https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Knjaz 2026-04-19T14:39:09Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.43.6 https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Knjaz&diff=154001&oldid=prev 2024-11-23T18:42:58Z

<p>Tekst vervangen - &quot;18e&quot; door &quot;18&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;&quot;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;Knjaz&#039;&#039;&#039; ([[Russisch]]: князь) is een oude adellijke [[adel (klasse)|titel]] in verschillende Slavische landen, vergelijkbaar met [[vorst (heerser)|vorst]], [[prins]] of [[hertog]] maar wordt meestal vertaald naar prins (verwijzend naar het latijnse &#039;&#039;princeps&#039;&#039;). Deze vertalingen zijn echter niet exact. <br /> <br /> == Etymologie ==<br /> Waarschijnlijk is de titel &#039;&#039;knjaz&#039;&#039; afgeleid van het [[proto-Germaans]]e &#039;&#039;kuningaz&#039;&#039;, en is als zodanig verwant aan het [[Nederlands]]e &#039;&#039;koning&#039;&#039;, het [[Engels]]e &#039;&#039;king&#039;&#039;, het [[Duits]]e &#039;&#039;König&#039;&#039;, het Scandinavische &#039;&#039;konung&#039;&#039; en het [[Fins]]e en [[Estisch]]e &#039;&#039;kuningas&#039;&#039;. In de verschillende Oost-Europese landen is de schrijfwijze en uitspraak verschillend. In [[Rusland]] en [[Oekraïne]] wordt het geschreven als князь (vrouwelijk княгиня, &#039;&#039;knjaginja&#039;&#039;), in het [[Bulgaars]] wordt het geschreven als княз, in het [[Servisch]] &#039;&#039;knez&#039;&#039;, in het [[Roemeens]] &#039;&#039;cneaz&#039;&#039; of &#039;&#039;chinez&#039;&#039;, en in het [[Hongaars]] &#039;&#039;kündü&#039;&#039;; &#039;&#039;kenéz&#039;&#039;.<br /> <br /> == Betekenis ==<br /> De betekenis van de titel &#039;&#039;knjaz&#039;&#039; is in de loop der tijd veranderd. In eerste instantie stond &#039;&#039;knjaz&#039;&#039; voor [[stamhoofd]] en daarmee behoort een knjaz tot de Russische oeradel. Later werden het [[feodalisme|feodale]] heersers van een staat (княжество, knjazjestvo, vergelijkbaar met een [[vorstendom]] of een [[prinsdom]]), bijvoorbeeld in het [[Kievse Rijk]].<br /> <br /> Met de toenemende centralisatie werden de heersers grootvorst genoemd (in het [[Russisch]]: великий князь [vjeliki knjaz]), vergelijkbaar met [[groothertog]] of [[prins]]. Deze heersten over een [[groothertogdom]], diens vazallen waren veelal &#039;&#039;knjaz&#039;&#039;.<br /> <br /> In 1547 werd grootvorst Ivan IV van Moskou ([[Ivan de Verschrikkelijke]]) tot [[tsaar]] van Rusland gekroond. Hiermee nam het belang van de titel &#039;&#039;knjaz&#039;&#039; verder af, omdat ze nog wel steeds over hun gebieden heersten, maar formeel geen politieke macht meer hadden. In het midden van de 18&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; eeuw werd de titel &#039;&#039;grootvorst&#039;&#039; exclusief voorbehouden aan de zonen en kleinzonen (in de mannelijke lijn) van de Russische tsaren. De titel &#039;&#039;knjaz&#039;&#039; bleef voorbehouden als erfelijke titel in de mannelijke lijn voor de afstammelingen van [[Rurik]] of [[Gediminas]] en van hen, die door hun geboorte recht hadden op deze titel, maar werd soms ook toegekend door de tsaar. [[Aleksandr Mensjikov]] was de eerste die de titel kreeg van [[Peter de Grote]]; [[Catharina de Grote]] kende de titel toe aan haar minnaar [[Grigori Potemkin]]. Toen in 1801 [[Georgië]] door Rusland werd ingelijfd werden verschillende lokale edelen als &#039;&#039;knjaz&#039;&#039; betiteld, waaronder ook de heersers van het [[Krimkanaat]].<br /> <br /> Vanaf 1886 werden alle Russische keizerlijke bloedverwanten die niet de status van [[Tsaar|tsesarevitsj]] of [[grootvorst]] hadden, zoals (achter)kleinzonen en (achter)kleindochters en nog latere bloedverwanten aangeduid als &#039;&#039;vorst van keizerlijk bloed&#039;&#039; (in het Russisch: князь императорской крови [knjaz imperatorskoj krovi]), ook wel vertaald als prins of prinses.<br /> <br /> De echtgenote van een Russische knjaz heet &#039;&#039;knjaginja&#039;&#039; (in het Russisch: княгиня), de zoon knjazjitsj (in het Russisch: княжич), de ongetrouwde dochter van een vorst &#039;&#039;knjazna&#039;&#039; (in het Russisch: &#039;&#039;княжна&#039;&#039;).<br /> <br /> [[Categorie:Adellijke titulatuur]]</div>

Colani