmNHA 53008902.jpg|17e-eeuwse huifkar<br />
Thomas Rowlandson - Horses and a Cart at a Sandpit - Google Art Project.jpg|Kar bij een zandgroeve, 18e eeuw<br />
Strokar met paard, RP-P-1892-A-16832.jpg|Strokar met paard, 19e eeuw<br />
</gallery><br />
<br />
== Literatuur ==<br />
* {{de}} Wilhelm Treue (Uitg.) ''Achse, Rad und Wagen'', Vijfduizend jaar cultuur- und techniekgeschiedenis, veertien hoofdstukken 1986 (412 p 299 Afb) ISBN 978-3-525-13173-2<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
<br />
{{Commonscat|Carts}}<br />
[[Categorie:Paard en wagen]]</div>Colani