Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-06-15T22:35:14Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Dhr. Joep de Boer (CDA) aan het woord, Bestanddeelnr 932-6380.jpg|thumb|[[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamerlid]] [[Joep de Boer]] ([[Christen-Democratisch Appèl|CDA]]) tijdens een debat over het plaatsen van [[kruisvluchtwapen]]s in Woensdrecht]]
[[Bestand:BGM-109G Gryphon - ID DF-SC-83-01377.JPEG|thumb|Lancering van een [[Tomahawk (kruisvluchtwapen)|BGM-109G Gryphon]], het type kruisvluchtwapen dat op Vliegbasis Woensdrecht gestationeerd zou worden]]
[[Bestand:Peace demonstration 1983.jpg|thumb|Bij de vredesdemonstratie op 29 oktober 1983 in Den Haag tegen het plaatsen van kruisvluchtwapens deden circa 500.000 mensen mee]]
[[Bestand:Slotmanifestatie, volkspetitionnement tegen de kruisraketten, Den Haag, Nederland 26 oktober 1985. Foto, Terwijl premier - SFA001006002.jpg|thumb|Slotmanifestatie, volkspetitionnement tegen de kruisraketten, Den Haag 26 oktober 1985]]
Met het '''NAVO-dubbelbesluit''' wordt het besluit van de [[NAVO]] van 12 december 1979 aangeduid om 572 Amerikaanse middellangeafstandsraketten ([[kruisvluchtwapen]]s en [[Pershing II]]-raketten) met een enkelvoudige kernlading in Europa te plaatsen, als reactie op de stationering van [[SS-20]]-raketten door de [[Sovjet-Unie]]. Gelijktijdig en daarom kreeg dit besluit de naam ''dubbelbesluit'', zou de Sovjet-Unie het aanbod krijgen over een beperking van deze categorie wapens onderhandelingen te beginnen.

== Aanleiding ==
Toen medio jaren zeventig de SS-20 werd gestationeerd maakte [[Bondskanselier van Duitsland|Bondskanselier]] [[Helmut Schmidt]] van de [[Bondsrepubliek Duitsland]] zich grote zorgen.<ref name=NATO>{{en}} NATO [https://www.nato.int/cps/en/natohq/opinions_139274.htm The Soviet Union deploys its SS20 missiles and NATO responds, 12 december 2016], geraadpleegd op 4 juni 2020</ref> Er waren strategische wapenbesprekingen gaande tussen Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, de verwachting was gerechtvaardigd dat er een akkoord zou komen en er evenwicht zou ontstaan op het gebied van strategische wapens.<ref name=NATO/> Met de plaatsing van de SS-20 raketten, met een bereik van 2300 kilometer, was er geen vergelijkbaar nucleair evenwicht op middellange afstand in Europa.<ref name=NATO/> Er waren twijfels of de Verenigde Staten een aanval met SS-20 raketten op Europa zou willen beantwoorden met hun strategische wapens. Schmidt stelde voor dat de nucleaire afschrikking op alle niveaus zou moeten gelden: korte afstand, middellange afstand, strategische afstand. Een NAVO-reactie was volgens hem noodzakelijk.<ref name=NATO/>

== Besluit ==
In december 1979 nam de NAVO het dubbelbesluit. Besloten werd de raketten in 1983 te stationeren. Het idee was om deze vier jaar te gebruiken teneinde een wapenbeheersingsverdrag op te stellen, waardoor de systemen overbodig zouden worden of in ieder geval hun aantal zou verminderen.<ref name=NATO/>

=== Raketten ===
Vanwege hun korte bereik konden de 108 Pershing II-raketten alleen in West-Duitsland gestationeerd worden in militaire bases te [[Schwäbisch Gmünd]], [[Heilbronn (stad)|Heilbronn]] en [[Neu-Ulm (district)|Neu-Ulm]]. De vluchttijd naar Moskou was slechts 10 minuten.

Duitsland wilde niet als enige raketten stationeren en besloten werd de 464 [[Tomahawk (kruisvluchtwapen)|Tomahawk]]-kruisvluchtwapens te verspreiden over vijf NAVO-landen bij zes verschillende militaire bases.

{| class="wikitable"
! Aantal
! colspan="2" | Locatie
|-
| 48
| Vliegbasis [[Florennes]]
| {{BE}}
|-
| 112
| Vliegbasis [[Comiso]]
| {{IT}}
|-
| 48
| [[Vliegbasis Woensdrecht]]
| {{NL}}
|-
| 96
| RAF [[Greenham Common]]
| rowspan="2" | {{GB}}
|-
| 64
| RAF [[Molesworth]]
|-
| 96
| [[Wüschheim (Hunsrück)|Wüschheim]]
| {{DE-1949-VLAG}} [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|West-Duitsland]]
|}

=== Wapenbeheersing ===
De gesprekken over wapenbeheersing duurden veel langer dan verwacht. In november 1983 kwam de eerste raket in West-Europa aan.<ref name=NYTSS20>{{en}} New York Times [https://www.nytimes.com/1983/11/15/world/first-us-missiles-arrive-by-plane-at-a-british-base.html First U.S. missile arrive by plane at a British Base, 15 november 1983], geraadpleegd op 4 juni 2020</ref> Op dat moment stonden er zo'n 250 raketten van het type SS-20 opgesteld.<ref name=NYTSS20/> Pas op 7 december 1987 sloten de [[Verenigde Staten]] en de Sovjet-Unie het [[INF-verdrag]] over de afschaffing van de middellangeafstandsraketten en als gevolg daarvan werden de reeds geplaatste (kruis)raketten teruggetrokken en vernietigd.

==België==
Ondanks demonstraties ging de Belgische regering akkoord met de plaatsing van 48 Amerikaanse kruisvluchtwapens. De [[Vredesoptocht van 1983]] – grootste betoging ooit in [[België]] – kon niet verhinderen dat in maart 1985 zestien kernraketten gestationeerd werden op de [[vliegbasis Florennes]]. Na een vijftal jaar werden ze in uitvoering van het INF-verdrag van 1987 verwijderd en in Amerika vernietigd.

==Nederland: niet geplaatst==
De 2 opeenvolgende [[Kabinet-Van Agt I|kabinetten-Van Agt]] besloten in beginsel tot plaatsing van de 48 kruisvluchtwapens in Nederland, maar nog zonder een datum vast te stellen. Het [[kabinet-Lubbers I]] stemde, mede wegens de vele protesten en de maatschappelijke onrust die het besluit met zich meebracht uiteindelijk slechts voorwaardelijk, en met twee jaar uitstel, met het Navo-dubbelbesluit in: Nederland zou kruisraketten plaatsen indien de Sovjet-Unie op 1 november 1985 meer dan 378 SS-20 kernraketten zou hebben gestationeerd.

Op 1 november 1985 besloot het kabinet-Lubbers tot plaatsing van de kruisvluchtwapens op de [[Vliegbasis Woensdrecht]]. Echter, als gevolg van de doorbraak die werd bereikt met het INF-verdrag ging deze plaatsing niet door. Zo werd van de vijf beoogde plaatsingslanden Nederland het enige land waar nooit kruisvluchtwapens zijn geplaatst.

==Zie ook==
* [[Tomahawk (kruisvluchtwapen)]]
* [[MGM-31 Pershing]]
* [[Komitee Kruisraketten Nee]]

== Literatuur ==
*Susan Colbourn, ''Euromissiles. The Nuclear Weapons That Nearly Destroyed NATO'', 2022. ISBN 150176604X

== Externe link ==
* {{en}} [https://www.nato.int/cps/en/natolive/official_texts_27040.htm Officiële tekst dubbelbesluit, 12 december 1979], voorzitter bijeenkomst: [[Joseph Luns]].
* {{en}} [https://www.cvce.eu/en/collections/unit-content/-/unit/56d70f17-5054-49fc-bb9b-5d90735167d0/612c9803-a7d2-422d-9ab0-f3e1ca766004 The Euromissile crisis of 1977 to 1982]
{{Appendix}}

[[Categorie:Koude Oorlog]]
[[Categorie:Gebeurtenis in 1979]]
[[Categorie:Nucleaire oorlogsvoering]]

NAVO-dubbelbesluit - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd