Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-06-22T10:11:09Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Giacomo di Chirico Ministrant.jpg|200px|thumb|right|Een misdienaar door de Napolitaanse schilder Giacomo di Chirico (1843-1882)]][[Afbeelding:Vijftig misdienaars in 2004 bij 50-jarig bestaan Sint Martinuskerk, Gennep.jpg|thumb|200px|50 misdienaars gehuld in [[toga (kledingstuk)|toog]] met daarover de [[superplie]] tijdens het 50-jarig bestaan van de [[Sint-Martinuskerk (Gennep)]]]]
[[Image:Messdienergruppe -001-.jpg|thumb|200px|Misdienaars]]
Een '''misdienaar''' is een [[leek (Rooms-Katholieke Kerk)|leek]], [[Monnik (christendom)|religieus]] of [[Seminarie|seminarist]] die tijdens een [[mis|Heilige Mis]] van de [[Rooms-Katholieke Kerk]] de [[priester (hoofdbetekenis)|priester]] behulpzaam is en ondersteunende taken verricht. Er wordt soms een onderscheid gemaakt tussen ''misdienaar'' (tot 16 jaar) en ''[[acoliet]]'' (16 jaar en ouder).

[[Tarcisius]] is de [[patroonheilige]] van de misdienaars.

== Taken ==
De taken van een misdienaar of acoliet zijn divers. Misdienaars en acolieten zijn verantwoordelijk voor het gereedmaken van het [[Altaar (religie)|altaar]]. De [[Ciborie (liturgisch vaatwerk)|ciborie]] of schaal met nog niet-geconsacreerde [[hostie]]s en [[miskelk|kelk]] worden door hen aan de priester gegeven. Ook zorgen zij voor water en wijn, zodat deze gemengd kunnen worden voorafgaand aan de [[consecratie]] en voor de handwassing. Daarnaast wordt een bel geluid bij binnenkomst en wordt er [[Altaarschel|gebeld]] tijdens de consecratie. Ook de [[wierook]] en het [[wierookvat]] en het [[wijwatervat]] met daarin de [[wijwaterkwast]] vallen onder de taken van de misdienaar of acoliet. De acoliet deelt vaak ook de communie uit, al kan dat per priester, situatie of kerk verschillen. Ook het plechtig binnendragen van het [[evangelie]], [[kaars]]en (waaronder de [[Paaskaars]]) of het [[processiekruis]] kunnen tot de taken behoren.

Acolieten worden in het Latijn aangeduid naar hun functie:
*[[Ceremoniemeester|Ceremoniarius]] - Ceremoniemeester/Hoofdacoliet
*[[Thuriferarius]] - wierookdrager
*[[Ceroferarius]] - lichtdrager
*[[Croceferarius]] - kruisdrager
*[[Navicularius]] - wierookscheepdrager.
Tot de jaren 60 van de 20e eeuw mochten in veel kerken meisjes en vrouwen geen misdienaar of andere functies (zoals [[lector (liturgie)|lector]]) vervullen, omdat zij niet bevoegd waren het [[priesterkoor]] te betreden. In veel kerken hebben - onder invloed van de vernieuwingen van het [[Tweede Vaticaans Concilie]] binnen de Kerk - sindsdien meisjes-misdienaren hun intrede gedaan in de [[Mis van Paulus VI|Novus Ordo Missae]].

=== Tridentijnse Mis ===
Binnen de [[Tridentijnse mis]] dienen uitsluitend jongens en volwassen mannen in de [[liturgie]], meisjes en vrouwen zijn in deze niet bevoegd het priesterkoor te betreden. Ook wordt er uitsluitend een rode of zwarte toog met witte superplie gedragen. Alle misdienaarfuncties hebben in de Tridentijnse Mis een vast protocollair takenpakket en worden de misdienaars hiërarchisch, aan de hand van bekwaamheid, kennis en ervaring, als volgt ingedeeld (van hoog naar laag):
* [[Ceremoniemeester|Ceremoniarius-chef]] (hoofd van alle actieve en niet-actieve misdienaars in een kerk of [[Parochie (kerkelijke gemeente)|parochie]])
* [[Ceremoniemeester|Ceremoniarius]]
* [[Thuriferarius]]
* [[Acoliet]] 1 (vormt een koppel met acoliet 2 en is tevens [[Ceroferarius]])
* [[Acoliet]] 2 (vormt een koppel met acoliet 1 en is tevens Ceroferarius)
* Overige misdienaars (zoals [[croceferarius]], [[navicularius]], aanvullende ceroferarii en misdienaars onder de 16 jaar oud)
De ceremoniarius (ook wel ceremoniemeester genoemd) geeft leiding aan alle misdienaars tijdens de liturgie. En is soms ook het hoofd van alle actieve en niet-actieve misdienaars in de betreffende kerk. De ceremoniarius moet de gehele Tridentijnse ritus in alle facetten kennen en heeft de bevoegdheid de [[Celebrant (persoon)|celebrant]], overige geestelijken en de misdienaars tijdens de liturgie terecht te wijzen indien deze een fout begaan. Daarnaast is de ceremoniarius ook verantwoordelijk voor de opleiding, planning en de kleding van de misdienaars. Tijdens de Heilige Mis staat de ceremoniarius meestal in de nabijheid van de priester en assisteert hem met het "[[asperges me]]", het bidden van de voetgebeden, het lezen van het [[[missaal]] en het bewieroken van het altaar. Ook assisteert de ceremoniarius de priester met het uitdelen van de [[Heilige Communie]], uitsluitend op de tong, door een communiepateen onder de kin van de gelovigen aan de [[communiebank]] te houden zodat er geen stukjes van de [[Hostie|Heilige Hostie]] op de grond vallen. Vaak wordt er met betrekking tot de kerkelijke ceremoniemeester vastgehouden aan de benaming "ceremoniarius" om verwarring met een niet-kerkelijke ceremoniemeester tijdens een [[huwelijk]] of [[uitvaart]] te voorkomen. In sommige kerken is een ceremoniarius eveneens [[Koster (persoon)|koster]]. Indien een kerk of parochie meerdere ceremoniarii heeft wordt er een ceremoniarius-chef aangesteld die hoofd is van alle actieve en niet-actieve misdienaars binnen een kerk of [[Parochie (kerkelijke gemeente)|parochie]].

De thuriferarius draagt het [[wierookvat]] en assisteert onder andere tijdens het bewieroken van het altaar en de priester. daarnaast bewierookt de thuriferarius ook de ceremoniarius, overige misdienaars en de gelovigen tijdens de Heilige Mis. Hij neemt soms incidenteel taken van de ceremoniarius over als deze de priester assisteert. (Indien er geen navicularius aanwezig is wordt het [[Scheepje|wierookscheepje]] op de wierookstandaard of de [[Credens (priesterkoor)|credenstafel]] gezet.)

Acoliet 1 (rechts) en acoliet 2 (links) vormen een koppel en zijn beide ceroferarii. De acolieten staan tijdens het [[evangelie]] met [[Kaars|kaarsen]] aan de evangeliezijde (links) van het altaar en voeren daarnaast gezamenlijk de kelksamenstelling en de handenwassing uit. Acoliet 1 neemt daarnaast het altaarmissaal weg tijdens de beide bewierokingen van het altaar en luidt de [[altaarschel]] (bel) onder andere tijdens het [[sanctus]], de [[consecratie]] en het "[[Domine, non sum dignus]]" van de priester. Aan het einde van de mis geeft acoliet 2 het [[kelkvelum]] en de [[Bursa (liturgie)|bursa]] aan de priester die vervolgens de [[corporale]] in de bursa opbergt en het kelkvelum en de bursa vervolgens op de [[miskelk]] (met [[kelklepeltje]], [[pateen]], [[purificatorium]] en [[palla]]) legt die op het midden van het altaar staat. Acolieten 1 en 2 dienen ook bij een gelezen Heilige Mis.

De croceferarius, navicularius en aanvullende ceroferarii zijn in de meeste traditionele kerken enkel aanwezig bij voorname hoogmissen.

Binnen de Tridentijnse ritus is enkel de priester bevoegd de communie uit te delen, het tabernakel te hanteren en het liturgische vaatwerk met gewijde handen aan te raken. Daarom dient een koster of misdienaar stoffen witte [[Handschoen|handschoenen]] te dragen om de [[miskelk]], de [[pateen]] en de [[Ciborie (liturgisch vaatwerk)|ciborie]] voor de Heilige Mis klaar te zetten of na de Heilige Mis op te ruimen. Verder wordt er een onderscheid gemaakt in een Franse en Romeinse stijl van het misdienen.

== Acoliet ==
Een acoliet is een (jong)volwassene. Hij begeleidt de jongere misdienaars. De benaming acoliet betekent volgeling of aanhanger; het acolythaat behoorde vanouds tot de [[Lagere en hogere wijdingen|lagere wijdingen]].

== Kledij ==
Misdienaars en acolieten dragen een zwarte of rode [[Soutane|toog]] met daarover de [[superplie]]. Standaard wordt door misdienaars en acolieten een zwarte toog gedragen onder de superplie. Echter met feestdagen en bijzondere aangelegenheden draagt men de rode toog onder de superplie. De ceremoniarius en thuriferarius dragen daarnaast in sommige kerken, met uitzondering van een [[Requiem (mis)|requiem Mis]], in de [[vastentijd]] en de [[Goede Week]], meestal een luxere superplie met veelal een bredere dan wel gekleurde [[Kant (textiel)|kant]]strook omdat zij hoger in rang zijn dan de andere misdienaars.

Sinds het [[Vaticanum II|Vaticaans concilie]] dragen sommige misdienaars een [[albe (onderkleed)|albe]]. In [[Frankrijk (hoofdbetekenis)|Frankrijk]] en op veel plaatsen in Nederland bestaat een traditie dat misdienaars een albe en [[cingel (koord)|cingel]] dragen. Vanaf eind jaren 1970 ziet men vrouwelijke misdienaars, in een albe.

In de Anglicaanse Kerk draagt de acoliet die het kruis voortdraagt (Croceferarius) in processie een tuniek, het traditionele kleed van de subdiaken.

{{Appendix||2=
;Bronnen
*[http://www.ecclesiadei.nl/docs/Misdienaarshandleiding.pdf Handleiding voor misdienaars] voor de [[Tridentijnse ritus|Mis van Paus Pius V]], een uitgave van [[Pauselijke Commissie Ecclesia Dei|Ecclesia Dei]]
*[http://www.misdienaar.nl/ misdienaar.nl] - Informatie voor misdienaars voor de [[Mis van Paus Paulus VI]], een site van E.H. Seidel
}}
[[Categorie:Misdienaar]][[Categorie:Geloof]]

Misdienaar - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd