https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=OfficiaalOfficiaal - Bewerkingsoverzicht2026-04-20T04:06:54ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Officiaal&diff=87327&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-04-07T19:24:48Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>Een '''officiaal''' of '''gerechtsvicaris''' is een [[rechter]] aan een [[kerkelijke rechtbank]] van de [[Rooms-katholieke Kerk|Katholieke Kerk]]. Hij spreekt recht volgens het [[canoniek recht]] binnen een bepaald [[bisdom]].<br />
<br />
De positie van de officiaal en de procedures van het officialaat zijn tegenwoordig geregeld in de ''[[canoniek recht|Codex Iuris Canonici]]'' van 1983 (Boek VII, Deel I Titel II - Verschillende graden en soorten van rechtbanken, canones 1417-1445). De officialen doen tegenwoordig vooral uitspraken in zaken over [[huwelijk|huwelijksrecht]]. Verschillende Nederlandse bisdommen hebben dezelfde officiaal.<br />
<br />
In België werden in 2005 de diocesane officialaten vervangen door een interdiocesaan officialaat voor de Vlaamse en een ander voor de Franstalige bisdommen.<br />
<br />
==Geschiedenis==<br />
Het instituut van de officiaal ontstond in het eerste kwart van de [[dertiende eeuw]] in Noord-Frankrijk en het [[Heilige Roomse Rijk]]. De bisschoppen konden de groeiende stroom rechtszaken niet meer persoonlijk afhandelen. Een aantal bisschoppen ging ertoe over speciale functionarissen aan te stellen als rechters. Vaak waren dit [[seculiere kanunnik|kanunniken]] van het bisschoppelijk [[kapittel]]. Voor de Nederlanden zijn er vroege documenten bewaard over het [[Bisdom|diocees]] [[Doornik]]. Ook de bisschop van [[Aartsbisdom Utrecht (Rooms-Katholieke Kerk)|Utrecht]] stelde sinds 1231 een officiaal aan. Het bijzondere aan de Utrechtse situatie was de aanwezigheid van officialen bij de proosten van de collegiale [[kapittel]]s in [[Utrecht (stad)|Utrecht]] (vanaf 1258), [[Deventer]] (vanaf 1345), [[Oldenzaal]], [[Arnhem]] en [[Emmerik]]. Zij dienden onder andere voor processen over het nakomen van huwelijksbeloften en voor het beslechten van geschillen over kerkelijke beneficies.<br />
<br />
==Wetenswaardigheden==<br />
De Bretonse heilige [[Ivo Hélory]] (1253-1303), [[patroonheilige]] van de juristen, was officiaal te [[Tréguier]]. De priester en sterrenkundige [[Govaert Wendelen]] was officiaal bij de kerkelijke rechtbank te [[Bisdom Doornik|Doornik]] van 1650 tot 1659. Ook Gérard Cauvin, vader van de kerkhervormer [[Johannes Calvijn]], was officiaal van de bisschop van [[Noyon]]<br />
<br />
== Externe links ==<br />
* [https://web.archive.org/web/20051030095228/http://www.rorate.com/rorate/scripts/kr_index.php Canoniekrechtelijke vraagbaak Johannes Andreae] - een site van [http://www.rorate.com www.rorate.com]<br />
* [https://web.archive.org/web/20060227012919/http://www.kerkrecht.nl/index.asp www.kerkrecht.nl]<br />
<br />
[[Categorie:Kerkelijk recht]]<br />
[[Categorie:Geestelijk ambt in de Rooms-Katholieke Kerk]]<br />
[[Categorie:Seculiere kanunnik]]</div>Colani