Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-04-07T19:24:58Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

'''Ouderling''' is een [[kerkelijk ambt]] in het [[christendom]].

== Vroege christendom ==
In het [[vroege christendom]] waren er "oudsten" naar het model van de [[Israëlieten]]. In de periode van [[Mozes]] vertegenwoordigden de oudsten het volk<ref>Exodus 24:1</ref> en werden (later) door God aangesteld als opzichters.<ref>Numeri 11:16-17, 24-25</ref> In de loop van de eeuwen ontwikkelde dit zich van lokaal leiderschap<ref>Zoals in Deuteronomium 19:11ff; 21:18ff; 22:13ff</ref> tot een nationaal leiderschap.<ref>Zoals in Jeremia 26:17</ref> In de [[Perzische Rijk|Perzische]] periode leidde dit tot hun plaats als leken in het [[Sanhedrin (gerechtshof)|sanhedrin]], naast de [[priester]]s en [[schriftgeleerden]].<ref>Vergelijk Lucas 22:66, ook 1 Timoteüs 4:14</ref> De manier waarop [[Handelingen van de apostelen|Handelingen]] de term "oudste", ''presbyteros'' gebruikt, is hier duidelijk op gebaseerd.<ref>Zoals in Handelingen 11:30 en 21:18</ref>

In de kerken van [[Paulus (apostel)|Paulus]] werd de term gebruikt om hun functie aan te duiden, geen status.<ref name = kasper>Walter Kasper (1969): ''Die Funktion des Priesters in der Kirche'', in: ''Geist und Leben'', deel 42, pag. 102–116</ref> Er kan echter niet worden uitgesloten dat er toen al sprake was van [[bisschop]]pen en [[diaken]]en.<ref>Filippenzen 1:1</ref>

In de latere boeken in het Nieuwe Testament wordt een tendens aangetroffen waarbij de term πρεσβύτερος, ''presbyteros'', "oudste" meer en meer een ambtsdrager aanduidt. Een voorbeeld hiervan is Jakobus 5:14, waarbij voorheen priesterlijke taken worden genoemd zoals [[zalving]]. In 5:16 wordt echter onderlinge [[bekentenis]] genoemd, dus zij hadden op dat moment nog geen rol om een [[biecht]] af te nemen of de [[liturgie]] te leiden. In [[Handelingen van de Apostelen|Handelingen]] wordt gezegd dat Paulus en [[Barnabas]] oudsten aanstelden in de heidense kerken.<ref>Handelingen 14:23</ref> De rede in 20:18ff toont aan dat zij opzieners en herders waren die de erfenis van de [[apostel]]en bewaarden en het volk tegen [[zonde]] moesten beschermen. In deze rede worden de oudsten als bisschoppen aangeduid,<ref>Handelingen 20:28</ref> de enige keer dat de term voorkomt in Handelingen.

In [[Eerste brief van Petrus|1 Petrus]] 5:1ff adresseerde de auteur de oudere en jongere gelovigen als waren het leeftijdsgroepen, maar het is duidelijk dat de oudsten een college van gezagsdragers was met een pastorale functie. De vermaningen in vers 2-3 bewijzen dat zij de fondsen beheerden en autoriteit uitoefenden.

In de [[pastorale brieven]] komt de term ''presbytérion'', "raad van oudsten" voor,<ref>1 Timoteüs 4:14</ref> waarmee de voorstelling van de oudsten als een soort sanhedrin wordt bevestigd. Als zij goed leiding geven, worden ze beloond.<ref>1 Timoteüs 5:17</ref> Soms lijken oudsten en bisschoppen [[Synoniem (taalkunde)|synoniemen]], maar wordt bisschop altijd in enkelvoud gebruikt en oudste in meervoud.<ref>Bijvoorbeeld Titus 1:5ff</ref> Dit is mogelijk een aanwijzing dat op dat moment al de bestuurlijke taken hoofdzakelijk lagen bij één leidende oudste binnen het college en het startpunt was van de latere ontwikkeling van de monarchale bisschop.

== Rooms-katholicisme en Oosters-orthodoxe kerken ==
In de [[Rooms-katholieke Kerk]] en de [[Oosters-orthodoxe kerken]] heeft het ambt van de oudste zich ontwikkeld tot dat van priester. Het [[Grieks]]e πρεσβύτερος, ''presbyteros'' is via de tussenvorm "presbyter" de [[Etymologie|etymologische]] voorloper van het woord priester.

== Protestantisme ==
De reformator [[Johannes Calvijn]] was er een krachtig voorstander van dat het ambt van ouderling en diaken voor een bepaalde tijd werd bekleed en dus geen ambt voor het leven was. Deze visie is opgenomen in de [[Dordtse Kerkorde]] van 1619 (waar veel hedendaagse kerkordes op zijn gebaseerd), daarin staat dat ouderlingen twee jaar zullen dienen, waarbij elk jaar de helft moet aftreden. In deze kerkorde staan drie functies van ouderlingen beschreven: De kerkelijke regering en tuchtuitoefening, het brengen van huisbezoeken en een stimulerende taak in het evangelisatiewerk.<ref>{{Citeer boek|titel=Handboek gereformeerd kerkrecht|auteurlink=Herman Selderhuis|auteur=Herman Selderhuis (red.)|medeauteurs=H.J. Selderhuis, Stichting Refo500|url=https://www.worldcat.org/oclc/1129599295|uitgever=Groen|plaats=Heerenveen|datum=2019|pagina's=243-249|ISBN=978-90-8897-231-7}}</ref>

Meestal bestaan er in de kerken van het [[gereformeerd protestantisme]] drie ambten, het ambt van [[predikant]], ouderling en [[diaken]]. Het ambt van ouderling wordt beschouwd als voortzetting van het ambt van oudste dat in het Nieuwe Testament genoemd wordt. De ouderlingen hebben het [[pastoraat|pastoraal]] opzicht over de gemeente. De bestuurlijke taak berust bij de kerkenraad, bestaande uit ''ambtsdragers'' d.w.z. mensen die de bovengenoemde ambten uitoefenen. In veel protestants gereformeerde kerken is de predikant een 'gewone ouderling' met een bijzondere opdracht, namelijk het preken en bedienen van de sacramenten. Ouderlingen (met uitzondering van de predikanten) en diakenen moeten volgens veel [[kerkorde]]s periodiek worden gekozen.

In de [[Pinksterbeweging|pinkster-]] en [[Evangelisch christendom|evangelische]] gemeenten heeft men al dan niet naast een [[Voorganger (religie)|voorganger]] ook ''oudsten''. Hun ambt is ongeveer vergelijkbaar met dat van ouderling in de gereformeerd-protestantse kerken.

De [[doopsgezinden]] werden aanvankelijk geleid door oudsten. Hun functie was echter niet vergelijkbaar met die van ouderlingen, maar met die van predikant.

In de protestantse kerken kent men geen [[hiërarchie]] tussen de ambten. Binnen de [[Protestantse Kerk in Nederland|PKN]] bestaat het ambt van ''ouderling-kerkrentmeester''. Dit is een [[kerkrentmeester]] die als ouderling deel uit maakt van de kerkenraad. De werkzaamheden van de ouderling-kerkrentmeester zijn eerder materieel dan geestelijk van aard.<ref>[https://www.protestantsekerk.nl/download954/Kerkorde-PKN-Ordinantie-11-De-vermogensrechtelijke-aangelegenheden.pdf Ordinantie 11 De Vermogensrechtelijke Aangelegenheden, Artikel 2 - www.protestantsekerk.nl]</ref>

=== Benoeming tot ouderling ===
In de meeste protestants gereformeerde kerken zijn de ambten van ouderling en diaken niet voor het gehele leven, maar voor een bepaalde periode. Dat betekent dat er geregeld vacatures ontstaan in de kerkenraad en de diaconie. Om deze vacatures op te vullen organiseert de kerkenraad (meestal) een stemmingsvergadering. Tijdens deze vergadering kunnen de [[Openbare belijdenis van het geloof|belijdende leden]] hun stem uit brengen op een kandidaat die zij het meest geschikt vinden. Men kan meestal kiezen uit een door de kerkenraad opgestelde lijst met kandidaten voor de vacatures in de kerkenraad.

De verkozen kandidaten kunnen hun benoeming aanvaarden of niet aanvaarden. Wanneer zij hun benoeming aanvaarden wordt dit meestal enkele malen meegedeeld aan de gemeente, zodat de gemeente de gelegenheid krijgt om mogelijke bezwaren in te dienen bij de kerkenraad. Dit heet het recht van [[approbatie]]. Wanneer er van het approbatierecht geen gebruik wordt gemaakt en de gemeente dus stilzwijgend instemt, of de gemelde bezwaren niet terecht zijn, wordt een kandidaat bevestigd tot ouderling of diaken.

{{Appendix}}

[[Categorie:Geestelijk ambt in het protestantisme]]

Ouderling - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd