Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T01:48:49Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| naam = Machteld van Gelre en Zutphen
| leven = ?–1247 of later
| afbeelding =
| onderschrift =
| functie =
| periode =
| voorganger =
| opvolger =
| regent =
| medeheersers =
| geboortedatum = ?
| geboorteplaats =
| sterfdatum = [[28 oktober]], [[1247]] of later
| sterfplaats =
| vader = [[Otto I van Gelre|Otto I van Gelre en Zutphen]]
| moeder = [[Richarda van Beieren|Richardis van Beieren]]
| dynastie = [[Huis Wassenberg]]
| broerzus = Hendrik, [[Gerard III van Gelre|Gerhard III]], [[Aleid van Gelre|Adelheid]], [[Otto van Gelre (bisschop)|Otto]], Lodewijk, Irmgard, Margaretha
| partner = [[Hendrik II van Nassau|Hendrik II ‘de Rijke’ van Nassau]]
| kinderen = [[Rupert van Nassau (?-1247)|Rupert]], [[Walram II van Nassau|Walram II]], [[Otto I van Nassau|Otto I]], [[Hendrik van Nassau (monnik)|Hendrik]], [[Elisabeth van Nassau (1225-1295)|Elisabeth]], [[Gerhard van Nassau|Gerhard]], [[Jan van Nassau (elect)|Jan]], [[Catharina van Nassau (abdis)|Catharina]], [[Jutta van Nassau (-1313)|Jutta]], Irmgard (?)
| handtekening =
| website =
| bron =
| heraldiek = [[File:Gelre1 wapen.svg|200px]]
| heraldiek-uitleg = Wapen van de graven van Gelre en Zutphen
| portaal =
}}

'''Machteld van Gelre en Zutphen''' († [[28 oktober]], [[1247]] of later<ref group="noot">Cawley (Holland, Frisia, Gelre) en Cawley (Nassau) citeren uit de necrologie van Klooster Arnstein waarin staat dat Machteld is overleden op 28 oktober. Ze wordt nog vermeld in een oorkonde uit 1247.</ref>), ook '''Mechteld''' of '''Mechtild(is)''' genoemd, was een [[Graaf (titel)|gravin]] uit het [[Huis Wassenberg]] en door huwelijk gravin van [[Graafschap Nassau|Nassau]]. Ze is een directe voorouder van zowel de [[Lijst van koningen der Nederlanden|koningen van Nederland]] als de [[Lijst van heersers van Luxemburg#Huis Nassau-Weilburg (1890-1964)|groothertogen van Luxemburg]].

== Biografie ==
=== Afkomst ===
Machteld was de jongste dochter van graaf [[Otto I van Gelre|Otto I van Gelre en Zutphen]] en [[Richarda van Beieren|Richardis van Beieren]],<ref name="cawleyholland">Cawley (Holland, Frisia, Gelre).</ref><ref name="cawleynassau">Cawley (Nassau).</ref><ref name="dek">Dek (1970).</ref><ref name="schilfgaarde">Van Schilfgaarde (1967).</ref> een dochter van hertog [[Otto I van Beieren (hertog)|Otto I van Beieren]] en [[Agnes van Loon]].<ref name="cawleyholland" /><ref name="cawleynassau" />

{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Machteld van Gelre en Zutphen
|-
|'''Betovergrootouders'''
|colspan="1"|[[Gerard I van Gelre|Gerhard I ‘de Lange’ van Gelre]] (?–1129/31) ⚭ ? (?–?) 
|colspan="1"|[[Otto II van Zutphen|Otto II ‘de Rijke’ van Zutphen]] (?–1113) ⚭ Judith (?–ca. 1118) 
|colspan="1"|[[Lodewijk I van Arnstein]] ? (?–?) ⚭ ? (?–?) 
|colspan="1"|? (?–?) ⚭ ? (?–?) 
|colspan="1"|[[Otto III van Wittelsbach]] (?–ca. 1123) ⚭ Kunigunde ? (?–?) 
|colspan="1"|[[Frederik van Pettendorf]] (?–1119) ⚭ Heilbirg (?–na 11110) 
|colspan="1"|[[Arnold II van Loon]] (?–na 1125) ⚭ Adelheid (?–?) 
|colspan="1"|[[Folmar VIII van Metz]] (?–1145) ⚭ Mechtild (?–1135/57) 
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"|[[Gerard II van Gelre|Gerhard II van Gelre]] (?–1131) ⚭ 1115/17 [[Ermgard van Zutphen]] (?–na 1134) 
|colspan="2"|[[Lodewijk II van Arnstein]] (?–?) ⚭ Udilhildis (?–na 1139) 
|colspan="2"|[[Otto IV van Wittelsbach]] (?–1156) ⚭ [[Heilika van Pettendorf]] (?–1170) 
|colspan="2"|[[Lodewijk I van Loon]] (1125/30–1171) ⚭ [[Agnes van Metz]] (?–vóór 1180) 
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|[[Hendrik I van Gelre|Hendrik I van Gelre en Zutphen]] (ca. 1117–1182) ⚭ ca. 1135 [[Agnes van Arnstein]] (?–vóór 1179) 
|colspan="4"|[[Otto I van Beieren (hertog)|Otto I van Beieren]] (?–1183) ⚭ ca. 1157 [[Agnes van Loon]] (?–1191) 
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"|[[Otto I van Gelre|Otto I van Gelre en Zutphen]] (?–1207) ⚭ ca. 1185 [[Richarda van Beieren|Richardis van Beieren]] (?–1231) 
|}

[[Bestand:Kloster Arnstein von anderer Lahnseite 2017.jpg|thumb|Klooster Arnstein]]
[[Bestand:Kloster Altenberg - panoramio.jpg#|thumb|Klooster Altenberg]]
=== Huwelijk en kinderen ===
Machteld huwde vóór 11 december 1215<ref group="noot">Cawley (Holland, Frisia, Gelre) en Cawley (Nassau) citeren uit een oorkonde gedateerd 11 december 1215 waarin ‘''Heinricus et Roppertus comites de Nassovva''’ bezit kochten van de Dom te Mainz, met toestemming van ‘''uxorum nostrarum Methildis et Gertrudis''’, waaruit geconcludeerd kan worden dat Hendrik en Machteld op 11 december 1215 reeds gehuwd waren. Alle genealogieën vermelden gehuwd vóór 1221.</ref> met graaf [[Hendrik II van Nassau|Hendrik II ‘de Rijke’ van Nassau]] (ca. 1180<ref name="cawleyholland" /><ref name="cawleynassau" /><ref name="dek" /> – 26 april 1247/48/49/50,<ref group="noot">Cawley (Nassau) citeert uit de necrologie van Klooster Arnstein waarin staat dat Hendrik is overleden op 26 april. Hij wordt nog vermeld in een oorkonde uit 1247 en wordt op 25 januari 1251 als overleden vermeld. Dat betekent dat Hendrik is overleden op 26 april in 1247, 1248, 1249 of 1250.</ref> vóór 25 januari 1251<ref name="dek" /><ref name="schilfgaarde" /><ref name="venne">Van de Venne & Stols (1937).</ref>). 
Uit dit huwelijk werden geboren:<ref group="noot">De genealogieën verschillen over het aantal kinderen en de volgorde waarin ze geboren werden.</ref>
# [[Rupert van Nassau (?-1247)|Rupert]] († 19 september vóór 1247<ref name="cawleynassau" /><ref name="dek" /><ref name="venne" />), werd door de [[aartsbisschop]] van [[Keurvorstendom Trier|Trier]] beleend met [[Allodium|allodiaal goed]] in [[Diez]] en [[Lahnstein|Ober-Lahnstein]],<ref name="vorsterman">Vorsterman van Oyen (1882).</ref><ref group="noot">Dek (1970) laat de woorden ‘allodiaal goed in’ weg. Maar dan betekent het wat anders. Omdat er al een graafschap Diez bestond moet Rupert beleend zijn met goederen in Diez en niet met Diez zelf.</ref> was ridder van de [[Duitse Orde]].<ref name="dek" />
# [[Walram II van Nassau|Walram II]] (ca. 1220 – 24 januari 1276), volgde zijn vader op, is de [[stamvader]] van de Walramse Linie van het [[Huis Nassau]].
# [[Otto I van Nassau|Otto I]] († tussen 3 mei 1289 en 19 maart 1290), volgde zijn vader op, is de stamvader van de Ottoonse Linie van het Huis Nassau.
# [[Hendrik van Nassau (monnik)|Hendrik]] († 28 mei na 1247<ref name="cawleynassau" />), was [[monnik]] in [[Abdij van Arnstein|Klooster Arnstein]].<ref name="cawleynassau" /><ref name="dek" /><ref name="venne" />
# [[Elisabeth van Nassau (1225-1295)|Elisabeth]] (ca. 1225 – na 6 januari 1295), huwde met heer [[Gerhard III van Eppstein]] († 1252).<ref name="cawleynassau" />
# [[Gerhard van Nassau|Gerhard]] († tussen 7 april 1312 en 20 september 1314), was geestelijke.<ref>Van de Venne & Stols (1937), nr. 2.</ref>
# [[Jan van Nassau (elect)|Jan]] († [[Deventer]], 13 juli 1309), was [[Elect (beroep)|elect]] van het [[Sticht Utrecht]].<ref name="cawleynassau" /><ref name="dek" />
# [[Catharina van Nassau (abdis)|Catharina]] († 27 april 1324), werd in 1249 [[Abt (abdij)|abdis]] van [[Klooster Altenberg]] bij [[Wetzlar]].<ref name="dek" /><ref name="vorsterman" />
# [[Jutta van Nassau (-1313)|Jutta]] († 1313), huwde omstreeks 1260 met heer [[Jan I van Cuijk]] († 13 juli 1308).<ref name="cawleynassau" />
#? Irmgard († 1 augustus 1297), was abdis van Val-Benoît.<ref name="cawleynassau" />

=== Vermelding in oorkonden ===
Machteld wordt onder andere vermeld in de volgende [[oorkonde]]n:<ref name="cawleyholland" /><ref name="cawleynassau" />
* Een oorkonde gedateerd 11 december 1215 waarin ‘''Heinricus et Roppertus comites de Nassovva''’ bezittingen kochten van de [[Dom van Mainz]] met de toestemming van ‘''uxorum nostrarum Methildis et Gertrudis''’.
* Een oorkonde gedateerd 9 juni 1239 waarin ‘''Heinricus … comes de Nassowe … collateralis nostra … Methildis''’ de afhankelijkheid bevestigden van de ‘''ecclesie in Nepphe''’ aan Klooster Arnstein.
* Een oorkonde gedateerd 20 juli 1245 waarin ‘''Henricus comes de Nassowe et Methildis comitissa uxor eiusdem, Walramus primogenitus, ceterique liberi eorundem''’ [[tolgeld]]en van een brug aan Klooster Altenberg schonken.
* Een oorkonde uit 1247 waarin ‘''Heinricus comes de Nassowe et Mectildis comitissa … ecclesiam in Inferi[ori] Diffenbach''’ aan Klooster Arnstein schonken, waarbij ‘''filiorum nostrorum Walerami, Ottonis, Henrici, Gerardi, Johannis''’ als getuigen optraden.

=== Overlijden ===
De [[Necrologium|necrologie]] van Klooster Arnstein registreerde het overleden van ‘''Mecktildis comitisse de Nassauw sororis nostre''’ op 28 oktober.<ref name="cawleyholland" /><ref name="cawleynassau" /> Ze wordt nog vermeld in een oorkonde uit 1247, ze is dus overleden op 28 oktober in 1247 of een later jaar.

== Externe links ==
* {{en}} [http://fmg.ac/Projects/MedLands/BAVARIA.htm Bavaria, Dukes] op: [https://fmg.ac/Projects/MedLands/index.htm Medieval Lands. A prosopography of medieval European noble and royal families], compiled by Charles Cawley.
* {{en}} [http://fmg.ac/Projects/MedLands/HOLLAND.htm Holland, Frisia, Gelre] op: [https://fmg.ac/Projects/MedLands/index.htm Medieval Lands. A prosopography of medieval European noble and royal families], compiled by Charles Cawley.
* {{en}} [https://www.angelfire.com/realm/gotha/gotha/nas1.html Nassau] op: [https://www.angelfire.com/realm/gotha/gotha.htm An Online Gotha], by Paul Theroff.
* {{en}} [http://fmg.ac/Projects/MedLands/NASSAU.htm Nassau] op: [https://fmg.ac/Projects/MedLands/index.htm Medieval Lands. A prosopography of medieval European noble and royal families], compiled by Charles Cawley.

{{Appendix|2=* {{Citeer boek |achternaam=Dek |voornaam=A.W.E. |datum=1970 |titel=Genealogie van het Vorstenhuis Nassau |url=http://www.geocities.com/vincent_ville/dek1.html |uitgever=Europese Bibliotheek |plaats=Zaltbommel |taal=nl |accessdate=2021-12-30 |archiefurl=https://archive.today/20091026035844/http://www.geocities.com/vincent_ville/dek1.html |dodeurl=ja |archiefdatum=2009-10-26 }}
* {{Citeer boek|achternaam=Schilfgaarde |voornaam=A.P. van |datum=1967 |titel=Zegels en genealogische gegevens van de graven en hertogen van Gelre, graven van Zutphen |uitgever=S. Gouda Quint – D. Brouwer en Zoon |plaats=Arnhem |taal=nl }}
* {{Citeer boek|achternaam=Venne |voornaam=J.M. van de |medeauteurs=Stols, Alexander A.M. |datum=1937 |titel=Geslachts-Register van het Vorstenhuis Nassau |uitgever=[[A.A.M. Stols]] Uitgevers-Maatschappij |plaats=Maastricht |taal=nl}}
* {{Citeer tijdschrift | achternaam=Venne | voornaam=J.M. van de |last2=Stols |first2=Alexander A.M. | datum=1937 | titel=Gerhard graaf van Nassau, 1259-1313. De oudst bekende Nassau in Nederland? | tijdschrift=[[De Nederlandsche Leeuw]]. Maandblad van het Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde | jaargang=1937 | nummer=2 | pp=35-38 | taal=nl }}
* {{Citeer boek|achternaam=Vorsterman van Oyen |voornaam=A.A. |datum=1882 |titel=Het Vorstenhuis Oranje-Nassau. Van de vroegste tijden tot heden |uitgever=A.W. Sijthoff en J.L. Beijers |plaats=Leiden en Utrecht |taal=nl }}
----
'''Voetnoten'''
{{References|group=noot}}
'''Referenties'''
{{References||2}}}}

{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 13e eeuw|Gelre, Machteld van]]
[[Categorie:Duitse adel|Gelre, Machteld van]]
[[Categorie:Huis Wassenberg]]
[[Categorie:Partner van de graaf van Nassau]]

Machteld van Gelre - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"