Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'kalf 2) latei 3) penant 4) negblok 5) dorpel]] Oude Stadhuis van [[Gouda met kruiskozijnen of kruisboogvensters en glas-in-loodramen]] Een '''kruiskozijn''' of '''kruisvenster''' is een raamkozijn dat in vieren wordt gedeeld door een middenstijl (verticaal) en een tussendorpel (horizontaal), zowel in hout als natuursteen....'

2024-04-05T13:28:08Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|Kruiskozijn met 1) [[deurkalf|kalf 2) latei 3) penant 4) negblok 5) dorpel]] thumb|Oude Stadhuis van [[Gouda met kruiskozijnen of kruisboogvensters en glas-in-loodramen]] Een '''kruiskozijn''' of '''kruisvenster''' is een raamkozijn dat in vieren wordt gedeeld door een middenstijl (verticaal) en een tussendorpel (horizontaal), zowel in hout als natuursteen....'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Kruisraam01.jpg|thumb|Kruiskozijn met 1) [[deurkalf|kalf]] 2) [[latei]] 3) [[penant]] 4) [[negblok]] 5) [[dorpel]]]]
[[Bestand:Gouda-Stadhuis-Detail-Front.jpg|thumb|Oude Stadhuis van [[Gouda]] met kruiskozijnen of kruisboogvensters en glas-in-loodramen]]
Een '''kruiskozijn''' of '''kruisvenster''' is een [[kozijn|raamkozijn]] dat in vieren wordt gedeeld door een middenstijl (verticaal) en een tussendorpel (horizontaal), zowel in hout als natuursteen.

Kruisramen of -kozijnen komen reeds voor in de steenarchitectuur van het 15e-eeuwse [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]].

De kruiskozijnen waren aanvankelijk alleen afsluitbaar met luiken, later werd er glas in aangebracht. Een combinatie van beide kwam ook voor. De beide [[bovenlicht]]en werden voorzien van [[glas in lood]], na 1650 wordt het glas in houten roeden gezet. De onderste ramen werden voorzien van luiken, later ook uitgevoerd als glasvensters. In de zeventiende eeuw verschenen er kruiskozijnen met openslaande onderramen. <ref>[https://web.archive.org/web/20160423235034/http://monumentenstad.nl/download/GLUREN-BIJ-DE-BUREN-2001.pdf Uitgave Monumentenstad 2001, pagina 12 ] monumentenstad.nl</ref>

Een [[Kloostervenster|kloosterkozijn]] is te betitelen als een half kruiskozijn.

== Onderdelen ==
* De ''penant'' of ''[[muurdam]]'' is de staande balk die een kozijn [[verticaal]] in tweeën splitst als verticale afscheiding. Wellicht is het een Vlaamse aanduiding van een tussenstijl.
* Het ''[[kalf (bouwkunde)|kalf]]'' is de liggende balk die het kozijn [[horizontaal]] in tweeën splitst.
* Een ''[[negblok]]'' of ''neggenblok'' is een iets grotere [[baksteen|steen]] te midden van kleinere in de omlijsting van het kozijn.

== Noten ==
{{References}}

[[Categorie:Venster]]

Kruiskozijn - Bewerkingsoverzicht