https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Palatijn_van_Hongarije 2026-04-30T06:41:59Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.43.6 https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Palatijn_van_Hongarije&diff=26050&oldid=prev 2023-04-06T05:24:10Z

<p>1 versie geïmporteerd</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Aba_samuel.jpg|thumb|[[Sámuel Aba]], de eerst gekende palatijn, die later koning van Hongarije werd.]]<br /> De &#039;&#039;&#039;palatijn van Hongarije&#039;&#039;&#039; ([[Duits]]: &#039;&#039;Landespalatin&#039;&#039;, [[Hongaars]]: &#039;&#039;nádor&#039;&#039;, [[Latijn]]: &#039;&#039;palatinus regni Hungarie&#039;&#039;, [[Slovaaks]]: &#039;&#039;nádvorný špán&#039;&#039;) oefende het hoogste ambt uit binnen het [[Koninkrijk Hongarije (1000-1526)|Koninkrijk Hongarije]], vanaf de late [[10e eeuw]] tot in [[1918]].<br /> <br /> De functie van palatijn werd waarschijnlijk in de 10e of [[11e eeuw]] overgenomen naar het voorbeeld van het [[Groot-Moravische Rijk]]. Aanvankelijk was de palatijn de beheerder van de koninklijke hofhouding, maar tegen het einde van de [[12e eeuw]] was hij de vertegenwoordiger van de koning, in het bijzonder in de hoedanigheid van opperste rechter en vooral op het platteland. Vanaf het einde van de [[14e eeuw]] trad de palatijn ook op als plaatsvervanger van de koning. In de middeleeuwen werd de palatijn voor een bepaalde ambtstermijn aangeduid, op voorstel van de koning en met instemming van de [[Rijksdag (Hongarije)|Landdag]], vanaf [[1526]] was het ambt levenslang. In de [[15e eeuw|15e]] en [[16e eeuw]] was hij ook de voorzitter van de Landdag. Vanaf [[1848]] was de functie echter nog puur symbolisch.<br /> <br /> == Etymologie ==<br /> <br /> De term &quot;palatijn&quot; is afkomstig van het Latijnse &#039;&#039;comes palatii&#039;&#039; (&quot;graaf van het paleis&quot; of &quot;[[paltsgraaf]]&quot;) en werd voor het eerst geattesteerd in [[1055]]. Later verscheen hiervan een nieuwe variant, namelijk &#039;&#039;comes palatinus&#039;&#039;, waarvan de verkorte versie &quot;palatinus&quot; de officiële benaming werd in [[1230]]. In de jaren &#039;40 van de 14e eeuw verscheen een nieuwe titel: &#039;&#039;palatinus regni Hungarie&#039;&#039; (&quot;Palatijn van het Koninkrijk Hongarije&quot;).<br /> <br /> De oorspronkelijke Hongaarse benaming &#039;&#039;nádorispán&#039;&#039; is voor het eerst geattesteerd in [[1405]]. Taalkundigen zijn het erover eens dat de term afkomstig is van het Slavische woord &#039;&#039;dvorjь&#039;&#039; (&quot;hof&quot;). Het woord zou dan teruggaan op een Slavische vorm *&#039;&#039;nadъ-dvorjь-županъ&#039;&#039; (&quot;[[župan]] aan het hof&quot;), waarvan echter geen schriftelijke bewijs van is overgeleverd.<br /> <br /> == Zie ook ==<br /> <br /> *[[Ispán]]<br /> *[[Paladijn]]<br /> *[[Paltsgraaf]]<br /> <br /> [[Categorie:Titulatuur]]<br /> [[Categorie:Geschiedenis van Hongarije]]</div>

Colani