Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Zijbalk liturgisch gerei}} Titelpagina en frontispice van ''Dobbel Hemels Palm-hof'' uit 1805. Origineel 15,5 x 9 cm Band met zilverbeslag van een volksmissaal: ''Dobbel Hemels Palm-hof'' uit 1805 Een '''missaal''' of '''misboek''' is het boek waarin de liturgische gebeden voor de mis staan opgetekend. Er wordt onderscheiden tussen het altaarmissaal e...'

2024-02-03T12:43:58Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Zijbalk liturgisch gerei}} thumb|left|Titelpagina en frontispice van ''Dobbel Hemels Palm-hof'' uit 1805. Origineel 15,5 x 9 cm thumb|left|Band met zilverbeslag van een volksmissaal: ''Dobbel Hemels Palm-hof'' uit 1805 Een '''missaal''' of '''misboek''' is het boek waarin de liturgische gebeden voor de mis staan opgetekend. Er wordt onderscheiden tussen het altaarmissaal e...'

Nieuwe pagina

{{Zijbalk liturgisch gerei}}
[[Bestand:Hemels2.jpg|thumb|left|Titelpagina en frontispice van ''Dobbel Hemels Palm-hof'' uit 1805. Origineel 15,5 x 9 cm]]
[[Bestand:Hemels1.jpg|thumb|left|Band met zilverbeslag van een volksmissaal: ''Dobbel Hemels Palm-hof'' uit 1805]]

Een '''missaal''' of '''misboek''' is het [[liturgisch boek|boek]] waarin de [[liturgie|liturgische]] gebeden voor de [[mis]] staan opgetekend.

Er wordt onderscheiden tussen het altaarmissaal en het volksmissaal.

== Altaarmissaal ==
Het altaarmissaal wordt door de [[priester]]-celebrant van de viering gebruikt. Dit altaarmissaal bevindt zich gedurende de Mis op het [[Altaar (religie)|altaar]]. De priester leest uit dit tamelijke grote boekwerk de bij de dag behorende gebeden en/of zangverzen voor, alsook de lezingen van de [[Mis]] van de betreffende dag. De grote oude altaarmissaals waren vóór [[1968]] in de meeste [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke kerken]] in het [[Latijn]] vervat en hadden een groot lettertype. Het missaal wisselt tijdens de [[Mis]] volgens de Tridentijnse ritus geregeld van plaats (epistelzijde/rechterkant naar evangeliezijde/linkerkant).

De thans gebruikelijke altaarmissaals zijn vervat in het Latijn of de volkstaal en hebben een relatief kleine lettertype en kleine omvang. In de [[instructie (Vaticaan)|instructie]] ''[[Liturgiam Authenticam]]'' uit 2001 werd aan de bisschoppenconferenties gevraagd om de bestaande vertalingen van het missaal in de volkstaal te herzien en te verbeteren. Voor Nederland en Vlaanderen richtte de [[Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten]] hiertoe op 4 juni 2009 de Bisschoppelijke Commissie voor de vertaling van liturgische teksten in de Nederlandse taal op. Hierbij zal ook rekening moeten gehouden worden met de vraag van de [[Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten]] om de consecratiewoorden ''Hic est enim calix sanguinis mei, novi et aeterni Testamenti (mysterium Fidei) qui pro vobis et pro multis effundetur in remissionem peccatorum'' uiterlijk tegen oktober 2008 juist te vertalen. <ref>[http://rkdocumenten.nl/rkdocs/index.php?mi=600&doc=1662 Over de vertaling van de woorden ''pro multis'' bij de consecratie], [[Francis Arinze|Francis kardinaal Arinze]], 17 oktober 2006</ref> Vlaanderen is in de commissie vertegenwoordigd door [[Jozef De Kesel|Mgr. De Kesel]] en [[Johan Bonny|Mgr. Bonny]], Nederland door [[Antoon Hurkmans|Mgr. Hurkmans]] en [[Hans van den Hende|Mgr. van den Hende]]. In 2018 is het resultaat van hun werk nog steeds niet gekend.

== Volksmissaal ==
Voordat in grote delen van de Katholieke Kerk vanaf 1965-1968 de Mis volgens de [[Tridentijnse ritus]] plaatsmaakte voor een [[Nieuwe Mis|nieuwe liturgie]] ([[Novus Ordo Missae]]) die vrijwel overal in de volkstaal gevierd wordt, gebruikten de meeste gelovigen een volksmissaal, dat ook wel handmissaal genoemd wordt of eenvoudigweg missaaltje. Dit misboek voor de leken-gelovigen die de Mis meevieren is klein en gemakkelijk mee te nemen. Het bevat de vertaling van de Latijnse misgebeden naar de betreffende volkstaal, zodat iedere gelovige de gebeden en Bijbelteksten zelf kan meebidden en begrijpen. De uitgave van deze volksmissaals werd veelal verzorgd door de liturgische apostolaten van verschillende kloosters. Vooral de [[Benedictijnen]] en [[Norbertijnen]] waren actief bij de verspreiding van de volksmissaals.

Het ''Gemeenschapsmissaal voor Zon- en Feestdagen'' <ref>{{ISBN|978-90-72100-71-9}}, laatste editie van 1992, en sinds vele jaren niet meer te verkrijgen</ref> volgens het momenteel in voege zijnde [[Romeins Missaal]] van 1970 werd voor Vlaanderen in 1973 uitgegeven bij [[Brepols]] en werd verzorgd door de [[Benedictijnen]] van de [[Sint-Andriesabdij]] en de [[Norbertijnen]] van de abdijen van [[Abdij van Averbode|Averbode]], [[Abdij van Postel|Postel]] en [[Abdij van Tongerlo|Tongerlo]].

In Nederland en Vlaanderen is het gebruik van het volksmissaal thans sterk verminderd. Deze tendens wordt mede veroorzaakt door het feit dat vele priesters nog steeds ongeoorloofde gebeden en Bijbelse vertalingen gebruiken, waardoor ze het missaal de facto onbruikbaar maken. Zelfs het altaarmissaal is vaak afwezig, of in ieder geval minder prominent aanwezig op het altaar, of is soms, zoals in de [[Abdij van Grimbergen]], zelfs vervangen door een kaft met teksten van eigen makelij. Kerken en kapellen waar men de [[Mis]] volgens de [[Tridentijnse ritus]] opdraagt, vormen hierop een uitzondering.

In Nederland wordt sinds 1979 door de Vereniging voor Latijnse Liturgie zowel een Romeins missaal voor de zon- en feestdagen als voor de weekdagen uitgegeven. Op de website van de [[Vereniging voor Latijnse Liturgie]] vindt men tevens een lijst van kerken waar Latijnse missen worden opgedragen <ref> [http://www.latijnseliturgie.nl/directorium www.latijnseliturgie.nl]</ref> .

== Externe links ==
[[Bestand:Missale Romanum Pustet.jpg|thumb|left|Missale Romanum, 1915]]
* {{la}}[https://web.archive.org/web/20200215054059/https://sanctamissa.org/en/resources/books-1962/missale-romanum-1962.pdf ''Missale Romanum''] (79 MB) Facsimile van het ''Missale Romanum'', Editio Typica 1962, www.sanctamissa.org
* {{en}} {{la}}[https://web.archive.org/web/20080914124311/http://www.catholicliturgy.com/index.cfm/FuseAction/TextContents/Index/4/SubIndex/67/TextIndex/9 ''Missale Romanum''], 1970, www.catholicliturgy.com
* {{la}}[http://www.clerus.org/bibliaclerusonline/en/st.htm ''Missale Romanum''], Editio Typica 2002, www.clerus.org
* {{nl}}[http://www.rkdocumenten.nl/rkdocs/index.php?mi=600&doc=1798 ''Institutio Generalis Missalis Romani''] Nederlandse vertaling van de Algemene Inleiding voor het Romeins Missaal, Editio Typica 2002, www.rkdocumenten.nl
*{{nl}}''[https://www.tiltenberg.org/missaal Romeins Missaal]'' Digitale versie van het Missaal en de lectionaria in het Nederlands, www.tiltenberg.org

{{Appendix}}

[[Categorie:Geschrift in de Rooms-Katholieke Kerk]][[Categorie:Liturgie in de Rooms-Katholieke Kerk]]<br>

Missaal - Bewerkingsoverzicht