https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=LoodwitmolenLoodwitmolen - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T14:48:21ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Loodwitmolen&diff=72677&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-03-11T07:51:16Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>Een '''loodwitmolen''' is een bijzondere vorm van [[verfmolen]].<br />
<br />
Het gebruik van [[loodwit]], dat als pigment wordt gebruikt, stamt uit de Klassieke Oudheid en kwam in de 16e eeuw via [[Venetië (stad)|Venetië]] naar [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] en verder noordwaarts. De eerste loodwitfabriek in Nederland stamt van omstreeks 1650.<br />
<br />
In de [[Zaanstreek]] bestonden enkele loodwitmolens, en wel ''De Veldlust'' uit [[1736]] te [[Oostzaandam]]; ''De Rob'' ([[1720]]) en ''Het Gekroonde Zeepaard'' uit [[1694]] te [[Koog aan de Zaan]], en ''De Heining'' uit [[1762]] te [[Oostzaan]]. Met name ''De Rob'' was een grotere molen. Sommige van deze molens zagen de verwerking van loodwit als nevenactiviteit.<br />
<br />
==Proces==<br />
Het [[lood (element)|lood]] werd in blokken van 75 kg uit Engeland aangevoerd en versmolten tot dunne platen bladlood die opgerold werden. De rollen werden geplaatst in aardewerken broeipotten boven een laagje [[azijn]] en afgedekt met paardenmest en [[stro]]. De broeipotten werden in hokken opgestapeld. Het broeiproces duurde zes weken, hierbij ontstond koolzuurgas waardoor het lood werd omgezet in loodwit. Na de broeiperiode werden de rollen uitgeklopt op een klopbank en vervolgens vermalen en uitgezeefd. Daarna werd het loodwitpoeder nat gemaakt, met krijt vermengd en opnieuw gemalen. De brij werd in droogpotten gedaan die 5 à 6 weken moesten drogen. Aldus ontstonden loodwitbroden.<br />
<br />
Het werken in een loodwitmolen was zeer ongezond. Hierdoor werd dit werk uitgevoerd door Duitse [[gastarbeiders]], zij werden vaak met "poepen" aangeduid.<br />
<br />
==Loodwitverbod==<br />
In [[1906]] werd in Nederland het ''loodwitbesluit'' van kracht, waardoor voor Rijkswerken [[zinkwit]] in plaats van loodwit moest worden toegepast, vanwege de schadelijke werking ervan op de schilders. Een algeheel verbod op het gebruik van loodwit voor binnenverf kwam in Nederland pas in [[1939]].<br />
<br />
==Externe link==<br />
* {{Link molendatabase-nl-verdwenen|id=3721|label=Loodwitmolen "De Rob"}}<br />
<br />
{{Navigatie molens naar verrichting}}<br />
<br />
[[Categorie:Molen naar toepassing]]<br />
[[Categorie:Pigment]]<br />
[[Categorie:Verf]]<br />
[[Categorie:Lood]]</div>Colani