Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-02-15T10:27:41Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Crucifix mg 6785.jpg|thumb|Kruisbeeld in [[Onze-Lieve-Vrouwekathedraal (Senlis)|Notre-Dame]] te [[Senlis (Oise)|Senlis]]]]
De '''kruiswoorden''' zijn de woorden die [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus]] volgens de [[Bijbel (christendom)|Bijbel]] sprak toen hij aan het [[kruis (christendom)|kruis]] hing.<ref>Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "kruiswoorden". Microsoft Corporation/Het Spectrum.</ref> In de vier [[Evangelie|Evangeliën]] wordt de [[kruisdood]] van Jezus vanuit interpretaties door vier verschillende personen besproken. Jezus spreekt hier in totaal zeven zinnen.

== Evangeliën ==
=== Marcus en Matteüs ===
De kruiswoorden van Jezus staan in [[Evangelie volgens Matteüs|Matteüs]] 27:46 en vrijwel identiek in [[Evangelie volgens Marcus|Marcus 15:34]].

In Matteüs zijn de laatste woorden van Jezus: “Eli, Eli, lema sabachtani?”, en in Marcus: “Eloï, Eloï, lema sabachtani?”<ref>[[Nieuwe Bijbelvertaling]], NBG/KBS 2004</ref> Dit betekent “Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?” Jezus citeerde hier uit [[Psalm]] 22:2, waarschijnlijk uit de Targum (vertaling in het [[Aramees]]).<ref>France, R.T, Tyndale New Testament Commentary "Matthew", IVP 1988</ref> Beide evangelisten geven de vertaling in het Grieks. De omstanders verstonden het verkeerd en dachten dat Jezus de profeet [[Elia (profeet)|Elia]] riep.

In sommige vertalingen (onder andere Luther) staat “Lama asabthani” Dit berust op de Hebreeuwse psalmtekst.

Nadat Jezus “lema sabachtani” (Matteüs, Marcus) of “Ik heb dorst” (Johannes) zei, kreeg hij van een van de omstanders een in zure wijn gedrenkte spons op een stok om van te drinken. Volgens Matteüs 27:50 en Marcus 15:37 gaf Jezus voor hij stierf een luide schreeuw.

=== Lucas ===
In het [[Evangelie volgens Lucas]] spreekt Jezus meer woorden aan het kruis. Deze teksten zijn te vinden in Lucas 23:34-46. Allereerst vraagt Jezus vergeving voor de personen die hem kruisigden: “Vader, vergeef hen, want ze weten niet wat ze doen.” Dit kruiswoord ontbreekt in sommige vroege handschriften van het Lucasevangelie, waaronder [[Papyrus 75]], de [[Codex Sinaiticus]], de [[Codex Vaticanus]], de [[Codex Bezae]], de [[Codex Washingtonianus]] en [[Unciaal 070|Unciaal 0124]].<ref>P.W. Comfort, ''Early Manuscripts and Modern Translations of the New Testament'', Eugene: Wipf and Stock 2001, p. 101.</ref>

Vervolgens vergeeft Jezus de zonden van een van de misdadigers die met hem gekruisigd zijn, nadat hij aan het kruis zijn geloof belijdt: “Ik verzeker je: nog vandaag zul je met mij in het paradijs zijn.”

Als Jezus sterft, zegt Hij in het evangelie volgens Lucas zijn: “Vader, in uw handen leg ik mijn geest.” (Citaat uit Psalm 31:6)

=== Johannes ===
In het [[Evangelie volgens Johannes]] zijn de kruiswoorden te vinden in hoofdstuk 19:26-30. In Johannes ligt het accent minder op het lijden van Jezus, maar meer op de Godheid van Jezus.<ref>http://www.webbijbel.nl/themas/De%20Bijbel/Waarom%20verschillen%20de%20vier%20evangelieen.php. [https://web.archive.org/web/20220404171736/http://www.webbijbel.nl/themas/De%20Bijbel/Waarom%20verschillen%20de%20vier%20evangelieen.php Gearchiveerd] op 4 april 2022.</ref> Johannes schrijft daarom kruiswoorden die in de andere evangeliën niet te vinden zijn.

Allereerst zorgt Jezus ervoor dat zijn moeder niet alleen achterblijft: Toen Jezus zijn moeder zag staan, en bij haar de leerling van wie hij veel hield, zei hij tegen zijn moeder: “Dat is uw zoon,” en daarna tegen de leerling: “Dat is je moeder.” Die leerling was Johannes zelf.

Daarna vraagt Jezus om wat te drinken. Toen wist Jezus dat alles was volbracht, en om de Schrift geheel in vervulling te laten gaan zei hij: “Ik heb dorst.”
Nadat Jezus wat gedronken heeft, zijn zijn laatste woorden “Het is volbracht”, wat een vertaling is van het Griekse woord “tetelestai” (een vervoeging van het teleoo), en dat ook zou kunnen worden vertaald met: Het doel is bereikt.

=== Overzicht ===
Hoewel de kruiswoorden in de verschillende evangeliën verschillen, worden ze in het christendom vaak als bij elkaar horend behandeld. Traditioneel worden de kruiswoorden gelezen in de [[vastentijd]], de [[Goede Week]] (de week tussen [[Palmzondag]] en [[Pasen]]) en [[Goede Vrijdag]]. De volgorde die meestal gebruikt wordt is:
{| class="wikitable"
!
!Matteüs
!Marcus
!Lucas
!Johannes
|{{Witte kolom|8}}
!Psalm
|-
|Vader, vergeef hen, want ze weten niet wat ze doen.
|
|
|23:34
|
|
|-
|Ik verzeker je: nog vandaag zul je met mij in het paradijs zijn.
|
|
|23:43
|
|
|-
|Dat is uw zoon. Dat is je moeder.
|
|
|
|19:26-27
|
|-
|Eli, Eli, lema sabachtani? <br> Eloï, Eloï, lema sabachtani?
|27:46
|15:34
|
|
|22:2
|-
|Ik heb dorst.
|
|
|
|19:28
|
|-
|Het is volbracht.
|
|
|
|19:30
|
|-
|Vader, in uw handen leg ik mijn geest.
|
|
|23:46
|
|31:6
|}
''Bron: [[Nieuwe Bijbelvertaling]]''

== Op muziek ==
De kruiswoorden vormen het thema van diverse klassieke muziekstukken:
* ''Die sieben Worte Jesu Christi am Kreuz'' (SWV 478) voor solostemmen, vijfstemmig koor en instrumenten (1645) van [[Heinrich Schütz]]
* ''Septem verba a Christo in cruce'', ca. 1730-1735, van [[Pergolesi]] (1710-1736)
* [[Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze]] van [[Joseph Haydn]]
** Orkest (''Musica instrumentale sopra le 7 ultime parole del nostro Redentore in croce, ossiano 7 sonate con un’introduzione ed al fine un terremoto''), Hob. XX/1 (1786-87)
** Strijkkwartet (''Musica instrumentale sopra le 7 ultime parole del nostro Redentore in croce … ridotte in quartetti'') op. 51, Hob. III:50-56 (1787)
** Klavier (1787)
** Vier solisten en orkest Hob. XX/2 (oratoriumversie) (1795-96)
* ''Sieben Worte'' voor [[cello]], [[knopaccordeon|bajan]] en [[strijkinstrument|strijkers]] (1982), van [[Sofia Goebaidoelina]]
* ''Die Sieben Worte Jesu am Kreuz'' (14 augustus 1859) voor orkest, koor en solisten van [[César Franck]].
Ook worden de kruiswoorden aangehaald in het nummer [[Chop Suey!|Chop Suey]] van [[Nu metal|nu-metal]]band [[System Of A Down]]. Het nummer verwijst sterk naar het lijden van [[Jezus Christus (traditioneel-christelijk benaderd)|Jezus]]. In de bridge van dit nummer wordt achtereenvolgend gezongen 'Father, into your hands I commit my spirit' (Vader, in Uw handen beveel ik mijn geest) en 'Why have you forsaken me?' (Waarom hebt gij mij verlaten?).

== Controverse ==
* De kruiszin ''Het is volbracht'' werd in een op [[14 april]] [[2001]] gepubliceerd interview in het [[NRC Handelsblad|NRC]] gebruikt door de Nederlandse minister voor volksgezondheid [[Els Borst]], nadat de (vooral onder christenen omstreden) wetgeving rondom [[euthanasie]] in de [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]] was aangenomen. Frappant was dat het interview met de minister waarin dit citaat stond op [[Stille Zaterdag]] (de zaterdag tussen [[Goede Vrijdag]] en [[Pasen]]) werd gepubliceerd. Na woedende reacties van de christelijke partijen die werd gevolgd door een (niet aangenomen) [[motie van afkeuring]] bood de minister haar verontschuldigingen aan.<ref>{{Citeer nieuws |url=https://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2486577/2001/04/20/Borst-overleeft-motie-maar-krijgt-geen-steun.dhtml |titel=Borst overleeft motie maar krijgt geen steun |auteur= |uitgever=[[Trouw (krant)|Trouw]] |datum=20 april 2001 |bezochtdatum=10 april 2014}}</ref>

{{appendix}}

[[Categorie:Nieuwe Testament]]
[[Categorie:Uitdrukking ontleend aan het Nieuwe Testament]]
[[Categorie:Passieverhaal]]

Kruiswoorden - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd