https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Los_hoes 2026-04-18T21:35:53Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.43.6 https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Los_hoes&diff=84931&oldid=prev 2024-03-31T02:23:32Z

<p>1 versie geïmporteerd</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Jozef_Israels_Boerenmaaltijd_in_Delden.jpg|thumb|300px|Interieur van een los hoes bij [[Delden (Overijssel)|Delden]]. Schilderij door [[Jozef Israëls]] (1824-1911)]]<br /> [[Bestand:Arnhem los hoes.jpg|thumb|300px|Een los hoes in het [[Nederlands Openluchtmuseum]] te [[Arnhem]]]]<br /> <br /> Een &#039;&#039;&#039;los hoes&#039;&#039;&#039; (afgeleid van [[Nedersaksisch]] &#039;&#039;lös hoes&#039;&#039;, meervoud: &#039;&#039;lösse huze(n)&#039;&#039;) is een [[boerderijtype|type boerderij]] van het &#039;&#039;[[hallenhuisboerderij|hallenhuistype]]&#039;&#039;, dat vooral in [[Twente]] en de [[Achterhoek]] voorkwam. In [[Drenthe]] en het westen van [[Overijssel]] kwamen zulk soort boerderijen ook voor maar onder de naam &#039;&#039;lös huus&#039;&#039;.&lt;ref name=&quot;boerderijen&quot;&gt;[http://www.encyclopediedrenthe.nl/Boerderijen Encyclopedie Drenthe: &#039;&#039;Boerderijen&#039;&#039;]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ijsselacademie&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20070730104010/http://www.ijsselacademie.nl/ijsselacademie/kernactiviteiten/streektaal/woorden/los_hoes.html &#039;&#039;Lös hoes&#039;&#039; oetlegd op de webstie van de IJsselacademie]&lt;/ref&gt; &#039;&#039;Los hoes&#039;&#039; betekent &#039;&#039;open huis&#039;&#039;: de bewoners en het [[vee]] leefden samen onder een dak, in dezelfde ruimte.<br /> <br /> ==Constructie==<br /> Een los hoes heeft een kern van een aantal [[gebint|ankerbalkgebinten]]. De [[boerderij]] heeft een steil sporendak en een houten gevel, [[vakwerk (wandconstructie)|vakwerk]]gevel of [[Wolfsdak|wolfseind]]. In de zijmuren waren kleine raampjes. In de zijbeuken stond het vee in een [[potstal]], die verdiept was aangelegd. De deel was gemaakt van aangestampte [[leem]]. De zolder had in het midden een gat: het slop. Door het slop werd de [[oogst]] op de [[zolder (huis)|zolder]] gebracht. In het midden van een los hoes of aan de voorgevel was een open vuur. Dit werd gebruikt om te koken en voor de warmte. Oorspronkelijk was er geen [[schoorsteen]]; de rook verdween door het slop en de kieren in het dak naar buiten. De rook droogde de oogst op zolder en conserveerde het slachtvlees dat bovenin was opgehangen. De voorkant van een los hoes werd gebruikt als woongedeelte.<br /> <br /> Om te voorkomen dat het rieten of strooien dak opwaaide, werd soms op de top van de puntgevel een [[gevelteken]] aangebracht. Bij een los hoes bestond dit aan het staleinde vaak uit een paar gestileerde paardenhoofden. Deze werden uitgezaagd uit de elkaar kruisende [[Windveer (bouwkunde)|windveren]]. Paarden waren voor boeren een belangrijk bezit. Men veronderstelt dat men vroeger geloofde dat dit gevelteken het onheil van de boerderij zou weghouden en geluk en voorspoed zou brengen.<br /> <br /> ==Geschiedenis==<br /> Het los hoes is ontstaan omstreeks 1100. In de eeuwen erna werd het wooncomfort langzaamaan verbeterd. Zo kreeg de los hoes een schoorsteen en werden de ramen vergroot. Enkele ruimten (zoals de waskamer en de melkkamer) werden afgescheiden door een wand. Aan de voorkant werd een apart woonvertrek aangebouwd: de &#039;&#039; boavenkamer&#039;&#039; of &#039;&#039;endskamer&#039;&#039;. Hier gingen de oude boer en boerin wonen als hun kinderen de boerderij hadden overgenomen.<br /> <br /> Tot in de [[19e eeuw]] werden er nog lösse huze gebouwd. Tegelijkertijd werden er ook al boerderijen met een scheiding tussen deel en woongedeelte gebouwd. De meeste lösse huze verdwenen doordat er een muur geplaatst werd tussen het woongedeelte en het vee.<br /> <br /> ==Trivia==<br /> *In [[Ootmarsum]] is [[openluchtmuseum]] &#039;&#039; &#039;t Lös Hoes&#039;&#039; gevestigd in een los hoes.<br /> *In [[Hapert]] is een [[Jong Nederland]] vereniging genaamd &#039;&#039;Los Hoes&#039;&#039;<br /> <br /> ==Externe links==<br /> * [http://kennisbankherbestemming.nu/projecten/los-hoes-groot-bavel Los Hoes Groot Bavel] uitgebreide informatie over het Los Hoes Groot Bavel op de kennis- en projectenbank van het Nationaal Programma Herbestemming<br /> <br /> {{Appendix|2=<br /> {{References}}}}<br /> {{Navigatie boerderijtypen}}<br /> {{commonscat|Los hoes}}<br /> <br /> [[Categorie:Boerderij]]</div>

Colani