https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Mommie_SchwarzMommie Schwarz - Bewerkingsoverzicht2026-04-20T18:22:32ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Mommie_Schwarz&diff=188011&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2026-03-15T10:22:42Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Infobox kunstenaar<br />
| naam = Mommie Schwarz<br />
| afbeelding = Else berg - portrait of Mommie Schwarz 1936.jpg<br />
| onderschrift = Portret van Mommie Schwarz, door [[Else Berg]]<br />
| volledige naam = Samuel L. Schwarz<br />
| bijnaam = <br />
| geboren = [[Zutphen (stad)|Zutphen]], [[28 juli]] [[1876]]<br />
| overleden = [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]], [[19 november]] [[1942]]<br />
| land = {{NL}}<br />
| nationaliteit = <br />
| beroep = [[kunstschilder]], [[boekbandontwerper]]<br />
| jaren-actief = <br />
| stijl = [[Bergense School]]<br />
| RKD = 71511<br />
| website = <br />
}}<br />
[[Bestand:Momme Schwarz Zelfportret aan de ezel.jpg|thumb|Zelfportret aan de ezel, ca. 1935-1940]]<br />
'''Samuel L. (Mommie) Schwarz''' ([[Zutphen (stad)|Zutphen]], [[28 juli]] [[1876]] – [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] (Silezië), [[19 november]] [[1942]]) was een [[Nederland]]s-[[Joden|Joodse]] kunstschilder en grafisch kunstenaar. Hij werkte ook als [[boekbandontwerper]].<br />
<br />
Hij huwde in 1920 met [[Else Berg]].<ref>{{Link RKD|id=71511}}</ref> Samen vormden ze een kunstenaarsechtpaar. Beiden worden gerekend tot de [[Bergense School]]. Ze zijn gelijktijdig in concentratiekamp [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] gedood in 1942, enkele dagen nadat ze in Nederland waren opgepakt.<ref>Fernhout, R. & Huizing, C. (2001). Het Nederlandse kunstboek. Zwolle, Waanders.</ref><br />
<br />
== Jeugd en opleiding ==<br />
Mommie Schwarz werd geboren als tiende kind van Lezer Schwarz en Julie Winter. Het gezin telde elf kinderen. In 1897 vertrok hij met een oudere broer naar New York. Daar kreeg hij zijn eerste tekenlessen. In 1902 keerde hij korte tijd terug naar Europa en liet hij zich inschrijven aan de [[Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen|Academie van Antwerpen]]. Hij brak zijn opleiding binnen een half jaar af en vertrok weer naar New York.<br />
<br />
== Leven ==<br />
Rond 1908 keerde hij definitief terug naar Europa. Omdat hij belangstelling had voor het Duitse [[expressionisme]], ging hij naar [[Berlijn]] waar hij zijn schilderende nicht Else Berg opzocht. Met haar bezocht hij Parijs en in 1910 vestigde hij zich met Else Berg in Amsterdam. Schwarz werd beschouwd als een der eerste modernisten. Ze kregen intensieve banden met [[Leo Gestel]], die op een zolderetage in de Tweede Jan Steenstraat woonde, en met tal van andere Amsterdamse kunstenaars en reisden in 1914 (met Gestel en zijn vrouw An) naar Mallorca. Daarna vestigde Schwarz zich in [[Schoorl]] en zocht hij contact met Amsterdams-Bergense schilders van de [[Bergense School]]. Berg bleef in Amsterdam (ondanks hun vele reizen en hun huwelijk in 1920 woonden beiden nooit samen) en zou pas naar Schoorl gaan toen Schwarz alweer in Amsterdam woonde en werkte. Zij hadden vanaf 1927 ieder een eigen etage aan het [[Sarphatipark]] 42 te Amsterdam. In het begin van de [[Tweede Wereldoorlog]] doken ze onder in [[Baambrugge]], maar ze keerden terug naar Amsterdam - vermoedelijk uit angst voor verraad. In november 1942 werden ze opgepakt en via [[Kamp Westerbork|Westerbork]] gedeporteerd naar [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]]. Zij zijn direct na aankomst op 19 november 1942 vermoord.<ref>[http://www.jhm.nl/cultuur-en-geschiedenis/personen/s/schwarz,+mommie Beknopte levensloop Mommie Schwarz] Joods Historisch Museum, gebaseerd op de dubbelmonografie Else Berg en Mommie Schwarz, kunstenaarspaar in Amsterdam 1910-1942, Linda Horn, Uitgeverij De Kunst.</ref><br />
<br />
== Werk ==<br />
Mommie Schwarz wordt wel gerekend tot de [[Bergense School]]. De werken van deze school kenmerken zich door figuratie met [[Kubisme|kubistische]] invloeden en een expressionistische toets in donkere tinten. Dit geldt ook voor Schwarz' werk. Onder invloed van [[Leo Gestel]] werd zijn palet donkerder. Mommie Schwarz maakte vooral figuurvoorstellingen, havengezichten, landschappen, portretten en stillevens.<br />
<br />
Vanaf 1915 waren Mommie Schwarz en Else Berg lid van de ''Hollandse Kunstenaarskring'' en deden ze mee met de groepstentoonstellingen. Hij nam deel aan meer dan honderdtwintig groepstentoonstellingen. Hij kreeg pas op zijn tweeënvijftigste, in 1929, een eerste solotentoonstelling. Dit was bij kunsthandel Huize van Hasselt in Rotterdam.<br />
<br />
Schwarz werkte ook als illustrator, onder andere voor het kunsttijdschrift ''[[Wendingen]]''. Hij ontwierp affiches, boekbanden en omslagen, onder meer voor de [[Algemene Nederlandse Metaalbewerkersbond]] en de [[Stadsschouwburg Amsterdam]]. In 1940 vervaardigde hij het affiche voor de [[Kinderpostzegel]]actie 1940-1941.<br />
<br />
== Exposities ==<br />
* 1929: Solotentoonstelling bij kunsthandel Huize van Hasselt in Rotterdam<br />
* 1931: Expositie bij Kunsthandel Vecht in Amsterdam<br />
<br />
== Herdenking ==<br />
In het [[Sarphatipark]] in Amsterdam-Zuid werden twee [[Stolpersteine]] gelegd voor Else Berg en Mommie Schwarz.<br />
<br />
== Galerij van werken ==<br />
<gallery heights="240" widths="210"><br />
Mommie Schwarz Dorpsstraat in de zon.jpg|Dorpsstraat in de zon, 1912<br />
Mommie Schwarz Still life with flowers.jpg|Bloemstilleven, ca. 1913<br />
Mommie Schwarz Flower Still Life.jpg|Bloemstilleven, voor 1939<br />
</gallery><br />
<br />
== Werk in openbare collecties (selectie) ==<br />
* [[Joods Historisch Museum]], [[Amsterdam]]<ref>[http://www.jhm.nl/zoeken?s=collectie&q=&subject=&creator=mommie+schwarz&date=&type=&identifier=&imagenumber=&publisher= Objecten in het Joods Historisch Museum]</ref><br />
* [[Museum Kranenburgh]], [[Bergen (plaats in Noord-Holland)|Bergen (NH)]]<br />
* Museum [[De Wieger]], [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]]<br />
* [[Rijksmuseum Amsterdam]]<ref>[https://www.rijksmuseum.nl/nl/zoeken?p=1&ps=12&maker=Mommie+Schwarz Objecten in het Rijksmuseum]</ref><br />
* [[Stedelijk Museum Alkmaar]] <br />
<br />
== Literatuur ==<br />
* Piet Spijk, ''De Bergense School en Piet Boendermaker. Kunstverzamelaar in Amsterdam en Bergen'', Zwolle: Waanders 1997<br />
* Linda Horn, ''Else Berg en Mommie Schwarz, kunstenaarspaar in Amsterdam 1910-1942, Uitgeverij De Kunst, 2012<br />
<br />
== Externe links ==<br />
* {{Link Joods Monument|id=36245|label=Samuel Schwarz}}<br />
* [http://www.jhm.nl/cultuur-en-geschiedenis/personen/s/schwarz,+mommie Mommie Schwarz], [[Joods Historisch Museum]]<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
{{Bibliografische informatie}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Schwarz, Mommie}}<br />
[[Categorie:Bergense School]]<br />
[[Categorie:Nederlands boekbandontwerper]]<br />
[[Categorie:Nederlands Holocaustslachtoffer]]<br />
[[Categorie:Nederlands illustrator]]<br />
[[Categorie:Nederlands kunstschilder]]<br />
[[Categorie:Kampgevangene in Westerbork]]<br />
[[Categorie:Omgekomen in concentratiekamp Auschwitz]]</div>Colani