https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=KielhalenKielhalen - Bewerkingsoverzicht2026-04-28T01:02:32ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Kielhalen&diff=154003&oldid=prevColani: Tekst vervangen - "18e" door "18<sup>e</sup>"2024-11-23T18:43:01Z<p>Tekst vervangen - "18e" door "18<sup>e</sup>"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Het kielhalen van de scheepschirurgijn van admiraal Jan van Nes Rijksmuseum SK-A-449.jpg|thumb|''Het kielhalen van de scheepschirurgijn van admiraal [[Jan Jansse van Nes|Jan van Nes]], [[Lieve Pietersz. Verschuier]]]]<br />
[[Bestand:Woodcut Print of Keelhauling.jpg|thumb|Een houtsnede van een kielhaling uit de [[Huis Tudor|Tudor]]-periode]]<br />
'''Kielhalen''' is een [[straf]] die in vroeger tijden door een [[Kapitein (schip)|kapitein]] van een [[schip (transportmiddel)|schip]] kon worden opgelegd aan leden van de bemanning.<ref>[https://historiek.net/kielhalen-straf-geschiedenis/81861/ Kielhalen – Een zware straf voor zeelieden]. [https://web.archive.org/web/20230816192716/https://historiek.net/kielhalen-straf-geschiedenis/81861/ Gearchiveerd] op 16 augustus 2023.</ref><ref>[https://isgeschiedenis.nl/nieuws/geschiedenis-van-het-kielhalen Geschiedenis van het kielhalen]. [https://web.archive.org/web/20220816080442/https://isgeschiedenis.nl/nieuws/geschiedenis-van-het-kielhalen Gearchiveerd] op 16 augustus 2022.</ref><ref>[https://www.vaartips.nl/straf.htm Straffen aan boord (17e en 18<sup>e</sup> eeuw)]</ref><br />
<br />
Bij het uitvoeren van de straf werd het lichaam verzwaard met ijzeren of loden gewichten.<ref>[https://books.google.nl/books?id=audu_aDwoBQC&pg=PP188&dq=%22executed+with+a+serenity+of+temper+peculiar+to+the+Dutch%22&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwi3gJa60cvnAhXCCuwKHTRcDX4Q6AEIMDAA#v=onepage&q=%22executed%20with%20a%20serenity%20of%20temper%20peculiar%20to%20the%20Dutch%22&f=false An Universal Dictionary of the Marine], W. Falconer, 1784. [https://web.archive.org/web/20230816192824/https://books.google.nl/books?id=audu_aDwoBQC&pg=PP188&dq=%22executed+with+a+serenity+of+temper+peculiar+to+the+Dutch%22&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwi3gJa60cvnAhXCCuwKHTRcDX4Q6AEIMDAA#v=onepage&q=%22executed%20with%20a%20serenity%20of%20temper%20peculiar%20to%20the%20Dutch%22&f=false Gearchiveerd] op 16 augustus 2023.</ref> Met een touw werd de gestrafte onder de [[kiel (schip)|kiel]] van het schip door getrokken. Kielhalen kon worden uitgevoerd in de lengterichting van het schip, of overdwars. Doordat de scheepsromp vaak begroeid was met [[zeepokken]], [[mossel (weekdier)|mossel]]en en [[schelp]]en kon kielhalen aanzienlijke verwondingen opleveren. Kielhalen in de lengterichting betekende meestal de dood van de gestrafte. <br />
<br />
Om te voorkomen dat hij al te veel zeewater binnenkreeg, werd een spons om zijn arm gebonden waarop hij kon bijten. De [[scheepsarts]] (die in de praktijk vaak werkte als [[chirurgijn]]) was altijd in de buurt om de fysieke conditie van de gestrafte in de gaten te houden. <br />
<br />
== Nederlanden ==<br />
Kielhalen was een toegestane bestraffing op schepen uit de Lage Landen. De vroegste vermelding van kielhalen staat in een Nederlandstalige tekst die is opgenomen in het ''[[Diplomatarium Norvegicum]]'' (1050-1590), een instructie uit maart 1537.<ref>[https://www.dokpro.uio.no/perl/middelalder/diplom_vise_tekst.prl?b=11028&s=710 Diplomatarium Norvegicum]. [https://web.archive.org/web/20230816192847/https://www.dokpro.uio.no/perl/middelalder/diplom_vise_tekst.prl?b=11028&s=710 Gearchiveerd] op 16 augustus 2023.</ref><br />
<br />
De tekst hierin luidt:<br />
:[...] ''Voert naede scaerwaeck dat hem oick niemant vervorden en zal dair op toe coomen droncken ofte derten op die punijtie van- den kiel onder doir'' [...] (''dat wil zeggen dronkenschap tijdens wachturen wordt bestraft met kielhalen'')<br />
:[...] ''Voirt datter niemant jeeken en mach met messen bynnen sceeps boert ofte wythaelen dair mede toe slaen op onderde kyel doir'' [...] (''dat wil zeggen vechten of messentrekkerij wordt bestraft met kielhalen'')<br />
<br />
Ten tijde van de [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden]] werden straffen op de [[Staatse vloot]] beschreven in de van 1629 daterende [[artikelbrief]]. In 1795 tijdens de [[Franse tijd in Nederland|Franse tijd]] werden de zwaarste lijfstraffen afgeschaft, om in 1814 weer ingevoerd te worden. In 1854 werd kielhalen officieel afgeschaft door [[minister van Marine]] [[James Enslie]].<br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
* [https://www.dokpro.uio.no/perl/middelalder/diplom_vise_tekst.prl?b=11028&s=710 Dokpro.uio.no]<br />
----<br />
{{references}}<br />
}}<br />
<br />
[[Categorie:Lijfstraf]]</div>Colani