Colani: /* Externe links */

2025-11-28T17:56:14Z

Externe links

Nieuwe pagina

Een '''kerkvader''' ([[Kerklatijn]]: ''pater ecclesiae'') was een schrijver of leraar, meestal een [[bisschop]], in de [[vroege christendom|vroeg-christelijke Kerk]] (periode: ongeveer 90 tot 750 n.Chr.). De kerkvaders verdedigden de christelijke levensvisie met [[Traktaat|traktaten]], geschreven in het [[Koinè]]-[[Grieks]] of het [[Latijn]], die handelen over [[Theologie|theologische]] en [[Filosofie|filosofische]] vraagstukken. Veel kerkvaders legden de nadruk op [[ascese]] en geloofsijver en beschouwden zinnelijke genoegens als funest voor het christelijke ideaal. Het vakgebied dat de werken van de meer dan 300 kerkvaders bestudeert, wordt [[patrologie]] genoemd.

De kerkvaders kunnen worden onderscheiden in:
* [[apostolische vaders]] (90 - 160 n.Chr.)
* pre-Niceense [[patristiek]] (100/120 - 325; [[Eerste Concilie van Nicea]])
* hoogpatristiek (325 - 451; [[Concilie van Chalcedon]])
* late patristiek (451 - ca. 750; in de [[oosters-orthodoxe kerken]] tot heden)
De geschriften van de kerkvaders vormen de eerste vorm van literatuur in de [[vroege middeleeuwen]], na de val van het [[West-Romeinse Rijk]].

== Apostolische vaders ==
De vroegste kerkvaders hadden de [[apostel]]en vaak zelf gekend en worden [[apostolische vaders]] genoemd.
*[[Paus Clemens I|Clemens I van Rome]] (stierf circa 100)
*[[Ignatius van Antiochië]] (stierf in 110)
*de auteur van de [[Didache]] (circa 100-150)
*de auteur van de [[brief van Barnabas]] (120-140)
*[[Papias]] (rond 130)
*[[Polycarpus van Smyrna|Polycarpus]] van [[Smyrna (Griekse stad)|Smyrna]] (69-156)
* Hermas, schrijver van [[De herder van Hermas]] (circa 150)

== Patristiek ==
=== Preniceaanse patristiek ===
Alle kerkvaders na 160 na Chr. noemt men ook vaak [[apologeten]] omdat zij pogen de christelijke opvatting van de wereld te legitimeren. Preniceens:
* [[Clemens van Alexandrië]] (±125/150 - 215)
* [[Tertullianus]] (160-230)
* [[Origenes]] (185-254)

=== Hoogpatristiek ===
[[Bestand:Hiëronymus in zijn studeervertrek.jpg|miniatuur|Prent van [[Hiëronymus van Stridon|Hiëronymus]] in zijn studeervertrek. Gemaakt door Johann Theodor de Bry en bewaard in de [[Universiteitsbibliotheek Gent]]. <ref>{{Citeer web|url=https://lib.ugent.be/viewer/archive.ugent.be:6B669DBE-F681-11E9-9639-C36B765DA7FD#?c=&m=&s=&cv=&xywh=-1155,-150,4010,2986|titel=Hiëronymus in zijn studeervertrek|bezochtdatum=2020-10-02|werk=lib.ugent.be}}</ref> ]]
* [[Ambrosius van Milaan]] (339-397)
* [[Arnobius]] (rond 300)
* [[Athanasius van Alexandrië]] (295-373)
* [[Augustinus van Hippo]] (354-430)
* [[Basilius de Grote]] (330-379)
* [[Diodorus van Tarsus]] (†circa 390)
* [[Epiphanius van Salamis]] (305/310 - 403)
* [[Gregorius van Nazianze]] (329-389)
* [[Hiëronymus van Stridon]] (347-420)
* [[Johannes Chrysostomus]] (345-407)
* [[Salvianus|Salvianus van Marseille]] (400-475)
* [[Theodorus van Mopsuestia]] (350-428)
* [[Vincentius van Lérins]] († circa 440)

=== Late patristiek ===
*[[Paus Gregorius I|Gregorius de Grote]] (Paus Gregorius I) (540-604)
*[[Isidorus van Sevilla]] (circa 560-636)

== Betekenis in de kerkgeschiedenis ==
=== Katholieke Kerk ===
[[Bestand:Solari und da Carona Hieronymus als Kirchenvater.jpg|thumb|150px|Hiëronymus]]
Men rekent de patristische periode (dit wil zeggen de tijd van de kerkvaders) in het Westen tot [[Gregorius de Grote]] (†604) of [[Isidorus van Sevilla]] (†636), tegenwoordig ook wel tot [[Beda Venerabilis]] (†735); in het ^[[Oosters-katholieke kerken|Oosten]] tot [[Johannes Damascenus]] (†749). Na deze periode wordt de bijzondere betekenis van theologen geëerd met de titel [[kerkleraar]].
De criteria om voor kerkvaderschap in aanmerking te komen:
*wordt geciteerd in aan de kerk gerichte pauselijke documenten;
*wordt geciteerd door een concilie;
*wordt in samenkomsten van de vroege kerk publiekelijk gelezen;
*wordt genoemd als ''sanctitate et doctrina insignis'' in het [[Martyriologium Romanum]];
*wordt door kerkvaders aangehaald als autoriteit.
In de Katholieke Kerk drukt het predicaat kerkvader niet een onwankelbare geloofstrouw van de bedoelde theoloog uit; zo kunnen [[Tertullianus]] en [[Origenes]] theologisch geproblematiseerd worden, maar toch als kerkvader gelden.

De grote kerkvaders van het Westen zijn: [[Ambrosius van Milaan]], [[Augustinus van Hippo]], [[Hiëronymus van Stridon]] en [[paus Gregorius I]] de Grote.

=== Oosterse Orthodoxie ===
In de [[Oosters-orthodoxe kerken]] wordt de eretitel kerkvader nog steeds en doorgaans impliciet verleend.

De grote kerkvaders van het Oosten zijn: [[Athanasius van Alexandrië]], [[Basilius de Grote]], [[Gregorius van Nazianze]] en [[Johannes Chrysostomus]].

=== Reformatie ===
De [[protestantisme|protestantse]] kerkgemeenschappen kennen geen kerkvaders. Deze zijn weliswaar voorbeeldige voorgangers in geloof, maar omdat protestantse kerkgemeenschappen de [[traditie in de Rooms-Katholieke Kerk]] als openbaringsbron niet erkennen, zijn er evenmin bijzondere gelovigen zoals de kerkvaders, die van bijzondere betekenis voor de Traditie zijn. De [[bevindelijk gereformeerden]] kennen wel [[oudvader]]s: de gezaghebbende [[Piëtisme (kerkgeschiedenis)|piëtistische]] schrijvers uit de [[17e eeuw|17e]] en [[18e eeuw]].

=== Kerkvaders en het dateren van tekstvarianten van de Bijbel ===
De [[tekstkritiek van de Bijbel]] houdt zich bezig met de reconstructie van de Bijbeltekst door [[Bijbelse handschriften]] met elkaar te vergelijken. De teksten worden daartoe onderverdeeld in families. Door te bestuderen welke Kerkvader welke variant binnen welke familie gebruikt, kunnen we iets zeggen over de geografische spreiding en de ouderdom van die variant en familie.

== Zie ook ==
*[[Apostolische Vaders]]
*[[Kerkleraar]]
*[[Patristiek]]
*[[Lijst van vroege christelijke schrijvers]]
*[[Middeleeuwse filosofie]]
*[[Woestijnvaders]]

== Externe links ==
*[https://www.newadvent.org/fathers/ Werken van de Kerkvaders] - vertalingen in het Engels
*[http://www.kerkvaders.be Leerhuis van de Kerkvaders] - lessenreeks, leesavonden en colloquia over de Kerkvaders
{{Appendix}}
[[Categorie:Kerkvader| ]][[Categorie:Christendom in de Romeinse oudheid]][[Categorie:Studiegebied binnen de theologie]]

Kerkvader - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Externe links */