Colani: /* Trivia */

2024-08-01T11:55:12Z

Trivia

Nieuwe pagina

{{Infobox heerser
| naam =Maximiliaan I
| afbeelding =Albrecht Dürer - Portrait of Maximilian I - Google Art Project.jpg
| onderschrift =Portret van Maximiliaan I door [[Albrecht Dürer]], [[1519]]
| afbeeldingbreedte =
| functie =[[Heilige Roomse Rijk|Rooms-Duits]] [[Lijst van Rooms-Duitse koningen en keizers|koning en keizer]]
| regeerperiode =[[1493]] - [[1519]]
| inauguratie-naam =Verkiezing
| inauguratie =[[16 februari]] [[1486]] in [[Frankfurt am Main|Frankfurt]]
| inauguratie-naam1.2 =Koningskroning
| inauguratie1.2 =[[9 april]] [[1486]] in de [[Dom van Aken|Dom]] van [[Aken (stad)|Aken]]
| inauguratie-naam1.3 =Aanname van de keizerstitel
| inauguratie1.3 =[[4 februari]] [[1508]] in de [[Kathedraal van Trente|Dom]] van [[Trente (stad)|Trente]]
| voorganger =[[Keizer Frederik III (1415-1493)|Frederik III]]
| opvolger =[[Keizer Karel V|Karel V]]
| functie2 =[[Lijst van heersers van Oostenrijk|Regerend aartshertog]] van [[Opper-Oostenrijk (Habsburgse erflanden)|Opper-Oostenrijk]]
| regeerperiode2 =[[1490]] - [[1519]]
| voorganger2 =[[Sigismund van Oostenrijk|Sigismund]]
| opvolger2 =[[Keizer Karel V|Karel V]]
| functie3 =[[Lijst van heersers van Oostenrijk|Regerend aartshertog]] van [[Habsburgse erflanden|Oostenrijk]]
| regeerperiode3 =[[1493]] - [[1519]]
| voorganger3 =[[Keizer Frederik III (1415-1493)|Frederik III]]
| opvolger3 =[[Keizer Karel V|Karel V]]
| functie4 =
| regeerperiode4 =
| voorganger4 =
| opvolger4 =
| huis-naam =Huis
| huis =[[Huis Habsburg|Habsburg]]
| vader =[[Keizer Frederik III (1415-1493)|Frederik III]]
| moeder =[[Eleonora Helena van Portugal]]
| geboren =[[22 maart]] [[1459]]
| geboren_in =[[Wiener Neustadt]], [[Aartshertogdom Oostenrijk|Oostenrijk]]
| gestorven =[[12 januari]] [[1519]]
| gestorven_in =[[Wels (stad)|Wels]], [[Aartshertogdom Oostenrijk|Oostenrijk]]
| begraven =
| partner-naam =Echtgenotes
| partner =1e [[Maria van Bourgondië (1457-1482)|Maria van Bourgondië]] (1477)<br />2e [[Bianca Maria Sforza]] (1494)
| religie =[[Rooms-Katholieke Kerk|Rooms-katholiek]]
| handtekening =
| website =
| portaal =
}}
'''Maximiliaan I''' ([[Wiener Neustadt]], [[22 maart]] [[1459]] — [[Wels (stad)|Wels]], [[12 januari]] [[1519]]) was een telg uit het [[Huis Habsburg]]. Als enige overlevende zoon van [[Keizer Frederik III (1415-1493)|keizer Frederik III]] werd hij [[aartshertog]] van [[aartshertogdom Oostenrijk|Oostenrijk]] (als gevolg waarvan hij ook '''Maximiliaan I van Oostenrijk''' werd genoemd) met [[hausmacht]] aldaar. Vanaf 1508 was hij keizer van het [[Heilige Roomse Rijk]].

== Geschiedenis ==
Door zijn huwelijk met [[Maria van Bourgondië (1457-1482)|Maria van Bourgondië]] in 1477 werd Maximiliaan na haar voortijdige dood in 1482 de feitelijke machthebber over de [[Habsburgse Nederlanden|Nederlanden]] en de [[Franche-Comté]], als regent voor zijn troongerechtigd vierjarig zoontje [[Filips I van Castilië|Filips]], de latere koning-gemaal in [[Kroon van Castilië|Castilië]]. In 1486 werd hij gekozen tot [[koning van Duitsland|Rooms-koning]] en 22 jaar later, in 1508, door [[paus Julius II]] tot keizer van het Heilige Roomse Rijk gekroond. Hij was echter [[de facto]] al keizer sinds 1493, het jaar waarin zijn vader overleed. In 1490 deed [[Sigismund van Tirol]] afstand van zijn bezittingen aan koning Maximiliaan, waardoor deze in het bezit kwam van het [[graafschap Tirol]] en [[Voor-Oostenrijk]]

Nadat een sluimerend conflict met de stad [[Gent]] in 1488 oversloeg naar Brugge, zetten de [[Brugge (hoofdbetekenis)|Brugse]] stedelingen hem op 5 februari 1488 gevangen en executeerden ze enkele personen van zijn aanhang. In hun strijd om autonomie, die bekend staat als de [[Vlaamse Opstand tegen Maximiliaan|tweede Vlaamse opstand]], hield Brugge hem meer dan vier maanden in de stad gevangen. Op 16 mei werd hij onder voorwaarden vrijgelaten. Hij herriep de voorwaarden, echter pas nadat zijn vader Frederik III met een rijksleger naar Brugge opmarcheerde.

In [[1494]] viel het Franse leger, onder bevel van koning [[Karel VIII van Frankrijk|Karel VIII]], [[Italië]] binnen, wat leidde tot de [[Italiaanse Oorlog (1494-1498)|Italiaanse Oorlog van 1494 - 1498]], de eerste van de [[Italiaanse Oorlogen]]. Die konden slechts na zijn dood, in 1525, door de [[Slag bij Pavia (1525)|Slag bij Pavia]] tijdens de [[Italiaanse Oorlog (1521-1526)|Italiaanse Oorlog van 1521 - 1526]] in het voordeel van het Rijk worden beslecht.

Maximiliaans zoon Filips werd in 1494 meerderjarig verklaard en nam vanaf dan persoonlijk het bewind in handen, waardoor het regentschap van Maximiliaan verviel. Na het overlijden van Filips in 1506 gingen de Nederlanden en de Franche-Comté naar zijn zesjarige zoontje [[keizer Karel V|Karel]]. In 1508 hield Maximiliaan samen met zijn achtjarige kleinzoon Karel een tweedaagse [[Blijde Intrede]] in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Tot 1515 stond Karel onder het voogdijschap van zijn grootvader. Deze had het echter te druk met andere regeringstaken en militaire campagnes en liet zich, met instemming van de [[Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal]], in de Nederlanden vervangen door zijn dochter [[Margaretha van Oostenrijk (1480-1530)|Margaretha van Oostenrijk]], die daarmee de eerste [[landvoogd]]es van de Nederlanden werd. Deze functie zou ook onder Karel en zijn opvolgers blijven bestaan.

Om de toenemende druk te verminderen die ontstaan was door verdragen afgesloten tussen de heersers van [[koninkrijk Frankrijk|Frankrijk]], [[Koninkrijk Polen (1385-1569)|Polen]], [[Koninkrijk Hongarije (1000-1526)|Hongarije]], [[Koninkrijk Bohemen|Bohemen]] en [[Grootvorstendom Moskou|Rusland]], pleegde Maximiliaan in juli 1515 in [[Wenen]] overleg met koning [[Wladislaus II van Hongarije]] en Bohemen en met diens broer [[Sigismund I van Polen]]. Het daar afgesproken dubbelhuwelijk (de ''Wiener Doppelhochzeit'') tussen twee kleinkinderen van Maximiliaan ([[Keizer Ferdinand I (1503-1564)|Ferdinand]] en [[Maria van Hongarije (1505-1558)|Maria]]) en de enige kinderen van Wladislaus ([[Anna van Bohemen en Hongarije|Anna]] en [[Lodewijk II van Hongarije|Lodewijk]]) zorgde ervoor dat elf jaar later ook Hongarije en Bohemen toevielen aan het Huis Habsburg.

== Huwelijken en kinderen ==
[[Bestand:Bibliotheek Brugge, ms. 437, f384r.png|thumb|Maximiliaan biedt [[Maria van Bourgondië (1457-1482)|Maria van Bourgondië]] een verlovingsring aan. [[Boekverluchting|Miniatuur]] in een middeleeuwse kopie van de Excellente Kroniek van [[Anthonis de Roovere]]. Ca. 1485-1515. ([[Openbare Bibliotheek Brugge]] Ms. 437)<ref>{{Citeer web|url=https://www.bibliotheek.be/catalogus/anthonis-de-roovere/ms-437-excellente-cronike-van-vlaenderen-en-gedicht-op-de-bijeenkomst-van-frederik/library-v-obbrugge-oudedrukken_2980|titel=Ms. 437 - [Excellente cronike van Vlaenderen en Gedicht op de bijeenkomst van Frederik III en Karel de Stoute] {{!}} Bibliotheek Brugge|bezochtdatum=2022-04-01|auteur=Anthonis de Roovere|werk=www.bibliotheek.be|taal=nl}}</ref>]]

Op [[19 augustus]] [[1477]] huwde hij te [[Gent]] met [[Maria van Bourgondië (1457-1482)|Maria van Bourgondië]], de dochter van [[Karel de Stoute]] en erfgename van [[Hertogdom Bourgondië|Bourgondië]]. Op 30 April 1478 werd Maximiliaan in Brugge tot ridder in de Orden van 't Gulden Vlies geslagen en daarna tot grootmeester benoemd. Het paar kreeg drie kinderen:

* [[Filips I van Castilië|Filips ''de Schone'']] ([[22 juni]] [[1478]] - [[25 september]] [[1506]]), trouwde met [[Johanna van Castilië]]
* [[Margaretha van Oostenrijk (1480-1530)|Margaretha]] ([[10 januari]] [[1480]] - [[1 december]] [[1530]]), trouwde met [[Johan van Aragón]] en [[Filibert II van Savoye]]
* Francis (2 september 1481 – 26 december 1481). Begraven te Brussel, [[Koudenberg]]

Maximiliaan sloot op 22 juli 1489 een [[Trouwen met de handschoen|huwelijk ''met de handschoen'']] met [[Anna van Bretagne]]; dit huwelijk werd voor oktober 1491 ontbonden.

Op 16 maart 1494 huwde Maximiliaan met [[Bianca Maria Sforza]]. Uit dit huwelijk werden evenmin kinderen geboren.

Naast zijn kinderen uit zijn huwelijk met Maria van Bourgondië had hij een aantal onwettige kinderen:
* [[Joris van Oostenrijk]] ([[Gent]], [[1504]] - [[Luik (stad)|Luik]], [[4 mei]] [[1557]]) was een zoon van Maximiliaan en Margaretha van Edelsheim. Joris werd in 1526 bisschop van [[Brixen im Thale|Brixen]], in [[1538]] bisschop van [[Valencia (stad)|Valencia]] en in 1544 [[Lijst van prins-bisschoppen van Luik|prins-bisschop van Luik]].
* Leopold van Oostenrijk (ca. [[1515]] - [[Córdoba (Spanje)|Córdoba]], [[27 september]] [[1557]]) was een zoon van Maximiliaan en Margaretha van Edelsheim. Leopold werd in 1541 bisschop van Córdoba. Hij had een natuurlijke zoon, Maximiliaan van Oostenrijk ([[Jaén (Spanje)|Jaén]], [[13 november]] [[1555]] - [[Santiago de Compostela]], [[1 juli]] [[1614]]), die in 1596 bisschop van [[Cádiz (stad)|Cadiz]] werd, in 1601 bisschop van [[Segovia (stad)|Segovia]] en in 1603 [[Lijst van bisschoppen en aartsbisschoppen van Santiago de Compostela|aartsbisschop van Santiago de Compostela]].
* Dorothea van Oostenrijk. Zij trouwde met [[Johan I van Oost-Friesland]], ''heer van Durbuy, gouverneur der landen van Overmaas en drossaard en kastelein van Valkenburg''. Anna van Oostfriesland-Durbuy, een dochter van Dorothea en Jan, trouwde met [[Judocus (Joost) van Bronckhorst-Batenburg-Gronsveld|Joost van Bronckhorst-Gronsveld]].
* [[Barbara Disquis]], ([['s-Hertogenbosch]], [[1482]] - [[22 september]] [[1568]]) een gevolg van zijn bezoek aan 's-Hertogenbosch in [[1481]]. Zij trad op 15-jarige leeftijd in een klooster en verbleef daar tot haar overlijden.

== Overlijden ==
Maximiliaan overleed in 1519 in de stad [[Wels (stad)|Wels]] in [[Opper-Oostenrijk]]. Voor zijn grafmonument in de [[Hofkerk (Innsbruck)|Hofkerk]] in [[Innsbruck]] had hij opdracht gegeven om 40 levensgrote bronzen standbeelden te laten gieten, 28 ervan zijn ooit voltooid. Dit grafmonument bevat ook een knielend beeld van de keizer, gebeeldhouwd door de Vlaming [[Alexander Colyn]].

Hij werd echter bijgezet in de hofkapel van zijn geboorteplaats, Wiener Neustadt. Als keizer werd hij opgevolgd door zijn kleinzoon [[keizer Karel V|Karel V]]. Zijn eigen zoon [[Filips I van Castilië|Filips de Schone]] was immers al overleden in 1506.

== Kwartierstaat (voorouders) ==
{{Stamboom Maximiliaan I}}

==Literatuur==
* Hermann Wiesflecker, ''Kaiser Maximilian I.'' Oldenbourg, München 1971–1986 (5 volumes).
* Hermann Wiesflecker, ''Maximilian I. Die Fundamente des habsburgischen Weltreiches'', Verlag für Geschichte und Politik, Wien, München 1991, {{ISBN|3-7028-0308-4}}.
* Manfred Hollegger, ''Maximilian I, 1459–1519, Herrscher und Mensch einer Zeitenwende'', Kohlhammer, Stuttgart 2005, {{ISBN|3-17-015557-1}}.
* Francis Rapp, ''Maximilien d'Autriche'', Paris, Tallandier, 2007.
* Larry Silver, ''Marketing Maximilian: The Visual Ideology of a Holy Roman Emperor'', Princeton & Oxford, Princeton University Press, 2008.
* Jelle Haemers, ''De strijd om het regentschap over Filips de Schone (1482-1488)'', Gent, Academia Press, 2014, ISBN 9789038224008
* Gisela Naegle, ''Ecrire au père, écrire au prince: relations diplomatiques et familiales dans la correspondance de Maximilien Ier et de Marguerite d'Autriche'', in: Bulletin van de Vereniging van de Adel, April 2016.
* Pierre Terjanian (red.), ''The Last Knight. The Art, Armor, and Ambition of Maximilian I'', 2019, ISBN 9781588396747.

== Trivia ==
* De Amsterdamse [[Keizersgracht (Amsterdam)|Keizersgracht]] is vernoemd naar Maximiliaan.
* In [[1492]] schenkt de keizer nog in te polderen land aan zijn secretaris [[Gerard Numan]], inclusief de ambachtsheerlijke rechten.

<gallery widths="220px" heights="220px">
Bestand:Emanuel van Meteren Historie ppn 051504510 MG 8652 Maximiliaen Rooms Keyser.jpg|Keizer Maximiliaan I
Bestand:Meister A.A. - Death Portrait of Emperor Maximilian I - 1519.jpg|Doodsportret (1519)
</gallery>
<br><br>
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
<br>
{{Appendix|2=
{{References}}}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Navigatie Rooms-Duitse keizers en koningen}}

{{DEFAULTSORT:Maximiliaan I}}
[[Categorie:Aartshertog van Oostenrijk]]
[[Categorie:Koning van Duitsland]]
[[Categorie:Habsburg]]
[[Categorie:Keizer van het Heilige Roomse Rijk]]
[[Categorie:Partner van de graaf van Holland]]
[[Categorie:Partner van de graaf van Vlaanderen]]
[[Categorie:Partner van de hertog van Brabant]][[Categorie:Persoon in de Italiaanse Oorlogen|Keizer Max]][[Categorie:Ridder in de Orde van het Gulden Vlies]][[Categorie:Gevangene]] 
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 15e eeuw]][[Categorie:Persoon in de Gelderse Onafhankelijkheidsoorlog|Keizer Max]]

Keizer Maximiliaan I - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Trivia */