Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-03-29T16:13:31Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Koepelkazematten bij Fort bij Vechten (1).jpg|thumb|right|Koepelkazemat op [[Fort bij Vechten]]]]
De '''Koepelkazemat''' Type G werd in 1936 in Nederland geïntroduceerd. Het waren [[beton]]nen [[Bunker (verdedigingswerk)|bunkers]] van een standaardontwerp. In de [[kazemat]] zat een gietstalen kern waarin een [[machinegeweer]] was opgesteld. In totaal zijn er enkele honderden geplaatst voor het uitbreken van de [[Tweede Wereldoorlog]]. Tijdens de oorlog zijn vele vernietigd door de gietstalenkern te verwijderen en deze om te smelten ten dienste van de Duitse wapenindustrie.

==Ontwerp==
De koepelkazemat was een variant van een [[Frankrijk|Frans]] ontwerp dat al in 1917 werd toegepast. De betonnen [[Bunker (verdedigingswerk)|bunker]] was bijna vierkant en was circa 7 meter lang, 6,5 meter breed en 3 meter hoog.<ref name=CEG>Cultuurerfgoed, Fort Uitermeer, [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/531345?MonumentId=531341 Betonblok koepelkazemat]</ref> De voorzijde was schuin afgewerkt om vijandig vuur af te laten ketsen en om een vrij [[schootsveld]] voor de schutter te behouden. Een lichte of zware [[mitrailleur]] was in een gietstalen koepel geplaatst.

Deze koepels waren verankerd in en deels opgenomen in de betonnen bunker; ze hadden een doorsnede van 1,75 meter en het [[gietstaal]] was tussen de 11 en 17 centimeter dik.<ref name=CEG/> Het schietgat en de ingang, een deur aan de achterzijde van de koepel, konden van binnenuit gasvrij worden afgesloten. Vanwege de geringe omvang en rondingen was de koepel zelf moeilijk door de vijand te raken.

De koepels konden in Nederland worden gefabriceerd. De eerste bestelling van 100 stuks werd geplaatst bij [[Demka]], een dochteronderneming van [[Koninklijke Hoogovens]], gevolgd door een tweede bestelling van 50 stuks bij het [[België|Belgische]] staalbedrijf [[Cockerill-Sambre|John Cockerill S.A.]].<ref name=CEG/> De totale productie kan 700 stuks zijn geweest, maar slechts weinigen hebben de oorlog overleefd.

== Gebruik ==
De koepelkazematten zijn vooral in de mobilisatiejaren 1939-1940 geplaatst in diverse Nederlandse verdedigingslinies.<ref name=CEG/> Er zijn 702 koepelkazematten gebouwd, waarvan 352 aan het Maas-IJsselfront, bestaande uit de [[Maaslinie|Maas-]] en de [[IJssellinie]], 79 stuks aan de [[Peel-Raamstelling]] en 144 exemplaren bij de [[Grebbelinie]].<ref>{{Aut|Rudi Rolf}} ''Bunkers in Nederland'', H. Talsma uitgeverij, Den Helder (1982), p.37</ref> Verder werden ze gebouwd bij de [[Nieuwe Hollandse Waterlinie]].<ref>3dfort [https://3dfort.wordpress.com/home/gietstalen-kazemat-g-180-hv-dutch-casemate-type-g-with-10cm-cast-steel-turret/ Gietstalen kazemat G (180) hv], geraadpleegd op 15 september 2022. [https://web.archive.org/web/20220915062427/https://3dfort.wordpress.com/home/gietstalen-kazemat-g-180-hv-dutch-casemate-type-g-with-10cm-cast-steel-turret/ Gearchiveerd] op 15 september 2022.</ref> Deze laatste linie kreeg circa 80 exemplaren of op [[fort (vesting)|forten]] of tussen [[Groepsschuilplaats Type P|groepsschuilplaats]]en in het terrein.

Het Duitse leger was bij inspectie onder de indruk van de koepelkazematten; ze waren moeilijk uit te schakelen door de kleine schietopening en de goede mogelijkheden ze te [[camouflage|camoufleren]]. Doordat de meeste met de schietopening naar het oosten waren gericht waren ze voor de Duitsers niet erg bruikbaar omdat uit deze richting geen [[Geallieerden (Tweede Wereldoorlog)|geallieerde]] aanval werd verwacht. Er was wel interesse om het gietstaal van de koepels ter hergebruiken, daarom werden in 1941 de meeste uit hun betonnen omhulling gesloopt en afgevoerd voor de Duitse oorlogsindustrie. Aan de kust werden een aantal exemplaren opgenomen in de [[Atlantikwall]], veel hiervan zijn na de oorlog alsnog gesloopt. Er resteren nog slechts enkele complete koepelkazematten, onder meer op [[Fort Vechten]] en [[Fort Everdingen]].<ref name=CEG/>

== Galerij ==
<gallery widths=150>
Koepelkazemat Fort Everdingen 02.jpg|Volledige koepelkazemat bij [[Fort Everdingen]]
Koepelkazematten bij Fort bij Vechten (3).jpg|Buitenkant van de koepel
Koepelkazematten bij Fort bij Vechten (4).jpg|Ingang naar de koepel
Koepelkazematten bij Fort bij Vechten (5).jpg|Binnenkant van de koepel
</gallery>

==Zie ook==
* [[S3 kazemat]]
* [[B kazemat]]
{{commonscat|Koepelkazemat Type G}}

{{appendix}}

[[Categorie:Vestingbouw]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog in Nederland]]

Koepelkazemat - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd