Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-11-13T05:32:43Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox plaats in Nederland
| locatie =
| kaart = {{maplink|type=shape-inverse|zoom=12|frame=yes|plain=yes|stroke-width=1|frame-align=center|stroke-color=#ff0000|fill=#444444|fill-opacity=0.1}}
| naam = Nieuwkuijk
| provincie = {{NL-vlag|Noord-Brabant}}
| gemeente = {{NL-vlag|Heusden}}
| verkeersader = {{Pictogram weg Nederland A-weg|59}}
| netnummer = 073
| postcode = 5253
| opp =
| inwoners =
| datum inwoners =
| dichtheid =
| web =
| bestandsnaam wapen = Nieuwkuijk wapen.svg
| wapenartikel = Wapen van Nieuwkuijk
| lat_deg = 51
| lat_min = 41
| lat_sec = 37
| lon_deg = 5
| lon_min = 10
| lon_sec = 50
| woonplaatscode = 3502
| WOZ-waarde = {{Statistiek woonplaats Nederland WOZ-waarde|3502}}
| datum WOZ-waarde = {{Statistiek woonplaats Nederland WOZ-waarde||TXT=Year}}
}}

'''Nieuwkuijk''' is een dorp in de gemeente [[Heusden (gemeente)|Heusden]] in de [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se provincie [[Noord-Brabant]]. Per {{Statistiek woonplaats Nederland inwoners|TXT=Date}} had Nieuwkuijk {{Statistiek woonplaats Nederland inwoners|3502}} inwoners. Het dorp maakt deel uit van [[De Langstraat]]. Tot Nieuwkuijk behoort [[Mariënkroon|abdij Mariënkroon]] met daarbij de toren van het voormalige [[kasteel Onsenoort]] en [[kasteel d'Oultremont]], bekend van voormalig themapark [[Het Land van Ooit (Drunen)|Het Land van Ooit]]. Daarnaast staat in Nieuwkuijk de nog in werking zijnde [[Emmamolen|korenmolen "Emma"]].

==Ligging==
Nieuwkuijk ligt in een dichtbevolkte strook langs de snelweg [[rijksweg_59|A59]] en grenst in het oosten aan [[Vlijmen]], in het zuidoosten aan [[Cromvoirt]], in het westen aan [[Drunen]] en in het noorden aan [[Haarsteeg]].

==Geschiedenis==
[[Bestand:1869_Nieuwkuik.png|thumb|left|Nieuwkuijk in 1869]]
Er moet onderscheid worden gemaakt tussen de heerlijkheid [[Onsenoort]] en de heerlijkheid Nieuwkuijk. Hoewel beide oorspronkelijk een leen waren van het [[Prinsbisdom Luik]] werd, waarschijnlijk door [[Jan V van Cuijk]] die ook heer van [[Hoogstraten]] was, dit gebied in leen gegeven. Staatkundige verwikkelingen deden Onsenoort tot het [[Graafschap Holland]] gaan behoren terwijl Nieuwkuijk een (achter-)leen was van de heren, later graven, van Hoogstraten. Ook in de Staatse periode kwam Onsenoort bij het [[Graafschap Holland|Gewest Holland]] terwijl Nieuwkuijk tot het [[Kwartier van Oisterwijk]] van de [[Meierij van 's-Hertogenbosch]] ging behoren en tot [[1795]] een Hoogstratens leengoed was. Daarna kwam zowel kasteel en dorp tot [[1807]] aan het [[Graafschap Holland|Gewest Holland]] om daarna bij Brabant, later Noord-Brabant, gevoegd te worden. Tot [[1811]] hadden Nieuwkuijk en Onsenoort beide een eigen [[schepenbank]]. In [[1811]] werden beide gebieden samengevoegd tot een zelfstandige gemeente die op [[1 mei]] [[1935]] door [[Vlijmen]] werd geannexeerd. Deze gemeente ging op haar beurt in [[1997]] op in de fusiegemeente [[Heusden (gemeente)|Heusden]].

In [[1858]] had de Nieuwkuijk 1.285 inwoners die vooral leefden van de verbouw van graan (tarwe en rogge) en aardappelen. Tot ongeveer 1900 werd ook veel [[Hop (plant)|hop]] verbouwd. Tegen het einde van de 19e eeuw kwam de schoenenindustrie op en in 1900 waren er 12 schoenmakerijen met 53 personeelsleden. In 1920 was dit aantal teruggelopen tot 10 met 21 personeelsleden. De [[mandenvlechter]]ij was toen echter erg toegenomen, er waren 22 mandenmakerijen met 90 man personeel.

In de nacht van 29 op 30 december [[1880]] werd Nieuwkuijk getroffen door een ernstige overstroming. Het gehele dorp stond onder water. Bij de doorbraak zijn twee inwoners verdronken. Verscheidene huizen (41) werden vernietigd of zwaar (50) tot zeer zwaar (18) beschadigd. Het water was in de periode tot 26 december gestegen naar 574 cm boven [[Normaal Amsterdams Peil|NAP]]. Velen zijn opgevangen in de nabijgelegen plaatsen Drunen (617) en Vlijmen (288), anderen vonden hun toevlucht op de [[Vliedberg (Vlijmen)|Konijnsberg]]. Veel gevluchte bewoners werden ondergebracht in Tilburg (148) en Utrecht (146).

Ondanks het deels Hollandse verleden bleef het katholicisme in Nieuwkuijk dominant. Het sinds [[1906]] bestaande [[Mariënkroon|klooster]] werd een belangrijk religieus centrum.

==Bezienswaardigheden==
* [[Kasteel Onsenoort]], met 14e-eeuwse [[donjon]], nu een religieus centrum met onder andere de [[Kapel Mariënkroon]].
* [[Kasteel d'Oultremont]], ook ''Kasteel van Drunen'' genoemd, met oudste delen uit de 15e eeuw. Van [[1989]] tot [[2007]] maakte het als ''het roze kasteel'' deel uit van het themapark [[Het Land van Ooit (Drunen)|Het Land van Ooit]].
*De [[Emmamolen]], een stenen[[stellingmolen]] uit [[1886]]
*De [[Sint-Johannes Geboortekerk (Nieuwkuijk)|Sint-Johannes Geboortekerk]] is een kerk uit [[1955]] in de voor de [[Bossche School]] kenmerkende basilicastijl. De voorganger was de Johannes de Doperkerk die van [[1873]]-[[1878]] werd gebouwd naar ontwerp van [[Carl Weber]]. Deze kerk werd in [[1944]] door oorlogsgeweld verwoest.
*Op de begraafplaats zijn drie grafmonumenten geklasseerd als Rijksmonument, dat van [[Grafmonument van de bezitters van Onsenoort en Nieuwkuijk|de bezitters van Onsenoort en Nieuwkuijk]], [[Grafmonument van de familie Van der Aa|de familie Van der Aa]] en [[Grafmonument van J.M.A. Smolders|pastoor Smolders]].
*''Banpaal'', een grenspaal van het [[Land van Heusden]], op de Heidijk nabij de Badweg. Ze dateert van omstreeks [[1785]].
*De [[Mini Efteling|Mini-Efteling]], is een miniatuur van de echte [[Efteling]]. Ze is sinds [[1985]] toegankelijk.

===Zie ook===
* [[Lijst van burgemeesters van Nieuwkuyk]]
* [[Lijst van rijksmonumenten in Nieuwkuijk]]
* [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Nieuwkuijk]]

==Galerij==
<gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px">
Bestand:Sint-Johannes Geboortekerk (Nieuwkuijk) DSCF3362.jpg|[[Sint-Johannes Geboortekerk (Nieuwkuijk)|Sint-Johannes Geboortekerk]]
Bestand:Oultremont 2020.jpg|[[Kasteel d'Oultremont]]
Bestand:Onsenoort.jpg|[[Kasteel Onsenoort]] en de voormalige abdij Mariënkroon
Bestand:Nieuwkuijk - Emmamolen.jpg|[[Emmamolen]] in Nieuwkuijk
File:Reliëf op het terrein- de Barmhartige Samaritaan - Nieuwkuijk - 20333304 - RCE.jpg|Reliëf op het terrein van de abdij - de Barmhartige Samaritaan
</gallery>

==Natuur en landschap==
*Ten zuiden van Nieuwkuijk stroomde vroeger, in tijden van hoogwater, de [[Beerse Overlaat|Beerse Maas]]. De ''Heidijk'' moest het ten noorden ervan gelegen, hogere, gebied tegen het water beschermen. Dit lukte niet altijd afdoende. Vooral in [[1880]] was er een ernstige overstroming. De ''Nieuwkuijkse Wiel'', een [[Kolk (water)|kolk]], is ontstaan op de plaats van de [[dijkdoorbraak]]. De gemeente heeft hier na de Tweede Wereldoorlog een openluchtzwembad aangelegd dat echter in de jaren 70 van de 20e eeuw in onbruik raakte. De plas is ornithologisch van belang.
*In de nabijheid van de wiel ligt het ''Nieuwkuijkse Bosje'', een voormalig [[hakhout]]bosje op de grens tussen voedselrijke stroomvlakte en voedselarme zandgrond. Het bosje meet 8 ha en wordt beheerd door [[Staatsbosbeheer]]. Op de dijk groeien [[stalkaars]], [[kattendoorn]] en [[gewone salomonszegel]].
*De stroomvlakte ten zuiden van de Heidijk omvat het natuurgebied ''Vlijmens Ven'', dat beheerd wordt door [[Vereniging Natuurmonumenten|Natuurmonumenten]]. In totaal zal dit gebied meer dan 500 ha gaan bedragen. Het kalkrijke [[kwel]]water dat in dit laaggelegen gebied omhoog komt wordt afgevoerd door de ''Vlijmensvense Hoofdloop'', maar het zal in de toekomst weer opgevangen blijven. Akkers worden, vanaf [[2008]], deels omgevormd tot bloemrijke graslanden. Onder de Nieuwkuijkse Weg werd een [[das (dier)|dassentunnel]] aangelegd. Het Vlijmens Ven met daaraan aansluitend de [[Gement (Vught)|Vughtse Gement]] zal een verbindende schakel vormen tussen natuurgebieden als [[Moerputten]], [[Het Bossche Broek|Bossche Broek]] en [[Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen|Loonse en Drunense Duinen]].
*Ten noorden van Nieuwkuijk liep eertijds het tracé van de [[Spoorlijn Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch|Langstraatspoorlijn]]. Parallel daaraan loopt een autosnelweg.

{{Appendix}}
{{Navigatie gemeente Heusden}}
{{Coor title dms|51|41|37|N|5|10|50|E|type:city(2000)_scale:30000_region:NL}}

[[Categorie:Plaats in Noord-Brabant]][[Categorie:Geografie van Heusden]][[Categorie:Voormalige gemeente in Noord-Brabant]]

Nieuwkuijk - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd