Colani: /* Levensloop */

2025-11-18T11:29:29Z

Levensloop

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| naam = Hendrik VI
| leven = 1165 – 1197
| afbeelding = Kaiser Heinrich VI. im Codex Manesse.jpg
| onderschrift = Hendrik VI (ca.1300), [[Codex Manesse]], ''[[Universitätsbibliothek Heidelberg]]''
| functie = [[Lijst van Rooms-Duitse koningen en keizers|Duits koning/keizer]]
| periode = [[1169]]/[[1191]] – [[1197]]
| voorganger = [[Keizer Frederik I|Frederik I]]
| opvolger = [[Keizer Otto IV|Otto IV]]
| functie2 = [[Lijst van monarchen van Napels en Sicilië|Koning van Sicilië]]
| periode2 = [[1194]] – [[1197]] als echtgenoot van [[Constance van Sicilië (1154-1198)|Constance I]]
| voorganger2 = [[Willem III van Sicilië|Willem III]]
| opvolger2 = [[Frederik II van Hohenstaufen|Frederik II]]
| geboortedatum = [[november]] [[1165]]
| geboorteplaats = [[Nijmegen]]
| sterfdatum = [[28 september]] [[1197]]
| sterfplaats = [[Messina (stad)|Messina]]
| vader = [[Keizer Frederik I|Frederik I]]
| moeder = [[Beatrijs I van Bourgondië]]
| dynastie = [[Hohenstaufen]]
| broerzus = Beatrix van Zwaben [[Frederik V van Zwaben]] [[Frederik VI van Zwaben]] Gisela van Zwaben [[Otto I van Bourgondië]] [[Koenraad II van Zwaben]] Renaud van Zwaben Willem van Zwaben [[Filips van Zwaben]] Agnes van Zwaben Clemence?
| partner = [[Constance van Sicilië (1154-1198)|Constance I van Sicilië]]
| kinderen = [[Keizer Frederik II|Frederik II]]
}}

'''Hendrik VI''' ([[Nijmegen]], [[november]] [[1165]] – [[Messina (stad)|Messina]], [[28 september]] [[1197]]), uit het Huis [[Hohenstaufen]], was sinds 1169 Duits koning, vanaf 1191 keizer van het [[Heilige Roomse Rijk]], en vanaf 1194 ook koning van [[Koninkrijk Sicilië|Sicilië]], dit tot aan zijn dood.

== Levensloop ==
Hij was de tweede zoon van [[Keizer Frederik I|Frederik I (Barbarossa)]]. Zijn oudere broer [[Frederik V van Zwaben|Frederik]] was geboren in de oude Longobardische hoofdstad [[Pavia (stad)|Pavia]]. Daarom werd voor hem als tweede kind een wat minder belangrijke geboorteplek uitgezocht: het [[Valkhof]] te Nijmegen, waar toen net de [[valkhofburcht|burcht]] was voltooid door keizer [[keizer Frederik I Barbarossa|Barbarossa]].<ref>Die Staufer und Nimwegen. (etwa 1150 1250), Huub Kurstjens p. 12</ref>

Frederik overleed jong, waarna Hendrik al op driejarige leeftijd in [[Aken (stad)|Aken]] werd gekroond tot Duits koning. Hij kreeg hierna een uitstekende opvoeding in de vrije kunsten van hofgeleerden. Hij was kunstzinnig, hield zich bezig met het schrijven van [[minnelied]]eren, en ontwikkelde een passie voor de [[valkenjacht]].<ref>{{Citeer boek |titel=Stupor Mundi, kroniek van een eigenzinnige keizer |achternaam=Dijkhuis |voornaam=Gregor |uitgever=Aspekt |datum=2015 |pagina=26-30 |isbn=9789461537690}}</ref>

Een gepland huwelijk met Maria, de dochter van de [[Byzantijnse keizer]] [[Manuel I Komnenos]], ging niet door. In 1184 ontving Hendrik tijdens de hofdag in [[Mainz]] zijn ridderslag. Er werd nu een huwelijk gearrangeerd met [[Constance van Sicilië (1154-1198)|Constanza]], een dochter van [[Rogier II van Sicilië|Rogier II]], koning van Sicilië (-1154), en vermoedelijke erfgename van dit koninkrijk. Kort na deze hofdag ontsnapte hij aan de dood bij het [[latrine-incident van Erfurt]], waarbij ongeveer 60 edelen omkwamen door verstikking in een [[beerput]] vol ontlasting. Hendrik kon ontsnappen omdat hij net op een stenen gedeelte van het balkon zat.

In 1186 werd het huwelijk voltrokken in Milaan. Nadat zijn vader in 1189 vertrokken was op [[kruistocht]], werd Hendrik tijdens diens afwezigheid belast met het feitelijke bestuur van het Duitse Rijk. Na de dood van zijn vader in 1190 werd hij ook officieel zijn opvolger, en werd hij op 14 april 1191 ook als Hendrik VI tot keizer gekroond. Het overlijden van koning [[Willem II van Sicilië|Willem II]] (1166–1189) van Sicilië stelde hem in de gelegenheid het erfrecht van zijn vrouw Constanza te realiseren. [[Tancred van Sicilië|Tancred van Lecce]], een natuurlijke zoon van Willems broer Rogier, betwistte echter de opvolging en genoot daarbij de sympathie van het Siciliaanse volk. Hendrik probeerde met een veldtocht Tancred te verdrijven maar dit mislukte. Toen Tancred in 1194 overleed, kon Hendrik VI uiteindelijk zijn intocht in Palermo houden en er tot koning van Sicilië gekroond worden.

Maar voor het zover was, had hij eerst af te rekenen met ernstige moeilijkheden binnen het Duitse Rijk. Daar had de hertog van [[Beieren]] en [[Stamhertogdom Saksen|Saksen]], [[Hendrik de Leeuw|Hendrik XII]] (bijgenaamd ''de Leeuw'', uit het Huis der [[Welfen]]), samen met zijn zoon een opstand ontketend, daarbij gesteund door de [[paus]] en de Engelse koning [[Richard I van Engeland|Richard Leeuwenhart]]. [[Hendrik VI]] had daarbij het geluk aan zijn kant: koning Richard werd bij zijn terugkeer van de [[Derde Kruistocht]] gevangengenomen door de [[aartshertogdom Oostenrijk|Oostenrijkse]] hertog [[Leopold V]] (21 december 1192). Deze leverde zijn koninklijke gevangene aan de keizer uit, en Richard werd pas vrijgelaten (2 februari 1194) nadat deze zich ertoe verplicht had af te zien van zijn steun aan [[Hendrik de Leeuw]], terwijl hij eveneens [[Hendrik VI]] als zijn wettige leenheer moest erkennen. Mede daardoor had [[Hendrik VI]] het verzet tegen zijn persoon in het Duitse Rijk gebroken. Zijn vergrijp tegen [[Richard Leeuwenhart]] zorgde er wel voor dat hij door de [[paus]] werd [[geëxcommuniceerd]].

Toen ook [[Hendrik de Leeuw]] in 1195 overleed, kreeg Hendrik VI de gelegenheid om in zijn Italiaanse gebiedsdelen de regelingen door te voeren die daar zijn macht moesten versterken. In 1197 ontdekte Hendrik een samenzwering van Siciliaanse edelen om hem te vermoorden, waar mogelijk zijn vrouw Constance van Sicilië (1154-1198)|Constanza]] ook bij betrokken was. Hij liet de betrokken baronnen onthoofden. Hij stelde van hem persoonlijk afhankelijke rijksambtenaren (''ministerialen'') aan, die in zijn naam het gezag uitoefenden. Op die manier lag de weg nu open voor de realisatie van zijn verdere ambities: de verovering van het "[[Heilige Land]]" ([[Palestina (regio)|Palestina]]), het erfelijk maken van de Duitse kroon ten voordele van zijn nageslacht, en beheersing van het in ontbinding verkerende [[Byzantijnse Rijk]].

=== Overlijden ===
[[Bestand:DSC00548 - Cattedrale - Tomba di Enrico VI + 1197 - Foto G. Dall'Orto.jpg|thumb|Graf van Hendrik VI in de [[kathedraal van Palermo]]]]
Deze plannen zijn nooit tot uitvoering gekomen; tijdens een jachtpartij in de buurt van Messina overleed hij aan de gevolgen van een koortsaanval. [[Hendrik VI]] werd slechts eenendertig jaar oud. Pas na een jaar, nadat de excommunicatie door de paus was opgeheven, kon hij begraven worden in de [[kathedraal van Palermo]].<ref>{{Citeer boek |titel=Stupor Mundi, kroniek van een eigenzinnige keizer |achternaam=Dijkhuis |voornaam=Gregor |uitgever=Aspekt |datum=2015 |pagina=58 |isbn=9789461537690}}</ref> Hij liet een vierjarig zoontje achter, dat hem, niet zonder moeilijkheden, in 1220 officieel als keizer zou opvolgen onder de naam [[Frederik II van Hohenstaufen|Frederik II]].

== Nalatenschap ==
Hendrik VI ging de geschiedenis in als een van de machtigste middeleeuwse heersers. Hij slaagde erin de koninklijke macht in het Duitse Rijk na een crisisperiode weer in aanzien te herstellen. In het koninkrijk Sicilië heerste hij als absoluut vorst, en versterkte daar het centralistische bestuurssysteem, waarmee zijn voorgangers een begin hadden gemaakt. Op naam van Hendrik VI zijn ook een aantal hoofse minneliederen bewaard gebleven.

== Voorouders ==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Keizer Hendrik VI
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"|[[Frederik I van Zwaben]] (1050-1105) ∞1090 [[Agnes van Waiblingen]] (1072-1143)
|colspan="2"|[[Hendrik de Zwarte]] (1075-1126) ∞ [[Wulfhilde van Saksen]] (1072-1126)
|colspan="2"|[[Stefanus I van Bourgondië]] (1065-1102) ∞ [[Beatrix van Lotharingen dochter van Gerard van Lotharingen|Beatrix van Lotharingen]] (-)
|colspan="2"|[[Simon I van Lotharingen]] (1076-1139) ∞ [[Adelheid van Leuven]] (-)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|[[Frederik II van Zwaben]] (1090-1147) ∞ [[Judith van Beieren (1103-1130)]]
|colspan="4"|[[Reinoud III van Bourgondië]] (1093-1148) ∞ 1130 [[Agatha van Lotharingen]] (-)
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"|[[Keizer Frederik I Barbarossa]] (1122-1190) ∞ 1156 [[Beatrix I van Bourgondië]] (1145-1184)
|}

== Zie ook ==
* [[Lijst van monarchen van Napels en van Sicilië#Graven en koningen van Sicilië|Lijst van graven en koningen van Sicilië]]

{{Appendix}}
{{Navigatie Rooms-Duitse keizers en koningen}}

{{DEFAULTSORT:Hendrik VI}}

[[Categorie:Koning van Duitsland]][[Categorie:Huis Hohenstaufen]][[Categorie:Keizer van het Heilige Roomse Rijk]][[Categorie:Koning van Sicilië]][[Categorie:Persoon in de 12e eeuw]]

Keizer Hendrik VI - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Levensloop */